Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/1758 K.2023/2949

.

VEKİLİ

Huk. Müş....

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesince verilen 09/03/2023 tarih ve E:2023/1370, K:2023/2553 sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 23/12/2022 tarih ve 32052 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yapı Denetimi Uygulama Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 2 ve 5. maddelerinin iptali ile Yapı Denetim Uygulama Yönetmeliği'nin dayanağı olan 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun'un 1. maddesinin 3. fıkrasındaki "(ı) Yapı denetim kuruluşu: Bakanlıktan aldığı izin belgesi ile münhasıran yapı denetimi görevini yapan, ortaklarının tamamı mimar ve mühendislerden oluşan tüzel kişiyi," tanımının iptali talebiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesince 09/03/2023 tarih ve E:2023/1370, K:2023/2553 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi,14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendi ve 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi hükümlerinin içeriğinden bahsedilerek,

İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesinin ön koşullardan birisi olan "dava açma ehliyeti"nin, her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idare ile işlemlerinde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçütler içinde menfaat ilişkisinin varlığını ifade ettiği, her olay ve davada, idari işlem ile dava açacak kişi arasında öngörülen subjektif ehliyet koşulu olarak menfaat ihlalinin kişisel, meşru ve güncel bir menfaat olması ölçütleri ekseninde yargı mercilerince değerlendirilerek takdir edileceği,

Anayasa'nın 135. maddesinde; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kurulan kamu tüzelkişilikleri olduğu, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacaklarının düzenlendiği,

Buna göre; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının genel nitelikteki düzenleyici işlemlere karşı sadece kuruluş kanunlarında gösterilen amaçları doğrultusunda dava açma ehliyetinin bulunduğu,

Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği Kanunu'nun 2. maddesinde, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğinin kuruluş amacının düzenlendiği,

Aynı Kanun'un 13. maddesi uyarınca kurulan davacı TMMOB Maden Mühendisleri Odası'nın Ana Yönetmeliği'nin 6. maddesinde, Odanın başlıca amaçlarının belirtildiği,

Davacı Oda'nın iddiaları ile iptali istenilen düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; TMMOB Maden Mühendisleri Odası'nın iddialarının, iptalini istediği düzenlemeler ile madencilik sektörü, maden mühendisliği ve maden mühendisliği hizmetleriyle menfaat ilişkisini kuracak nitelikte olmadığı, iddiaların idare tarafından yapılması gereken bir kısım hizmetlerin özel şirket niteliğindeki yapı denetim kuruluşlarına yaptırılmasının hukuka aykırılık teşkil ettiğine ilişkin olduğu ve davacı açısından iptal davası açılması için gereken menfaat ihlalinin gerçekleşmediğinin görüldüğü,

Bu durumda; dava konusu Yönetmelik kurallarının iptali istemiyle açılan bu davada, davacı Oda'nın dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen Kahramanmaraş Depremleri sonucunda halihazırda tespit edebildiği kadarıyla davacı Oda'nın dört üyesinin hayatını kaybettiği, onlarca üyesinin yaralandığı ve evsiz kaldığı, devlet tarafından denetlenmeyen konutlar nedeniyle insanların ve üyelerinin öldüğü, Anayasa'ya aykırı bu mevzuat uygulamalarının devam etmesi durumunda bundan sonra meydana gelecek depremlerde de Oda üyelerinin ölebileceği, Oda'nın halihazırda mülkiyetinde olan yapı denetiminden geçmiş ve gelecekte dava konusu mevzuat hükmüne dayalı olarak yapı denetiminden geçecek binalarının bulunduğu,

zemin etütlerinde sondajlar ve arazi çalışmalarının maden mühendisinin gözetiminde de yapılabileceğinin Danıştay kararıyla tescil edildiği, dolayısıyla yapı denetimi çalışmalarının Oda üyelerinin çalışmalarını da doğrudan etkilediği, Oda'nın kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşu olması nedeniyle kamu yararını korumak konusunda görevli olduğu, bütün bu açıklamalar çerçevesinde Oda'nın bu davayı açmakta menfaatinin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.