Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/2739 K.2023/622

Dava konusu istem: 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 5. fıkrasının 3. cümlesinde yer alan "en az bir jeoloji mühendisi" ibaresi ile Yönetmeliğin Ek-2 Form 1’in Yapı Malzemesi ve/veya Zemin Lab. Kurmak İçin İlgili Belgeler" bölümünün eksik düzenleme nedeniyle iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 01/06/2022 tarih ve E:2021/1142, K:2022/6574 sayılı kararıyla;

Davalı tarafından, davanın süresinde açılmadığı iddia edilerek davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiğinin ileri sürüldüğü, dava konusu düzenleyici işlemin 11/12/2020 tarih ve 31331 sayılı Resmi Gazetede yayımlandığı, bakılan davanın ise 03/02/2021 tarihinde açıldığı, bu durumda 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 7. maddesi uyarınca düzenleyici işlemin ilanından itibaren 60 gün içinde açıldığı görülen davanın esasının incelenmesine geçildiği,

4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanunun 1. maddesinin 1. fıkrası ve 2. fıkrasının (m) bendi, 2. maddesinin 1. fıkrası ve 4. fıkrasının (ı) bendi, 8. maddesinin 10 ve 21. fıkrası, 12. maddesinin 2. fıkrası, Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliğinin 6. maddesinin 5. fıkrasına yer verilerek,

Dava Konusu Yönetmeliğin 6. maddesinin 5. fıkrasının 3. cümlesinde yer alan "en az bir jeoloji mühendisi" ibaresi yönünden yapılan incelemede;

Dosyanın incelenmesinden; dava konusu kuralın, 20/02/2020 tarihinde yürürlüğe giren 7221 sayılı Kanunla değiştirilen 4708 sayılı Kanuna dayanılarak çıkarıldığı, Yapı Denetimi Yönetmeliğinin 13. maddesinin 4. fıkrasının Dairelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla iptaline karar verilmesi ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/05/2014 tarih ve E:2011/1149, K:2014/2026 sayılı kararıyla onanması üzerine, adı geçen Yönetmelikte yargı kararı gereği yapılan düzenlemelerin de dikkate alınarak düzenlendiğinin anlaşıldığı,

Bu itibarla; dava konusu düzenlemelerde betonun esas olduğu yapı malzemesi kalite kontrol deneylerinde inşaat mühendisi, kimyasal deneylerin bulunduğu laboratuvar kapsamında kimya mühendisi, zemin deneylerinin bulunduğu laboratuvar kapsamında ise jeoloji mühendisi çalıştırılmasının zorunlu tutulduğu, bunların yanında denetçi belgesi sahibi inşaat veya jeofizik mühendisinin de istihdam edilebileceğinin belirtildiği, düzenlemenin devamında ise hem yapı malzemesi hem de zemin deneylerinin birlikte yapılacağı laboratuvar kapsamında ise denetçi belgesi sahibi inşaat ve jeoloji mühendisinin birlikte istihdam edilmesinin zorunlu olduğuna yer verildiğinin görüldüğü,

Bu nedenle; dava konusu düzenlemede inşaat mühendisliği alanını ilgilendiren hususlarda başka bir mühendislik disiplinine yer verilmediği gibi, ağırlıklı olarak başka mühendislik disiplinini ilgilendiren zemin deneyi konularında dahi yapı-zemin etkileşimi dikkate alınarak inşaat mühendislerinin de bulunması gerekliliğinin ortaya konulduğu anlaşıldığından, düzenlemede eksiklik olmadığı, zemin deneyleri konusunda da jeoloji mühendisi çalıştırılmasını zorunlu kılan dava konusu ibarenin düzenlemede yer almasının dayanağı Kanuna, kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka aykırı olmadığı sonucuna varıldığı,

Dava Konusu Yönetmeliğin Ek-2, Form 1'nde yer alan "Yapı Malzemesi ve/veya Zemin Laboratuvarı Kurmak İçin İlgili Belgeler" bölümü yönünden yapılan incelemeye gelince;

Düzenlemenin "yapı malzemesi ve/ veya zemin laboratuvarları kurmak icin ilgili belgeler" başlığı altında;

1. Firmamız tarafından tam ve doğru olarak doldurulan müracaat formu.

2. Kalite el kitabı ve ekleri (prosedürler, talimatlar, deney rapor örnekleri, gerekli formlar vb.).

3. Kuruluş yetkililerinin noter tasdikli imza sirküleri.

4. Kuruluşun belirttiği adreste laboratuvar açmaya, deney yapmaya, rapor vermeye yetkili olduğuna dair ibarenin bulunduğu Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi aslı ve vergi levhası.

5. Laboratuvarda tasdik edilmiş imza yetkisi için aday gösterilen mühendise ait Bakanlığınızdan alınmış Laboratuvar Denetçi Belgesi fotokopisi.

6. Laboratuvarda çalışacak tüm yardımcı teknik elemanların firma ile yapmış olduğu sözleşmesi asıI, diploma (veya yerine geçen belge) asıI (veya ibraz edilen asıllarının Bakanlık merkez veya taşra teşkilatı veya belgelerin verildiği ilgili kurum tarafından tasdikli sureti) ve noter tasdikli imza beyanı.

