Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2539 K.2024/384

2- ... Bakanlığı VEKİLİ: Av....

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2023 tarih ve E:2022/1119, K:2023/2227 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: : Aydın ili, Efeler ilçesi, Tralleis Antik Kentinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ... Üniversitesi adına ... Başkanlığında arkeolojik kazı yapılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bakanlar Kurulu Kararının yürürlükten kaldırılmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 02/03/2023 tarih ve E:2022/1119, K:2023/2227 sayılı kararıyla; İdari yargının takdir yetkisinin yargısal denetiminde, bu yetkinin ortadan kaldırılması sonucunu doğuracak şekilde ve idari işlem niteliğinde karar verilemeyeceği, hukuka uygunluk sınırlarını aşılarak yerindelik denetimi yapılamayacağı,

Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile Aydın Müze Müdürlüğünden, Aydın ili, Efeler ilçesi, Kemer Mahallesi, Tralleis Antik Kentinde, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile ...

Üniversitesi adına ...Başkanlığında yapılan arkeolojik kazı, restorasyon, konservasyon ve çevre düzenleme çalışmalarının mevzuata uygunluğu, işleyişi, verimliliği, başlangıçtan bu yana gözlenen gelişmeler, ekibin yeterliliği, alanda, kazı evinde, depo, ofis ve laboratuvarlarda yapılan ve yapılması gerekenler hususlar hakkında bilgi verilmesinin istenildiği, bu istem üzerine Aydın Müze Müdürlüğü tarafından hazırlanan 10/12/2021 tarihli Raporda. 2018 yılından beri ...

Üniversitesi öğretim üyesi...'ün kazı başkanlığında arkeoloijk kazı, restorasyon, konservasyon ve çevre düzenleme çalışmalarının sürdürüldüğü, Tralleis kazısının 2020 yılından itibaren Türk Tarih Kurumu tarafından desteklenen kazılar kapsamında yer aldığı, kazı başkanının yılın çok büyük bir bölümünde kazı alanında bulunmaması, yürütülen çalışmaları takip etmemesi, denetlememesi nedeniyle restorasyon çalışmalarında kritik düzeyde hatalı uygulamaların gerçekleştiği, antik kentin en çok bilinen yapısı olan "Üç Gözler"in restorasyon çalışmalarında önemli eksiklik ve kusurlar tespit edildiği,

bu kusurların, ilgili kurumların müdahalesiyle düzeltildiği, yine antik kentin önemli yapılarından olan "Latrina"nın restorasyonunda hatalı malzeme, yetersiz işçilik kalitesi gibi nedenlerle büyük sorun yaşandığı, sezonunda kazı çalışmalarının belirli bir program dahilinde yapılmadığı, her sezon farklı alanlarda kazı yapıldığı, önceki çalışmaların sürekli yarım bırakıldığı, kazı ekibinin konteynırlardan oluşan sağlıksız ortamda konakladığı, acil kazı evine ihtiyaç duyulduğu, kazı başkanlığında oluşturulan teknik ve akademik ekibin yetersiz olduğu,

kazı çalışmalarının master planı olmadığı için antik kentin ziyarete açılamadığı tespitlerine yer verildiği, yine Tralleis Antik Kentinin 2021 yılı çalışmaları için görevlendirilen Kültür ve Turizm Bakanlığı yetkili uzmanı tarafından düzenlenen ve Kültür ve Tabiat Varlıklarıyla İlgili Olarak Yapılacak Yüzey Araştırması,

Sondaj ve Kazı Çalışmalarının Yürütülmesi Hakkında Yönerge'nin 9. maddesinin (tt) bendine uygun olarak düzenlenen 28/12/2021 tarihli "Bakanlık Yetkili Uzmanı Sonuç Raporu"nun Genel Değerlendirme başlıklı sonuç bölümünde ise "Kazı sezonu içerisinde bazı yönetimsel sorunlar gözlemlenmiştir." ifadesinin yer aldığı ve rapor içeriğinde; yönetimsel sorunlar olan; kentin sembol yapılarından olan, halk tarafından "Üç Gözler" olarak bilinen yapıda yürütülen restorasyon çalışmalarında, kazı başkanının, kazı sezonunun büyük bölümünde ...

