Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2364 K.2024/688

Dava konusu istem: Davacı tarafından, İzmir ili, Buca ilçesi, Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesine 04/03/2021 tarihinde Covid-19 aşısı yaptırmak isteğiyle başvurulmasına rağmen cep telefonu olmaması nedeniyle aşı yapılmadığından bahisle, cep telefonu olmayana aşı yapılmamasına ilişkin kuralın iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 01/03/2023 tarih ve E:2022/3771, K:2023/901 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmış olup; aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, dava dilekçesinin dava konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dava konusu edilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinin bulunmaması durumunda davanın reddine karar verileceğinin kurala bağlandığı,

Bir idari davanın görülebilmesinin ön koşulunun, idari davaya konu edilebilen bir idari işlemin bulunması olduğu, İdare Hukukunda idari işlemin, kamu idarelerinin, kamu hizmetinin yürütümü sırasında, kamu gücü kullanarak tek yanlı irade açıklamalarıyla yapmış oldukları işlemler olarak tanımlandığı,

Dairelerinin 17/10/2022 tarihli ara kararı ile davalı idareden Covid-19 salgını sürecinde Covid-19 aşısı yaptırmak isteyen kişilerin aşı öncesinde cep telefonu numarası bildirmesine ilişkin herhangi bir zorunluluğunun bulunup bulunmadığının sorulduğu, böyle bir zorunluluk bulunuyorsa hukuki dayanağına ilişkin bilgi ve belgelerin gönderilmesinin, cep telefonu bulunmayan kişilere yönelik Covid-19 aşısının yapılmasına ilişkin sürecin nasıl yürütüldüğünün ayrıntılı olarak açıklanmasının istenildiği,

Davalı idare tarafından sunulan 05/01/2023 kayıt tarihli dilekçe ve eklerinde, Covid-19 aşılaması öncesinde cep telefonu numarası bildirilmesinin zorunlu olmadığının, cep telefonu bilgisinin istenilmesinin aydınlatılmış onam alınması işleminin kolaylaştırılması için Bilim Kurulu tarafından önerilen bir yöntem olduğunun, aşılama esnasında yanında cep telefonu olmayanlardan yazılı onam alınmak suretiyle aşı uygulamasının yapıldığının belirtildiği,

Buna göre, davacı tarafından Sağlık Bakanlığının cep telefonu olmayanlara aşı yapılmayacağı yönündeki kuralının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmış ise de; Sağlık Bakanlığı tarafından bu yönde tesis edilmiş, idari davaya konu edilebilecek nitelikte bir idari işlemin bulunmadığının anlaşıldığı,

Bu nedenle, idari davaya konu edilebilir nitelikte bir idari işlem bulunmadığından, davanın usul yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı,

Öte yandan, davacıya İzmir ili, Buca ilçesi, Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde aşı yapılmamasına ilişkin işleme karşı İdare Mahkemesinde dava açılabileceğinin açık olduğu gerekçesiyle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendi ile 15 maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi uyarınca reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu işlemin bir düzenleyici işlem olduğu, cep telefonu numarası sunmayanlara aşı yapılmadığı, dava konusu işlemin Sağlık Bakanlığınca belirlenmiş, genel, soyut, süreklilik gösteren ve tüm aşı uygulama birimlerinin uymak zorunda olduğu kurallar zincirinin bir halkası olması nedeniyle düzenleyici bir işlemin varlığının kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı tarafından, Danıştay Onuncu Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. maddesinin (a) bendinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davası açılabileceği; aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde, dava dilekçesinin dava konusu edilen işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, dava konusu edilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem niteliğinin bulunmaması durumunda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.

Dosyanın incelenmesinden, İzmir Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü Buca Seyfi Demirsoy Eğitim ve Araştırma Hastanesinin... tarih ve ... sayılı yazısıyla, Sağlık Bakanlığının "AŞILA" mobil uygulamasında onam kodu olmadan kişilere aşı yapılamadığının; bunun için vatandaşların telefonundan mesaj atmak suretiyle onam formuna erişebildiklerinin, buna erişemeyenlere "AŞILA" mobil uygulamasından cep telefonlarına onam kodu SMS olarak gönderildiğinin belirtildiği, yazının eki belgeler arasında "Covid-19 Aşısı Nasıl Uygulanır" başlığı altında davalı Bakanlıkça internet sitesinde yayımlanan düzenlemelerde aşı randevusu ve sorgulaması "mobil uygulamalar" ve bu yolla yürütülecek usullere yer verildiği anlaşılmaktadır.

Bu durumda; davacının aşılama sürecinde Sağlık Bakanlığınca belirlenen yöntemin "Aşıla" mobil uygulamasına ilişkin kurallar içerdiği, bu kuralların genel, soyut ve süreklilik gösterdiği, bu niteliği ile davalı Bakanlığın resmi internet sitesinde yayımlanan ve ülke çapında bütün uygulama birimlerinin aşılamada uygulayacağı yöntem kurallarını içeren rehberin; yönetmelik, genelge ve tebliğ gibi genel düzenleyici işlemler dışında kalmakla birlikte, "adsız düzenleyici işlem" kapsamında yer aldığı görülmektedir.

Bu itibarla, Covid-19 aşısı yaptırılabilmesi için cep telefonunun bulunması zorunluluğu getirilmesi yönünde idari davaya konu edilebilir nitelikte bir düzenleyici işlem bulunduğu sonucuna varıldığından, temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.