Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2692 K.2023/904

Dava konusu istem: 26/09/2017 tarih ve 30192 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin, 4. maddesinin 1. fıkrasının (e) ve (j) bentleri ile 9. maddesinin 1. fıkrasında geçen "ve sözlü" ibarelerinin, 5. maddesinin 1. fıkrasının, 6. maddesinin 2. fıkrasının, 8. maddesinin 1. fıkrasının (ç), (d), (ğ), (h) ve (ı) bentlerinin (3) numaralı alt bentlerinin, 8. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinin (4) numaralı alt bendinin.

8. maddesinin 1. fıkrasının (j) ve (k) bentlerinin (2) numaralı alt bentlerinin, 11. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "ihtiyaç duyulması halinde sözlü sınav için de aynı usulle kurul oluşturulabilir." cümlesinin, 11. maddesinin 4. fıkrasında yer alan "Sözlü sınav değerlendirmesi ise her üye tarafından ayrı ayrı yapılır" cümlesinin, 12. maddesinin 1. fıkrasının (ç), (d) ve (e) bentlerinin, 17. maddesinin, 18. maddesinin 1. fıkrasında geçen "ve sözlü", "aritmetik" ve "sözlü sınav sonuçlarının duyurulduğu tarihten sonra" ibarelerinin, 22. maddesinin 3. fıkrasının (b) bendinde geçen "altı aylık" ibaresinin,

22. maddesinin 4. fıkrasının ve anılan Yönetmeliğin dayanağını oluşturan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin, 8. maddesinde geçen "ve sözlü" ibaresinin, 12/A maddesinin, 12/B maddesinde geçen "ve sözlü" ile "nın aritmetik ortalaması" ibarelerinin ve 12/C maddesinin 4. fıkrasında geçen "altı aylık" ibaresinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 17/02/2022 tarih ve E:2017/3767, K:2022/615 sayılı kararıyla; Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği yönünden;

26/09/2017 tarih ve 30192 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin iptali istenilen "Sınav kurulu" başlıklı 11. maddesinde yer alan "İhtiyaç duyulması halinde sözlü sınav için de aynı usulle kurul oluşturulabilir." şeklindeki son cümlesinin, 09/03/2018 tarih ve 30355 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış olması nedeniyle,

bu isteme yönelik olarak davanın konusuz kaldığının anlaşıldığı; öte yandan anılan dava konusu Yönetmeliğin, 16/03/2021 tarih ve 31425 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile tamamen yürürlükten kaldırıldığından karar tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmayan Yönetmelik hakkında karar verilmesine hukuken olanak bulunmadığı;

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin;

I- 8. maddede geçen "ve sözlü" ibaresinin; 12/A maddesinin, 12/B maddesinin 1. fıkrasının 2. cümlesinde yer alan "ve sözlü" ile "...nın aritmetik ortalaması" ibareleri yönünden,

Dava konusu Yönetmelik ile görevde yükselme suretiyle atanacaklar için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma koşulunun getirilmiş olduğu, yazılı ve sözlü sınavların ikisinin birlikte başarılmasının, belirlenen görevlere atanabilmenin temel koşulu olarak belirlendiği; görevde yükselme usul ve esaslarının, Genel Yönetmelik ile düzenlenmesindeki amacın personelin önceden belirlenmiş somut ve objektif kurallara göre hangi kadro ve pozisyonlar için görevde yükselmeye tabi olduğunu, bu kadro ve pozisyonlar için hangi koşulların arandığını bilmesini ve buna göre kendisini hazırlamasını sağlamak olduğu;

Sözlü sınavın, yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte, bilgi ve liyakatı ölçmek, adayın mesleğe uygun yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapılmakta olduğu; bu çerçevede, sözlü sınavın temel amacının, yazılı sınav yapılmak suretiyle nesnel bir biçimde tespit edilenler arasından en başarılı adaydan başlayarak en uygun olanların seçilmesi olduğu, bu itibarla, mesleğin gerektirdiği bilginin ölçülmesi amacıyla yapılacak yazılı sınav yanında, mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığının tespiti açısından tamamlayıcı nitelik taşıyan sözlü sınavda ve yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte sözlü sınav getiren dava konusu düzenlemelerde üst hukuk normlarına, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı,

