Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/183 K.2024/3290

Dava konusu istem: 12/04/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin 1 ve 2. maddelerini değiştiren, 25/10/2018 tarih ve 30576 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1 ve 2. maddelerinin iptali ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin "Genel Şartlar" başlığının 8. bendinin iptali için Anayasa Mahkemesine itiraz yoluyla başvuruda bulunulması istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 16/12/2021 tarih ve E:2019/902, K:2021/6840 sayılı kararıyla;

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48. maddesinin "Genel Şartlar" başlığının 8. bendinin, Anayasa Mahkemesinin 29/11/2019 tarih ve 30963 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 24/07/2019 tarih ve E:2018/73, K:2019/65 sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, Anayasa'ya aykırılık iddiasının incelenmesine olanak bulunmadığı gerekçesiyle işin esasına geçilmiş,

Dava konusu Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin dayanağı olan, 26/10/1994 tarih ve 4045 sayılı Güvenlik Soruşturması, Bazı Nedenlerle Görevlerine Son Verilen Kamu Personeli ile Kamu Görevlerine Alınmayanların Haklarının Geri Verilmesine ve 1402 Numaralı Sıkıyönetim Kanununda Değişiklik Yapılmasına İlişkin Kanun'un, 17/04/2021 tarih ve 31457 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 07/04/2021 tarih ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 13. maddesinin sekizinci fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığı,

Uyuşmazlıkta, 7315 sayılı Kanun'un 13. maddesinin sekizinci fıkrası ile dava konusu Yönetmelik'in dayanağını oluşturan 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırıldığından ve anılan Kanun'da dava konusu Yönetmelik'in yürürlükte kalmaya devam edeceğine ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediğinden ve bunun bir sonucu olarak 25/10/2018 tarih ve 30576 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği de hükümsüz hale geldiğinden,

Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin 1. ve 2. maddelerine eklenen ''ile ilk defa veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar'' ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığı tarafından, dava konusu düzenlemelerin Danıştay 12. Dairesinin E:2017/10342, K:2021/6342 sayılı kararıyla iptaline karar verildiğinden, işbu davada yeniden iptal kararı verilmesine olanak bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Dava; 12/04/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin 1 ve 2. maddelerini değiştiren, 25/10/2018 tarih ve 30576 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1 ve 2. maddelerinin iptali istemiyle açılmıştır.

03/06/2022 tarih ve 31855 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 16. maddesiyle, 12/04/2000 tarih ve 24018 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin yürürlükten kaldırıldığı görülmektedir.

Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenlemeler yürürlükte bulunmadığından, anılan düzenlemelerin iptaline ilişkin istemin esasının incelenmesine olanak bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenle, iptali istenen Yönetmelik hükümleri hakkında "karar verilmesine yer olmadığına" karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu düzenlemelerin iptali yolundaki Daire kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX- Daire kararıyla,

- “Dava konusu Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği'nin dayanağı olan, 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanun'un, 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu'nun 13. maddesinin sekizinci fıkrasıyla yürürlükten kaldırıldığı,

- Dava konusu Yönetmeliğin dayanağını oluşturan 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırıldığından ve anılan Kanun'da dava konusu Yönetmeliğin yürürlükte kalmaya devam edeceğine ilişkin bir düzenlemeye de yer verilmediğinden ve bunun bir sonucu olarak 25/10/2018 tarih ve 30576 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Yönetmeliği de hükümsüz hale geldiğinden, Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerine eklenen ''ile ilk defa veya yeniden kamu hizmeti ve görevlerine atanacaklar'' ibaresinde hukuka uygunluk bulunmadığı”,

gerekçesiyle dava konusu düzenlemelerin iptaline karar verilmiştir.

1. Yönetmeliğin dayanağı 4045 sayılı Kanun ve 7315 sayılı Kanun ile ilgili süreç

- Dava konusu Yönetmelik 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulmuş,

- 07/04/2021 tarihli ve 7315 sayılı Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırması Kanunu ile güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının usul ve esasları yeniden düzenlenmiş, anılan Kanunun “Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacaklar” başlıklı 3. maddesinde “Arşiv araştırması, statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında yapılır.” kuralına yer verilmiştir.

- 7315 sayılı Kanunun 13. maddesiyle 4045 sayılı Kanun yürürlükten kaldırılmış, bununla birlikte anılan Kanunun 14. maddesinde “Mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıflar bu Kanuna yapılmış sayılır.” hükmüne yer verilmiştir.

2. Düzenleyici işlemlerin karar tarihi itibarıyla değerlendirilmesi

Düzenleyici işlemlerin hukuka uygunluk denetimi yapılırken, bireysel işlemlerden farklı olarak "işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla değerlendirilmesi" genel ilkesi yerine, düzenleyici işlemlerin "karar tarihi itibarıyla" değerlendirilmesi gerekmektedir. Zira, düzenleyici işlemlerde, işlemin yürürlüğe konulduğu tarihte üst hukuk normlarına aykırılık bulunsa/bulunmasa da zaman içinde üst hukuk normlarında yapılan düzenlemeler ya da üst hukuk normlarına ilişkin olarak Anayasa Mahkemesi ve idari yargı mercilerince verilen kararlar nedeniyle dava konusu edilen düzenleyici işlemler, yasal dayanaktan yoksun kalabileceği gibi, sonradan yasal dayanağa da kavuşabilir.

3. Belirtilen nedenlerle, dava konusu düzenleyici işlemin dayanağı olan 4045 sayılı Kanun 7315 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılmakla birlikte, 7315 sayılı Kanunun 14. maddesinde mevzuatta 4045 sayılı Kanuna yapılan atıfların 7315 sayılı Kanuna yapılmış sayılacağı ve anılan Kanunun 3. maddesinde “statüsü veya çalıştırma şekline bağlı olmaksızın”, “ilk defa veya yeniden memuriyete yahut kamu görevine atanacaklar hakkında” güvenlik soruşturması yapılmasının zorunlu kılınması hükmüne yer verilmiş olması hususları göz önünde bulundurulmaksızın, eksik incelemeyle verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığından, kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.