Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1278 K.2023/1275

7- … 8- … 9- … 10- … Turizm ve Tanıtma Derneği 11- … 12- … 13- … 14- … 15- … 16- … 17- … 18- … 19- … 20- … 21- … 22- … 23- … 24- … 25- … 26- … 27- … 28- … 29- … 30- … 31- … VEKİLLERİ : Av. …

DAVACI YANINDA MÜDAHİL : … Vakfı VEKİLİ : Av. …

KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. …

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Antalya ili, Kaş ilçesi, … Mahallesine ilişkin olarak … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu işlemde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Gökseki Mevkiine ilişkin olarak; bu alanda belirlenen kentsel gelişme alanlarının 1/100.000 ölçekli plana göre daha geniş alanı kapsadığı, genişlemenin orman alanlarına doğru seyrettiği, doğu kesimde üst planda olmayan farklı bir kentsel gelişme alanı tanımlandığı, üst planda orman olan yerin yine orman olarak korunması gerektiği, sağlık tesis alanının yine üst planda orman alanı olarak göründüğü, doğu kesiminde yer alan antik tiyatronun arkeolojik sit alanı olarak gösterilmediği, eğitim tesis alanlarının yine planda gösterilmediği, Gökseki- Bucak Denizi mevkiinde yer alan turizm alanları yönünden; bu yerin kayalık ve eğimli olması,

yerleşmeye uygun olmaması, turizm tesislerinin parçalı olması ve bütünlük sunmaması, kısmen orman alanında kalması sebebiyle, planın bu kısımlarının üst plana, planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine uygun olmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek, bu kısma yönelik istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe ile reddine,

Dava konusu edilen imar planının diğer kısımlarına yönelik yapılan değerlendirmede;

644 sayılı KHK'nın 2., 6. ve 648 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 10. maddesiyle eklenen 13/A sayılı maddelerine yer verildikten sonra, plan kapsamında sit alanı niteliğinde olan Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkileri açısından, planın bu kısımlarının Çevre ve Şehircilik Bakanlığına onaya gönderildiği, … tarih ve … sayılı Bakanlık işlemi ile plan teklif dosyasında bir takım eksiklikler bulunduğu belirtilerek bu eksikliklerin giderilmesinin davalı idareden istenildiği, bunun üzerine davalı idarece … tarih ve … sayılı yazının anılan Bakanlığa gönderildiği,

ancak planların ilgili kısımlarının onaylandığına ilişkin her hangi bir belgenin sunulmadığı, dolayısıyla planın bu kısımlarının henüz incelenme aşamasında olduğu anlaşıldığından, ilgili Bakanlıkça onaylanmayan ve dolayısıyla kesinleşmediği görülen bu kısım açısından davanın incelenmesine olanak bulunmadığı sonucuna varılarak, Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkileri yönünden istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararı kaldırılmış ve bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 18/03/2023 tarih ve E:2018/2095, K:2022/3295 sayılı kararıyla;

Temyize konu kararın, Gökseki mevki yönünden dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davalının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek kararın bu kısmı onanmış,

Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkileri açısından ise, dava konusu plana askıda yapılan itirazlar üzerine, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla yeniden onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı ile dayanağı olan 23/03/2015 tarihinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca onaylanan Antalya-Burdur-Isparta Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istemiyle açılan davada, Dairelerinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, 12/11/2015 tarih ve 938 sayılı 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı ile Antalya-Burdur-Isparta Planlama Bölgesi 1/100000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, Antalya,

Kaş, Limanağzı Mevkii, Çukurbağ Yarımadası ile Gökseki Bölgesinde öngörülen turizm ve tercihli kullanım alanı kararları ve Antalya ili, Kaş ilçesine yönelik nüfus projeksiyonu ve nüfus kabullerine yönelik kısımlarının iptaline karar verildiği,

Uyuşmazlığa konu imar planına askıda yapılan itirazlar üzerine yeniden onaylanan 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planının, dava konusu Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı bölgelerinde bulunan özel statülü alanlara ilişkin olarak Bakanlıkça onaylama sürecinin tamamlanıp tamamlanmadığının araştırılması sonucu, anılan iptal kararı dikkate alınarak uyuşmazlık hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, … Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının bu kısmının bozulmasına karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla;

Dairelerinin 13/10/2022 tarihli ara kararına ilişkin olarak dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, görülmekte olan davanın açıldığı tarihten sonra, Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı Bölgelerine ilişkin III. Derece Doğal Sit Alanları dahilinde ayrıca hazırlanan 1/25.000 ölçekli nazım imar planının Bakanlıkça 09/07/2019 tarihinde onaylandığı, askıda yapılan itirazlar üzerine yapılan değişikliklerin ise 29/05/2020 tarihinde ilgili Bakanlıkça yeniden onaylandığı,

diğer yandan 25/06/2021 tarih ve 31522 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 24/06/2021 tarih ve 4138 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi sınır değişikliği ile Limanağzı bölgesinin Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesine dahil edildiği, Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi 1/25000 ölçekli Nazım İmar Planının ise, Bakanlık tarafından 10/03/2022 tarihinde onaylandığı, söz konusu bölgelere ilişkin dava konusu çevre düzeni planının onayına ilişkin herhangi bir Bakanlık onayının bulunmadığı gerekçesiyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak,

