Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2178 K.2024/2801

Dava konusu istem: Stajyer hazine kontrolörü olarak görev yapan davacı tarafından; 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavının ve 10/06/1995 tarih ve 22309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Müsteşarlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin 33 ve 35. maddelerinin iptali iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 28/12/2022 tarih ve E:2018/4170, K:2022/6924 sayılı kararıyla;

Anayasa'nın 124. maddesi, 375 sayılı KHK'nın Geçici 27. maddesinin ikinci fıkrası, 4059 sayılı Kanun'un 5(b) bendi, Hazine Müsteşarlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin 33. ve 35. maddelerine yer verilerek;

Dava, Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin 33 ve 35. maddelerinin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Hazine Kontrolörlerinin yürüttükleri görevin önem ve özelliği dikkate alındığında ve bu görevin kariyer bir görev olduğu hususu göz önünde bulundurulduğunda; stajyer hazine kontrolörlerinin belirli bir yetişme programı sonunda yeterlik sınavına tabi tutularak hazine kontrolörlüğüne atanmalarına yönelik olarak, davalı idarenin, normlar hiyerarşisine aykırılık taşımamak kaydıyla kamu hizmetinin gerektirdiği düzenlemeleri yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu noktasında duraksama bulunmadığı; somut uyuşmazlıkta, davacı tarafından iptali talep edilen, sınavın yapılış usulünü ve sınavda başarılı olabilme koşullarını düzenleyen kuralların, idarenin sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında hukuka ve üst hukuk normlarına uygun şekilde düzenlendiği,

Dava, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavının iptali istemi yönünden incelendiğinde;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin, birinci fıkrasının, (a) bendinde, idari dava türleri arasında sayılan iptal davasının; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan dava olarak tanımlandığı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3/c bendinde; dava dilekçesinin, ehliyet yönünden inceleneceğinin belirtildiği, "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin 1/b bendinde ise; 14. maddenin 3/c bendine aykırılığın mevcut olması durumunda davanın reddine karar verileceğinin kurala bağlandığı,

İptal davalarında dava açma koşullarından biri olan menfaat ihlalinin; kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleştiği, iptal davasında ehliyet koşulunun varlığı için iptali istenilen işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişki kurulabilmesinin zorunlu olduğu,

Gerçek veya tüzel kişilerin; idari işlemleri, iptal davası yoluyla yargı önüne getirmeleri durumunda, idari işlem ile menfaat ilgilerinin bulunup bulunmadığı belirlenirken, davacının idari işlem karşısındaki durumunun ortaya konulması gerektiği,

Davacının katılmış olduğu yeterlik sınavı, bir yarışma sınavı olmayıp, sınav sonucunda, atama yapılacak kontrolör kadro sayısının sınırlı olmadığı, başka bir ifade ile sınava giren stajyer hazine kontrolörü sayısı kadar hazine kontrolörü kadrosunun bulunduğu ve davacının, hazine kontrolörü olarak atanabilmesi için başarı sıralamasında belirli sayıda kişi arasına girme zorunluluğu bulunmadığı, bunun sonucu olarak da, sınava katılan diğer kimselerin başarılı olup olmamalarının davacının durumunu etkilemediği, sınava katılan tüm stajyerlerin başarılı olma şansı bulunduğu,

Diğer yandan, kariyer nitelikte bir meslek olan hazine kontrolörlüğü görevine atanabilmek için; yeterlik sınavının yazılı ve sözlü aşamalarında başarılı olunmasının yeterli olduğu, bu koşul sağlandığı takdirde, idarenin hazine kontrolörlüğüne atama konusunda bağlı yetki içinde olduğu, diğer bir ifade ile takdir yetkisi bulunmadığı,

Bu durumda; sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin bireysel işlemin iptalini istemekte kişisel, meşru ve güncel bir menfaati bulunan ve başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptalini talep etmiş olan davacının; bir yarışma sınavı olmayan yeterlik sınavının tamamının iptalini istemekte güncel bir menfaatinin bulunmadığı kanaatine varıldığı,

Ayrıca, davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan işbu davada, dava konusu işlemin, uyuşmazlığın esasının incelenmesi aşamasında hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi ve bunun sonucunda davacının hazine kontrolörü olarak atanması halinde; davacının, emsali stajyer hazine kontrolörlerinin hazine kontrolörü kadrosuna atandığı tarih ile kendisinin hazine kontrolörü olarak atandığı tarih arasında oluşacak parasal kayıpları ile kariyer mesleğin niteliği gereği sahip olunan kıdem ve diğer özlük haklara ilişkin kayıplarının, davalı idarece, T.C. Anayasası'nın 125. maddesi gereğince tazmin edilmesinin bir zorunluluk olduğu, nitekim idari yargı yerlerinin kararlarının da bu yönde olduğu,

Dava, davacının 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden incelendiğinde;