II- 12/C maddesinin 4. fıkrasında yer alan "altı aylık" ibaresi yönünden,

Düzenleme ile görevde yükselme suretiyle atama yapılacağı duyurulan kadro veya pozisyonlardan çeşitli sebeplerle boş kalan veya boşalan kadrolara başarı sıralamasının kesinleştiği tarihten itibaren altı aylık süreyi aşmamak üzere başarı sıralamasına göre atama yapılabileceğinin kurala bağlandığı,

Görevde yükselme sınavlarında başarılı olup yedek sırada bulunan ilgililerin atanmasının uzun veya belirsiz bir sürece bağlanmasının personelin kariyer planlaması yapmasını engellememesi ve uygulamada ortaya çıkan aksaklıkların giderilmesi amacıyla tesis edilen dava konusu düzenlemede, 657 sayılı Kanun'un kariyer ve liyakat ilkelerine, kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılığının bulunmadığı gerekçesiyle, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin iptali istenilen hükümleri hakkında karar verilmesine yer olmadığına,

Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin iptali istenilen hükümleri yönünden davanın reddine; dava kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen ret olarak sonuçlandığından 332,80-TL yargılama giderinin, davadaki haklılık oranına göre 166,40-TL'lik kısmının davacı üzerinde bırakılmasına, geriye kalan 166,40-TL yargılama gideri ile 4.500,00-TL vekâlet ücretinin davalı Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine, 4.500,00-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı Cumhurbaşkanlığına verilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Genel Yönetmeliğin 8.maddesinde geçen ''ve sözlü'' ibaresi ile adil olan yazılı sınavın yerine bir de sözlü sınav eklenmek suretiyle idarelere sınırsız takdir yetkisi verme yolunun açıldığı, sözlü sınavın, denetimi neredeyse imkânsız ve uygulamada birçok haksızlığı beraberinde getiren objektiflikten en uzak sınav şekli olduğu.

Genel Yönetmeliğin 12/A maddesinin, daha önce verilen yargı kararlarına aykırı mahiyette olduğu gibi, Genel Yönetmeliğin 4/g maddesinde yapılan değişikliğin son hâline de aykırı olduğu, bu durumda da idareye verilen takdir yetkisinin keyfi kullanılacağı ve hukuka aykırılıkların oluşacağı.

Genel Yönetmeliğin 12/B maddesinin ikinci cümlesinde yer alan ''ve sözlü'' ile ''..nın aritmetik ortalaması'' cümlesinin hakkaniyete, bilgi birikimine aykırı olarak yine aynı idareye verilen takdir yetkisinin keyfi kullanımına neden olacağından iptalinin gerektiği.

Genel Yönetmeliğin 12/C maddesinde yer alan ''altı aylık'' ibaresi ile altı aylık belirlemesinin kısıtlayıcı ve sınavı kazananlar aleyhine bir düzenleme olduğu, kazanılmış hakların ortadan kaldırılmasına yönelik olduğu, daha öncesindeki düzenlemeye göre sürenin azaltıldığı, atamaların en azından bir sonraki sınav yapılana kadar yapılmasının hakkaniyete uygun olacağı;

Davalı Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü tarafından, Dairenin, davanın açıldığında hangi tarafın haksız olduğunu tespit ederek, haksız tarafın yargılama giderlerinden ve vekâlet ücretinden sorumlu tutması gerekirken, idareleri dava açılmasına sebebiyet vermediği hâlde, karar verilmesine yer olmadığı şeklindeki karar nedeniyle aleyhlerine vekâlet ücretine ve yargılama giderine hükmedilmesi yönündeki kararının hukuka aykırı olduğu; eğer vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekiyorsa, dava kısmen ret ile de sonuçlandığından, idareleri lehine de vekâlet ücretine hükmedilmesi gerektiği;

benzer uyuşmazlıkta Dairece verilen 15/02/2022 tarih ve E:2017/4152, K:2022/458 sayılı kararda vekâlet ücretine hükmedilmediği, bu karar ile temyizi istenen karar arasında çelişkili bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Taraflarca savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının temyize konu kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın davanın reddine ilişkin kısmı ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar, kararın temyize konu bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