7. Laboratuvar denetçi mühendisinin firma ile yaptığı sozleşmesi ve denetçi mühendisin noter tasdikli imza beyannamesi.

8. Laboratuvar tesisinin ve cihazların ölçeklendirilmiş yerleşim planı.

9. Laboratuvar belge ücreti dekontu aslı.

10. Laboratuvar için örnek kalite el kitabı (prosedürler) ücreti dekontu aslı.

11. Firma yetkilisince onaylı firma, kurucu, personel bilgi formları." düzenlemesine yer verildiği,

Dava konusu düzenlemede, Form 1'in 5. sırasında, yapı malzemesi ve/veya zemin laboratuvarı kurmak için gerekli belgeler arasında, laboratuvarda tasdik edilmiş imza yetkisi için aday gösterilen mühendise ait Bakanlıktan alınan Laboratuvar Denetçi Belgesi fotokopisine yer verildiği, Yönetmeliğin 11. maddesinin 10. fıkrasında, "Denetçi belgesi; c) İlgili meslek unvanına sahip ve bu meslek odasına kayıtlı olan... mühendislere verilir" kuralının yer aldığı ve denetçi mühendislerden denetçi belgesi alma aşamasında ilgili meslek odası kayıt belgesinin istendiğinin anlaşıldığı,

Bu durumda; ilgili mühendisin mesleğini ifa etmeye yetkili olduğunu başka bir ifadeyle mesleki olarak herhangi bir kısıtlılığı olmadığını bildiren, mensubu olduğu odadan alınmış oda kayıt belgesi olmadan laboratuvar denetçi belgesi almasının mümkün olmadığı, anılan belge olmaksızın da yapı malzemesi/zemin laboratuvarı kurulması mümkün olmayacağından, anılan düzenlemede de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, taraf olmadıkları bir davada verilen Danıştay Altıncı Dairesinin 09/07/2010 tarih ve E:2008/3362, K:2010/7428 sayılı kararının temyize konu karara dayanak alınmasının hukuk ve usule aykırı olduğu, dayanak alınan bu kararda yer verilen ODTÜ Mühendislik Fakültesi Dekanlığı görüşünde zemin etüdü çalışmaların inşaat mühendisleri tarafından müstakil veya müşterek olarak yapılabileceğinin belirtildiği, söz konusu görüş yazısına göre gerek bahsi geçen Daire kararının gerekse de temyize konu Daire kararında bu karar gereği yapıldığı belirtilen düzenlemenin hukuka aykırı olduğu,

iptali istenen düzenlemeler oldukça teknik ve birden fazla uzmanlık alanını ilgilendiren bir konuya ilişkin olduğu halde dosyaya sunulan ODTÜ İnşaat Mühendisliği Bölümünün yazısı, TSE standart örnekleri ve eğitim müfredatlarına ilişkin belgelere itibar edilmediği gibi Üniversitelerarası Kurul ve benzeri uzman bir kurumdan görüş de alınmadığı,

eğitim müfredatından da görüleceği üzere “her tür yapının inşa edildiği zemin ortamı ve mekanik özelliklerini ve bu zemin ortamını yapı ile birlikte değerlendirmek, bunlarla ilgili her türlü analiz ve uygulamayı yapmak” ile görevli olan inşaat mühendislerinin zemin deneyleri denetçi yetkisinden dışlanmasının bilimsel hiçbir yanının bulunmadığı, Türkiye'de ve dünyada istisnasız her üniversitenin inşaat mühendisliği bölümünde zemin mekaniği dersi ve laboratuvar deneylerinin eğitim müfredatında yer aldığı,

kaldı ki “Zemin Mekaniği Laboratuvar Deneyleri ve Arazi Deneyleri” için hazırlanan ve halen yürürlükte olan TS standartlarının da zemin deneylerinin aynı zamanda bir inşaat mühendisliği hizmet alanı olduğunu da gösterdiği, temyize konu kararda odalar tarafından yürütülmesi olası disiplin süreçleri göz önünde bulundurulmadan denetçi belgesi alınması aşamasında alınan oda kayıt belgesi laboratuvar kurulması için yeterli görüldüğü,

oysa meslek mensubunun süreç içerisinde mesleki kısıtlılığa uğramış olması mümkün olup bunun denetiminin ancak laboratuvar kurulması için başvuru yapıldığı tarihte oda kayıt belgesi istenerek gerçekleştirilebileceği, yapılaşma sürecinin bir parçası olan laboratuvar hizmetlerinin mesleki olarak kısıtlılığa uğramamış ve mesleğini ifa edebilir kişiler tarafından verilmesini sağlayıcı oda kayıt belgesinin istenmemesi yönündeki düzenlemenin mevzuata aykırı olduğu ve denetimsizliğe yol açacağı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile hukuk ve usule uygun olan Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

Öte yandan, temyize konu Daire kararında Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinin 13. maddesinin 4. fıkrasının metnine yer verilmesi bu fıkranın yürürlükte olduğu izlenimi vermekte ise de; Danıştay Altıncı Dairesinin 09/07/2010 tarih ve E:2008/3362, K:2010/7428 sayılı kararıyla söz konusu fıkrada yer alan "inşaat veya jeofizik mühendisi" ibaresinin iptaline karar verildiği ve bu kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 07/05/2014 tarih ve E:2011/1149, K:2014/2026 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği, bu karar uyarınca sözü edilen Yönetmeliğin 13. maddesinin 4. fıkrasının yeniden düzenlendiği, ancak Yapı Malzemeleri ve Zemin Laboratuvarları Uygulama Yönetmeliği ile aynı gün Resmi Gazetede yayımlanan bir Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı anlaşılmaktadır.