Davaya konu Yönetmeliğin 35. maddesinin ikinci fıkrasında yer alan; yeterlik sınavının yazılı kısmında başarılı sayılabilmek için, sınav puanı ortalamasının en az 70 olması gerektiği yolundaki açık hüküm karşısında, yazılı sınavda ortalama 51,90 puan alan davacının sınav kağıtları üzerinde yaptırılan bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen raporda; sınav komisyonu tarafından yapılan not takdirinde hata bulunmadığının belirtildiği görüldüğünden, davacının yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle,

10/06/1995 tarih ve 22309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Müsteşarlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin 33 ve 35. maddelerine yönelik olarak davanın reddine, davacının, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız olmasına ilişkin işleme yönelik olarak davanın reddine, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavına yönelik olarak da davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Hazine Müsteşarlığının önceki adının "Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı" iken, 2011 yılında "Hazine Müsteşarlığı" olarak değiştirildiği, Yönetmeliğin sınav konularını düzenleyen 33. maddesinin her iki müsteşarlık dikkate alınarak düzenlendiği; ancak, değişen durumda bu hükmün, hazine kontrolörlerinin görev alanı dışında da konu içerdiği, kanunda açık düzenleme olmamasına rağmen, Yönetmeliğin 35. maddesi ile sınavın, yazılı ve sözlü olarak iki aşamalı düzenlendiği ve yazılıyı kazanamayanların sözlüye alınmayacağının kurala bağlandığı,

yalnızca yazılı sınav notuna göre değerlendirme yapılmasının yeterliliğin eksik değerlendirilmesi sonucunu doğurduğu, sınav komisyonunda, sınava giren adaylarla birlikte çalışan kişilerin bulunduğu, bu kişilerin, birlikte çalıştıkları adayları değerlendirirken objektif olamayacağı, bu sebeple sınav komisyonunun oluşumunun hukuka aykırı olduğu, görev alanıyla ilgili olmayan ve Yönetmelik'te öngörülmeyen soruların sorulduğu, sorulara ilişkin cevap anahtarının önceden hazırlanmadığı, 3 yıllık başarılı bir stajyerliğin ardından, sınavda sadece kendisinin elenmesinin ardında kişisel amaç güdüldüğü kanaatinde olduğu,

Dairece yapılan yargılama süresince sınav evrakının tarafına verilmediği, yeterlik yazılı sınavının iptali istemekte kişisel güncel ve meşru menfaatinin bulunduğu belitilerek temyize konu Daire kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay İkinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

04/04/2023 tarih ve 32153 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı Hakkında Yönetmeliğin 36.maddesi ile adaylara ikinci bir sınav hakkının tanındığının görüldüğü, bu nedenle 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan yeterlik sınavı sonrasında başarısız olan davacıya hakkaniyet gereğince ikinci sınav hakkı tanınması gerektiği, açıklanan nedenlerle davacının, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu Daire kararın bu kısım yönünden bozulması, diğer kısımlar yönünden ise temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek, gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Davacının, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden;

İşlem tarihinde yürürlükte bulunan 10/06/1995 tarih ve 22309 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine Müstaşarlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin "Yeterlik Sınav Konuları" başlıklı 33.maddesinde; "Stajyer Hazine kontrolörlerinin mesleki bilgi ve tecrübe durumlarının tespit edilerek mesleğe devamları ve kabulleri ile ilgili karar vermek için yapılan yeterlik sınavı, yazılı ve sözlü olmak üzere iki bölümde aşağıdaki konulardan yapılır:

1) Kambiyo Mevzuatı

-1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun, bu Kanuna ilişkin Karar, Tebliğ ve genelgeler,

2) Dış Ticaret Mevzuatı

- İhracat Mevzuatı,

- İthalat Mevzuatı,

- 2976 sayılı Dış Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun,

3) İhracat ve Yatırımlarda Devlet Yardımı ve Teşvik Mevzuatı,

-261 sayılı İhracatı Geliştirme Amacı ile Vergilerle İlgili Olarak Hükümetce Alınacak Tedbirlere Dair Kanun,

4) Petrol Mevzuatı,

5) Yabancı Sermaye Mevzuatı,

6) Finansal Kiralama Mevzuatı,

7) Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Mevzuat,

8) 4059 sayılı Hazine Müsteşarlığı ile Dış Ticaret Müsteşarlığı’nın Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanun, bağlı ve ilgili kuruluşların mevzuatı,

9) Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkındaki Mevzuat,

10) 4208 sayılı Kanun ve İlgili Mevzuat,

11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu,

12) 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun,

13) Türk Ceza Kanunu, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu, Danıştay Kanunu, İdari Yargılama Usulü Hakkında Kanun, 3628 sayılı Mal Bildiriminde Bulunulması, Rüşvet ve Yolsuzluklarla Mücadele Kanunu,

