Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2089 K.2024/538

Dava konusu istem: Mülkiyeti Hazineye ait olan ve hipodrom olarak kullanılmak üzere Tarım ve Orman Bakanlığına tahsis edilen Konya ili, Karatay ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazda at yarışı düzenleme yetkisi bulunan davacı tarafından, anılan taşınmazın bulunduğu alanın kentsel dönüşüm ve gelişim alanı olarak belirlenmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Konya Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare ... Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Uyuşmazlık konusu taşınmazın tahsisli olduğu Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından dava konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporu ile dosyanın birlikte değerlendirilmesinden,

Uyuşmazlık konusu alanın, "sanayi rezerv alanı oluşturmak”, “sanayi bölgesel merkezi oluşturmak” ve “deprem riskine karşı tedbirler almak” amaçlarıyla kentsel dönüşüm ve gelişim alanı ilan edildiği, bu amaçların 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesine uygun olduğu, dava konusu işlemin tesisinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 73. maddesi ile Kamu Mülkiyetinde veya Kullanımında Olan Yerlerde Kentsel Dönüşüm ve Gelişim Alanı İlan Edilmesinin Usul ve Esaslarına İlişkin Tebliğ'de belirtilen usul ve esaslara uyulduğu, üst ölçekli planlara aykırı bir durumun bulunmadığı,

dava konusu taşınmazın kullanım kararını değiştiren imar plan değişikliklerinin henüz bulunmadığı, uyuşmazlık konusu taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı olarak belirlenmesine ilişkin Büyükşehir Belediye Meclisi kararında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 29/12/2022 tarih ve E:2019/14466, K:2022/12273 sayılı kararıyla;

Mülkiyeti Hazineye ait olan ve hipodrom olarak kullanılmak üzere Tarım ve Orman Bakanlığına tahsis edilen taşınmazın 900.000 m2'lik kısmının fiilen hipodrom olarak kullanıldığı dikkate alındığında taşınmazın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırı içerisinde bırakılıp bırakılamayacağı, bu durumun hangi teknik zorunluluktan kaynaklandığı, yasal koşulların gerçekleşip gerçekleşmediği, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı kararı doğrultusunda ileride yapılacak imar planları ile Hazineye ait arazinin hangi amaçla değerlendirileceği araştırılmadan eksik incelemeye dayalı olarak davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından,

anılan bu hususların açıklığa kavuşturulması amacıyla gerekirse ek bilirkişi raporu alınmak ya da yerinde yeniden keşif bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle düzenlenecek rapor dikkate alınarak işin esasının yeniden değerlendirilmesi ve elde edilecek sonuca göre bir karar verilmesi gerektiği, bu itibarla davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı gerekçesiyle ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Uyuşmazlıkta çözümlenmesi gereken hususun, dava konusu parselin kentsel dönüşüm proje alanı sınırları içerisine alınmasının hukuka uygun olup olmadığı meselesi olduğu, dolayısıyla davada, hipodrom olarak kullanılan parselin kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırlarına dahil edilmesinin hoşa gidip gitmemesi,

parselin kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırlarına dahil edilmesinin iyi ya da kötü olması gibi meselelerin incelenmeyeceği, zira parselin kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırlarına dahil edilmesinin mi iyi olduğu yoksa parselin kentsel dönüşüm ve gelişim alanı sınırlarına dahil edilmemesinin mi iyi olduğu gibi hususların, işlemin hukuka uygunluğu meselesiyle değil, işlemin yerinde olup olmadığı meselesiyle ilgili olduğu, yerindelik denetimi yapılması hususu ise idari yargının inceleme sahası dışında kaldığından, dava konusu işlemin sadece hukuka uygun olup olmadığı bağlamında ele alınması gerektiği,

Yapılan incelemede, olayın çözümü için ne ek rapor alınmasına ne de yeniden keşif icrası suretiyle bilirkişi incelemesi yaptırılmasına gerek olduğu sonucuna varıldığı, bozma kararındaki açıklamalar da dikkate alınarak, kararda bazı hususların tartışılarak, ilâve gerekçelere yer verilmesi gerektiğinin anlaşıldığı,