davanın, Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkileri açısından incelenmeksizin reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacılar tarafından, imar planlarının bir bütün olduğu ve tüm paftaların askıya çıkarıldığı, sit alanı niteliğindeki Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkileri yönünden davalı tarafından tesis edilen işlemin bir idari işlem olduğu ve irdelenmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacılar tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Antalya ili, Kaş ilçesine ilişkin olarak Antalya Büyükşehir Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararıyla 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı onaylanmış ve 26/06/2015-27/07/2015 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır. Bu plana karşı askı tarihleri içinde 24/07/2015 tarihinde itiraz edilmiş, itirazın zımnen reddi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır. Öte yandan, görülmekte olan davanın açılmasından sonra, anılan imar planına askıda yapılan itirazların değerlendirilmesi neticesinde, Antalya ili, Kaş ilçesine yönelik olarak … tarih ve … sayılı Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planı yeniden onaylanmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 4. maddesinde çevre düzeni planı, varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve strateji kararlarına uygun olarak orman, akarsu, göl ve tarım arazileri gibi temel coğrafi verilerin gösterildiği, kentsel ve kırsal yerleşim, gelişme alanları, sanayi, tarım, turizm, ulaşım, enerji gibi sektörlere ilişkin genel arazi kullanım kararlarını belirleyen, yerleşme ve sektörler arasında ilişkiler ile koruma-kullanma dengesini sağlayan 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekteki haritalar üzerinde ölçeğine uygun gösterim kullanılarak bölge, havza veya il düzeyinde hazırlanabilen, plan notları ve raporuyla bir bütün olarak yapılan plan olarak tanımlanmıştır.

Yine, işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 644 sayılı Çevre ve Şehircilik Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Görevler" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (ç) bendinde, "Her tür ve ölçekteki fiziki planlara ve bunların uygulanmasına yönelik temel ilke, strateji ve standartları belirlemek ve bunların uygulanmasını sağlamak, ..." hükmü, “Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü" başlıklı 13/A maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "Milli parklar, tabiat parkları, tabiat anıtları, tabiatı koruma alanları, doğal sit alanları, sulak alanlar,

özel çevre koruma bölgeleri ve benzeri koruma statüsü bulunan diğer alanların kullanma ve yapılaşmaya yönelik ilke kararlarını belirlemek ve her tür ve ölçekte çevre düzeni, nazım ve uygulama imar planlarını yapmak, yaptırmak, değiştirmek, onaylamak, uygulamak veya uygulanmasını sağlamak." hükmü yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Çevre düzeni planları; yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren, genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, ayrıca bölge, havza veya il bütününde hazırlanan planlardır.

Büyükşehir belediyesi sınırları içinde, 1/25.000 ölçekteki çevre düzeni planlarını onaylamak yetkisi büyükşehir belediye başkanlığına ait olmakla beraber, plan onama sınırı içerisinde, özel kanunlar uyarınca başka idarelerin görev ve yetki alanında kalan özel nitelikte alanların bulunması halinde, belediye meclisi kararı ile kabul edilen imar planlarının bu kısımlarının, plan onama yetkisine sahip idarelere gönderilmesi yasal zorunluluktur.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine bakıldığında ise, doğal sit alanlarında plan onaylama yetkisi Bakanlığa ait olmakla birlikte, anılan "onama" kavramı, Bakanlığın, kendisi tarafından hazırlanan imar planlarına ilişkin olabileceği gibi, belediyeler tarafından kabul edilen imar planlarını da inceleyerek aynen veya değiştirerek onaylama yetkisini ifade etmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa konu edilen çevre düzeni planının, Kaş ilçesinin Merkez Mahallesine ilişkin olarak davalı Belediye tarafından onaylandığı ve plan onama sınırı dahilinde kentsel, doğal ve arkeolojik sit alanları gibi özel alanları barındırdığı, davacılar tarafından planın iptali istenilen kısımları arasında, korunması gereken alanlardan doğal sit alanlarına ilişkin kısmın da olduğu,

planın uygun bulunmasına ilişkin belediye meclis kararı içeriğinde ise, "...Kentsel Sit Alanı, Doğal Sit Alanı ve Arkeolojik Sit Alanı statüsüne sahip alanlara ilişkin plan kararlarının onaylanmak üzere ilgili kurumlara gönderilmesine..." şeklinde ibareye yer verildiği ve doğal sit alanları açısından onaylanmak üzere, imar planlarının Bakanlığa gönderildiği, ancak gelinen aşamada, dava konusu edilen imar planına ilişkin olarak Bakanlık tarafından herhangi bir onay verilmediği, hatta daha sonra alanda, başka imar planlarının Bakanlıkça onaylanarak yürürlüğe girdiği görülmektedir.

3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesindeki, imar planlarının belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe gireceği ve imar planlarının aleni olduğu yönündeki kural gereğince askıya çıkarılacağına ilişkin hüküm dikkate alındığında, somut olayda, imar planında, davalı idarenin plan onama yetkisi haricinde bulunan doğal sit alanı niteliğindeki Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkilerine ilişkin kabul edilen kısmın, Bakanlık tarafından onaylanmadan imar planının tümünün askıya çıkarıldığı, bir diğer deyişle, yürürlüğe konulduğu anlaşılmaktadır.

Bu nedenle; dava konusu edilen sit alanlarına ilişkin kısım yönünden, yetkili idare tarafından onaylanmadan yürürlüğe konulan çevre düzeni planının Çukurbağ, İnceboğaz, Saraykeklik ve Limanağzı mevkilerine ilişkin kısmında, belirtilen gerekçelerle hukuka uygunluk bulunmadığı, sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.