14) İlgili Diğer Mevzuat (Genel Hükümler itibariyle)

a) Kaçakçılığın Men ve Takibine Dair Kanun, Gümrük Kanunu,

b) Vergi kanunları (Vergi Usul, Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi, Katma Değer Vergisi ve Harçlar Kanunu, Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi ve Kambiyo Gider Vergisiyle İlgili Mevzuat),

c) Türk Ticaret Kanunu (Genel Hükümler, Kıymetli Evrak, Şirketler Hukuku),

d) 3046 sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkında Kanun,

e) Sigorta Mevzuatı,

f) 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun,

g) 6245 sayılı Harcırah Kanunu,

h) Serbest Bölgeler Mevzuatı,

ı) Sermaye Piyasası Mevzuatı,

15) Genel Muhasebe ve Mali Analiz Teknikleri,

16) Dünyada ve Türkiye’de günün ekonomik ve mali sorunları ile gelişmeler, Uluslar arası ekonomik ve mali kuruluşlar ve entegrasyon çalışmaları.",

düzenlemesine yer verilmiştir.

04/04/2023 tarih ve 32153 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı Hakkında Yönetmeliği'nin "İkinci sınav hakkı ve Stajyer Hazine Kontrolörlüğü unvanını kaybetme" başlıklı 36.maddesinde;

"Yapılan yeterlik sınavında başarılı olamayanlara bir yıl içinde ikinci kez sınav hakkı verilir.

(2) İkinci sınav hakkı bir defaya mahsus olmak üzere verilir.

(3) Verilen ilave süre içinde tezlerini sunmayan veya ikinci defa hazırladıkları tezleri de kabul edilmeyenler, yapılan ikinci yeterlik sınavında da başarılı olamayanlar ile yeterlik sınavına geçerli bir mazereti olmaksızın girmeyenler Stajyer Hazine Kontrolörü unvanını kaybederler ve Bakanlıkta durumlarına uygun memur unvanlı kadrolara atanırlar.",

hükmü düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden; stajyer hazine kontrolörü olarak görev yapan davacının, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan ve dört oturumdan oluşan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavına katıldığı ve başarılı olabilmesi için sınav notu ortalaması en az 70 olması gerekir iken ortalama 51,90 puan alarak sınav sonucunda başarısız sayılması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı görülmektedir.

Kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarına yönelik düzenlemelerine paralel şekilde, denetim hizmetlerinin diğer idari hizmetlerden farklı olduğu göz önünde bulundurularak, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olarak, hazine kontrolörlüğü, yarışma sınavı ile mesleğe stajyer/yardımcı olarak girilen ve belli bir yetişme dönemi sonunda yapılan mesleki yeterlilik sınavında elde edilen başarı ile mesleğe atanılan bir görev olarak düzenlenmiştir.

Genel olarak kariyer mesleklerde, gerek kamu kurum ve kuruluşlarınca gerekse davalı idarece diğer kariyer meslekler için yapılan yeterlik sınavlarında (Vergi Denetim Kurulu Yönetmeliği madde 31, Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine ve Maliye Uzmanlığı Yönetmeliği madde 28, Devlet Gelir Uzmanları Yönetmeliği madde 28 vb) adaylara bir defaya mahsus olmak üzere ikinci sınav veya ek sınav hakkının tanındığı görülmektedir.

Nitekim yukarıda yer verildiği üzere davaya konu sınavdan sonra yürürlüğe giren Hazine ve Maliye Bakanlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Başkanlığı Hakkında Yönetmeliğin 36.maddesi ile de adaylara ikinci bir sınav hakkının tanındığının görüldüğünden, tüm bu bilgiler ışığında 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan yeterlik sınavı sonrasında başarısız olan davacıya ikinci sınav hakkı tanınmaması hakkaniyetle bağdaşmamaktadır

Öte yandan, söz konusu yeterlik sınavında adaylara "Konut Hesabı ve Devlet Katkısına Dair Yönetmelik" ve "Çeyiz Hesabı ve Devlet Katkısına Dair Yönetmelik" ile ilgili sorular sorulduğu, ancak işlem tarihinde yürürlükte bulunan Hazine Müstaşarlığı Hazine Kontrolörleri Kurulu Yönetmeliği'nin "Yeterlik Sınav Konuları" başlıklı 33. maddesinde yeterlik sınavında adayların sınavda sorumlu oldukları mevzuatın ayrı ayrı başlıklar halinde sayıldığı ancak bu iki Yönetmeliğe sayılan konular arasında yer verilmediği görülmektedir. Dolayısıyla söz konusu yeterlik sınavında bahsi geçen mevzuat bağlamında sorulan sorular yönünden de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Açılanan nedenlerle, davacının, 29-30 Mart 2016 tarihlerinde yapılan hazine kontrolörlüğü yeterlik yazılı sınavında başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu Daire kararın bu kısım yönünden bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.