Kentsel dönüşüm projesiyle, ilk yapıldığı dönemde şehir dışındayken zamanla şehir merkezinde kalmış olan eski oto sanayi sitesinin, şehrin çeperine transfer edilmesinin, şehir merkezindeki çöküntü alanı niteliğinde yer alan oto sanayi sitesinin hem kendisinin hem de zemindeki eski yerinin dönüştürülmesinin hedeflendiği,

Bir sahanın kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanı sınırlarının belirlenmesinin başka, o sahanın imar planlarının yapılmasının başka bir konu olduğu,

Olayda kentsel dönüşüm ve proje alanı uygulamasının, sadece dava konusu parseli ilgilendirmediği, dönüşüm ve proje alanının, şehir merkezinde kalan oto sanayi sitesi alanının, transfer alanının, oto sanayi sitesi alanının dönüşümünü ihtiva ettiği, oto sanayi sitesindeki işletmelerin transfer alanına taşınması sonrasında eskimiş sanayi sitesi yapılarının yıkılması, yıkılan bu alana ilişkin imar planı kararlarının ihtiyaç varsa revize edilmesi, imar planı kararlarına göre dönüşüme konu alanda planlama, düzenleme, projelendirme, inşaat ve tahsis işlerinin yapılarak kaldırılan oto sanayi sitesinin dönüştürülmesi şeklinde;

dava konusu kentsel dönüşüm projesi sınırlarının çok boyutlu ve çok aktörlü bir süreci içerdiği, bu bakımdan, kentsel dönüşüm alanı sınırı belirlemesinde, sadece davaya konu parsel açısından değil, geniş ölçekte olaya bakılmasının ve bütün şehri ilgilendiren yönüyle konunun ele alınması gerektiği,

Bu çerçevede konu ele alındığında; davaya konu parselin transfer alanına dahil edilmesinin teknik ve hukuki sebeplerinin gerek mevcut gerekse önceki plan kararlarına bakılarak anlaşılmasının mümkün olduğu, 1/100.000 ölçekli Konya-Karaman Çevre Düzeni Planında ve 1/25.000 ölçekli nazım imar planında, dava konusu parselin bulunduğu alanın sanayi alanları bölgesinde kaldığı, dolayısıyla bu parselin kentsel dönüşüm ve gelişim proje sınırları içinde belirlenmesinde ve şehir merkezindeki oto sanayinin transfer edilecek transfer alanı sınırlarına dahil edilmesinde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı,

Üst ölçekli planlarda sanayi bölgesinde kalan alanın, kentsel dönüşüm ve gelişim proje alanında, oto sanayinin transferi maksadıyla proje alanı sınırlarına dahil edilmesinin teknik zorunluluk oluşturduğu, dava konusu işlemde bu yönüyle de hukuka aykırılık bulunmadığı,

Kaldırılacak (taşınacak) olan oto sanayi sitesinin, özel mülkiyete tabi parsellerden ve bu parseller üzerindeki dükkanlardan oluştuğu, dava konusu parselin Hazineye ve belediyeye ait bir parsel olduğu ve kentsel dönüşüm kapsamında Hazine payının, belediyeye devre konu edilerek işleme tabi tutulması neticesinde, özel mülkiyetin transferi, metrekare birim fiyatı belirlemesinde ve değerlemede sorunlarla karşılaşılmaması bakımından transfere konu alanın sınırlarının Hazine parselini kapsayan biçimde belirlenmesinin olayın diğer teknik zorunluluk kısmını oluşturduğu, dava konusu işlemde bu yönden de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesi eklenerek davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ilk kararda ısrar edilmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, uyuşmazlık konusu taşınmazda bulunan hipodrom alanına yüksek yatırım yaptığı, dava konusu işlemin uygulanması halinde ciddi zarara uğrayacağı, Danıştay Altıncı Dairesinin bozma kararında belirtilen hususlar araştırılmadan verilen ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava daireleri ile bölge idare mahkemelerinin temyize tabi kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.