X- KARŞI OY

Dava, 26/09/2017 tarih ve 30192 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin muhtelif maddelerinin ve anılan Yönetmeliğin dayanağını oluşturan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin muhtelif maddelerinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmış, Danıştay İkinci Dairesince verilen 17/02/2022 tarih ve E:2017/3767, K:2022/615 sayılı kararda,

Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırıldığı gerekçesiyle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin iptali istenilen hükümleri yönünden davanın reddine karar verilmiş; dava kısmen karar verilmesine yer olmadığına, kısmen ret olarak sonuçlandığından yargılama giderinin yarısının davacı üzerinde bırakılmasına,

geriye kalan yargılama gideri ile vekâlet ücretinin davalı Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğünden alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş, ayrıca diğer davalı Cumhurbaşkanlığı lehine vekâlet ücretine hükmedilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 31. maddesinde, bu Kanunda hüküm bulunmayan ve madde metninde sayılan hallerde 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun uygulanacağı belirtilmiş, sözü edilen haller arasında “yargılama giderlerine” de yer verilmiş, 04/02/2011 tarih ve 27836 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak 01/10/2011 tarihinde yürürlüğe giren 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 450 nci maddesiyle 1086 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu yürürlükten kaldırılmış, aynı Kanun’un 447 nci maddesinin 2 nci fıkrasında ise; “Mevzuatta, yürürlükten kaldırılan 18/6/1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununa yapılan yollamalar, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerin karşılığını oluşturan maddelerine yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun “Yargılama giderinin kapsamı” başlıklı 331 inci maddesinde yargılama giderlerini oluşturan unsurlar sayılmış, maddenin 1/ğ bendinde; vekille takip edilen davalarda kanun gereğince takdir olunacak vekâlet ücretinin yargılama giderleri arasında olduğu belirtilmiş, Kanun’un “Esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri” başlıklı 331 inci maddesinin 1 inci fıkrasında da; “Davanın konusuz kalması sebebiyle davanın esası hakkında bir karar verilmesine gerek bulunmayan hâllerde, hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre yargılama giderlerini takdir ve hükmeder.” kuralına yer verilmiştir.

Temyiz başvurusuna konu kararda, davaya konu düzenlemelerden Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin yürürlükten kaldırıldığından söz edilerek davanın bu kısmının konusunun kalmadığı gerekçesiyle, işin esasına girilerek haklılık/haksızlık değerlendirmesi yapılmaksızın karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmesine rağmen bu kısım yönünden haksız çıktığından bahisle yargılama giderlerinin ve bu giderler arasında yer alan vekâlet ücretinin davalı idarece davacıya ödenmesine hükmedildiği görülmektedir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 31 inci maddesinde yer alan atıf hükmü uyarınca yargılama giderleri konusunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu hükümlerinin uygulanması gerektiğinde kuşku bulunmamaktadır. 6100 sayılı Kanun’un 331 inci maddesinin 1 inci fıkrasında, davanın konusuz kalması nedeniyle esası hakkında karar verilmesine gerek bulunmayan hallerde yargılama giderlerinin ne şekilde takdir edileceği hususu düzenlenmiştir.

Temyiz başvurusuna konu kararda, davaya konu düzenlemeyi içeren Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığından bahisle uyuşmazlığın esası hakkında “karar verilmesine yer olmadığına” karar verilmiş olması nedeniyle, başvuruya konu kararın hüküm fıkrasında yer alan yargılama giderlerine 6100 sayılı Kanun’un metnine yer verilen 331 inci maddesinin 1 inci fıkrasındaki kural çerçevesinde hükmedilmesi gerekir.

Bu durumda; kısmen ret, kısmen karar verilmesine yer olmadığı kararıyla neticelenen davada, Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin iptali istenilen hükümleri yönünden tarafların davanın açıldığı tarihteki haklılık durumları belirlenip buna göre yargılama giderleri konusunda hüküm kurulması gerekirken, böyle bir değerlendirme yapılmaksızın bu kısım nedeniyle yargılama giderinin anılan kısmının ve vekâlet ücretinin davalı idarelerden Toprak Mahsulleri Ofisi Genel Müdürlüğü üzerinde bırakılmasına hükmedilmiş olduğundan, temyiz başvurusuna konu kararın bu yönden bozulması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyoruz.