Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2022/3602 K.2023/944

Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından üretilerek ihraç edilen ponza taşının karayoluyla Irak'a ihracatının yasaklanmasına ilişkin tüm İhracatçı Birliklerine, Gümrük Müsteşarlığına ve Şırnak Valiliğine hitaben tesis edilen Dış Ticaret Müsteşarlığı'nın …tarih ve …sayılı işleminin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 26/04/2022 tarih ve E:2020/3098, K:2022/2397 sayılı kararıyla;

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/02/2019 tarih ve E:2016/1998, K:2019/444 sayılı bozma kararına uyularak;

4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 172. maddesi ile Dış Ticaret Müsteşarlığının, sınır ticareti kapsamında ürün ve ülke bazında ithalatı ve ihracatı sınırlandırma veya durdurma yetkisi bulunduğu, ancak, bu yetki kullanılırken, amaç ve araç arasında makul bir ilişkinin varlığını, diğer bir anlatımla, getirilen yasakla korunmak istenen yarar arasında hakkaniyete uygun bir dengenin kurulması gerektiğini ifade eden ölçülülük ilkesinin dikkate alınmasının gerektiği,

Uyuşmazlıkta, Dış Ticaret Müsteşarlığına mevzuatla tanınan yetki kullanılarak, değeri navlun bedelinden daha düşük olduğu belirtilen ponza taşının ihraç edilmek istenmesindeki asıl amacın, dönüşte taşıt depolarında ucuz motorin getirilmesi olduğundan bahisle ponza taşının Irak'a ihracının yasaklandığı, dava konusu işlem, Irak'tan dönüşte taşıt depolarında kaçak ucuz motorin getirilmesinin engellenmesi amacıyla yapılmış olmakla birlikte, gerçek amacı yalnızca ponza taşı ihracatı olanların da ihracat yapmalarını engellendiği,

davalı idarece, öngörülen sakıncanın bertaraf edilebilmesi için, bu amaca uygun, ölçülü araçlar kullanılması gerekirken, karayolu ile ponza taşı ihracatının tamamen yasaklanmasında ölçülülük ilkesine ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ponza taşının yalnızca karayolu ile ihracının yasaklandığı, anılan taşın demir yolu ile ihracatının ise serbest olduğu, dava konusu işlemin 03/06/2013 tarihli makam oluru ile uygulamadan kaldırıldığı, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; dördüncü fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin dördüncü fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/02/2019 tarih ve E:2016/1998, K:2019/444 sayılı bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.