Üniversitesinde bulunması ve kazı ekibi içerisinde mimari restorasyon konusunda yeterli teknik donanıma sahip ekip üyesinin bulunmaması nedeniyle hatalı uygulamaların yapıldığı, süreç içerisinde kısmen düzeltmelerin yapıldığının görüldüğü, yine 2020 yılı kazı sezonu içerinde başlanmış olan Gymnasion'un doğusunda yer alan havuz yapısında çalışmaların tamamlanmadığı, 2021 kazı yılı içerisinde bu alanda herhangi bir çalışma yapılmadığı,

söz konusu yapıdaki çalışmaların yarım bırakılmış olmasından dolayı tehlike arz ettiği, yapıda yürütülecek çalışmaların 2022 yılı kazı programı içerisine dâhil edilerek güvenlik zafiyetinin ortadan kaldırılması ve mimari yapı bütünlüğünün ortaya çıkarılmasının önem arz ettiği, antik kent içerisinde yürütülen kazı çalışmalarının belli bir plan ve program çerçevesinde yürütülmesi ve kazısı yapılarak ortaya çıkarılan alanlarda koruma önlemlerinin alınmasının gerektiği yürütülen çalışmalarda ortaya çıkan eserlerin restorasyon ve konservasyon çalışmaları için bir laboratuvar ve bu işlemleri yürütecek bir restoratörün bulunmadığı,

kazı ekibi üyelerinin sağlıksız şartlarda yaşamlarını sürdürdüğü, kazı evi ve ofisinin konteynırlardan oluştuğu belirtilerek, antik kentte yapılan kazının planlama eksikliği ve düzensizliğinin vurgulandığı, Antik Kent içerisinde her yıl kaçak kazıların devam ettiği, buna yönelik caydırıcı önlemlerin (gece görüşlü kamera sistemi) ivedililikle alınması gerektiğinin belirtildiği, yapılan bu tespitler üzerine dava konusu işlemin tesis edildiğinin anlaşıldığı,

Toplumların gizli hazinesi niteliğini taşıyan kültür ve tabiat varlıklarının, gerek ulusal gerekse uluslararası mevzuat gereği korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması Devletlerin görevleri arasında yer aldığı, geçmiş tarihi ve kültürel değerlerin gün ışığına çıkarılması amacıyla yapılan arkeolojik çalışmaların, bilimsel ilkeler ve hukuk kurallarına uygun bir şekilde yürütülmesinin esas olduğu,

Bu itibarla; yukarıda yer verilen raporlardaki tespitlere istinaden; Tralleis Antik Kentinde yürütülen kazı çalışmalarında kazı başkanının görev ve sorumluluğunda olan restorasyon çalışmalarının gerekli özen gösterilmeden yapıldığı, yeterli teknik ve akademik ekibin bulunmadığı, çalışmaların beklenenin dışında belirli bir plana uyulmadan yapıldığı, kazı evinin olmadığı, çalışma ortamının uygunsuz olduğu, kazı çalışmalarına yeterli önem ve özenin gösterilmediği anlaşıldığından, dava konusu işlemin mevzuat hükümlerine, kamu yararına ve hizmet gereklerine uygun olarak tesis edildiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, ...

Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji bölümünde devam eden görevi ve yeni eğitim-öğretim yılının başlaması nedeniyle kazı çalışmalarının uzaktan sürdürdüğü, belli periyotlarla kazının yapıldığı Aydın iline gelip gittiği, Danıştay Altıncı Dairesince hükme esas alınan kazı sonu raporunun hazırlayan ...'ın Kültür ve Turizm Bakanlığının temsilcisi olmasına karşın kazı alanına 1-2 sefer dışında gelmediği, restorasyon konusunda herhangi bir uzmanlığının bulunmadığı, Latrina'nın restorasyon çalışmasından önce çok kötü durumda olduğu, restorasyon çalışmasıyla orjinal durumuna sadık kalınarak tamamlamaya gidildiği,

retorasyon ve kazı çalışmaları tamamlanmadığından Antik Kente ziyaretçi girişinin sınırlı tutulduğu, Antik Kentin turizme kazandırılması için yoğun bir çaba gösterildiği, 2017 yılından itibaren Tralleis Antik Kentinde kazı evi yapılabilmesi için gayret gösterdiği, 2020 yılında hazırlanan kazı evi projesinin Aydın Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun... tarih ve ... sayılı kararıyla kabul edildiği ve kazı evi için sponsorluk anlaşmasının imzalandığı, başkanlığında kazı çalışmalarının usulüne uygun şekilde yürütüldüğü ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idareler tarafından, uzman raporunu düzenleyen Emrah Atalay'ın sık sık kazı alanında bulunduğu, raporda davacının başkanlığında kazı alanında yapılan yanlış uygulamaların açıkça ortaya konulduğu, bu raporda yer verilen fotoğraflardan dahi Antik Kentte yer alan yapıların restorasyonunda yanlış uygulamalar yapıldığının anlaşıldığı, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.