Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2568 K.2024/1443

Dava konusu istem: Sağlık Bakanlığı tarafından yayımlanan "Sağlık Personelinin İhtiyaç Halinde Çağrıya Uyması" konulu, 04/12/2018 tarih ve 2018/28 sayılı Genelge'nin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunun 06/12/2022 tarih ve E:2019/1135, K:2022/5728 sayılı kararıyla;

Dava konusu Genelge'de, kamu ve özel sağlık kuruluşlarında çalışan sağlık personelinin, mesai saatleri dışında hizmetine ihtiyaç duyulması durumunda en kısa sürede sağlık kuruluşuna ulaşması, bu itibarla da normal ulaşım şartlarında 30 dakika içinde sağlık kuruluşunda olması gerektiği yönünde düzenlemeye yer verildiği, bununla birlikte eş durumu, sağlık mazereti, ikamet için uygun mesken bulunamaması gibi durumlarda da sağlık hizmetinin aksamaması için gerekli tedbirlerin alınması kaydıyla, 30 dakikalık sürenin sağlık personelinin şartları ile halkın hizmete erişim ihtiyacı dikkate alınarak mülki idare amirince farklı bir şekilde belirlenebileceğinin ifade edildiği,

Genelge'de belirlenen 30 dakikalık sürenin, mutlak uyulması gereken bir süre niteliğinde olmadığı, bu sürenin eş durumu, sağlık mazereti, ikamet için uygun mesken bulunamaması ve bunun gibi başka nedenlerle uzayabileceği, dolayısıyla sağlık personelinin mesai saati dışında çağrılması halinde normal ulaşım koşulları altında 30 dakika içinde sağlık kuruluşunda olabilecek mesafede bulunması gerekmekle birlikte belirli koşullar altında sağlık kuruluşuna ulaşması 30 dakikayı aşabilecek mesafede de bulunabileceği, bu durumun değerlendirilmesi hususunda da mülki idare amirlerine yetki verildiği,

bu haliyle sağlık personeli için öngörülen mesai saati dışında çağrılmaları halinde 30 dakika içinde sağlık kuruluşunda bulunma yükümlülüğünün katı bir şekilde düzenlenmediği, duruma ve şartlara göre değişiklik arz ettiği sonucuna ulaşıldığı,

Dava konusu Genelge'nin amacının, görevli sağlık personelinin hizmetine ihtiyaç duyulması halinde mesai saatleri dışında da sağlık kuruluşuna en kısa sürede ulaşmaları sağlanarak niteliği gereği diğer kamu hizmetlerinden farklı olan, temel hedefi insan sağlığı olan sağlık hizmetlerinin etkin, süratli ve kesintisiz bir şekilde sunulmasından böylece de kişilerin sağlık ve yaşam hakkının korunmasından ibaret olduğunun anlaşıldığı, Nitekim, Anayasa gereği kişi sağlığını korumanın, etkin, süratli, kesintisiz bir sağlık hizmeti sunmanın Devlet için bir kamusal zorunluluk olduğu hususunun yargı içtihatlarında vurgulandığı,

Her ne kadar, davacı Sendika tarafından dava konusu düzenlemenin Anayasa'nın 23. maddesinde düzenlenen yerleşme ve seyahat hürriyetine aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, toplum açısından vazgeçilmez önemi haiz olan, kesintisiz verilmesi gereken ve ertelenemez nitelikteki sağlık hizmetinin sunumu konusunda Anayasa'nın 56. maddesi ve ilgili mevzuatla davalı Sağlık Bakanlığının görevli ve yetkili kılındığı,

yine bu görev ve yetki çerçevesinde tesis edilen dava konusu Genelge'nin yukarıda yer verilen tespitler karşısında kapsamının, konusunun ve amacının belirsiz ve sınırsız olduğunun söylenemeyeceği, düzenleme ile ulaşılmak istenen amaç ile başvurulan önlem arasında makul bir dengenin bulunduğu, Genelge ile kişilerin sağlık ve yaşam hakkının korunmasının amaçlandığı, bu haliyle düzenlemenin yerleşme ve seyahat hürriyetine müdahale niteliğinde olmadığı,

kaldı ki yerleşme hürriyeti ile sağlık ve yaşam hakkı arasındaki kamu yararı çatışmasında üstün kamu yararının sağlık ve yaşam hakkı lehine olacağı göz önünde bulundurulduğunda davacının bu iddiasına itibar edilmediği,

Bu durumda, Anayasa, Kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile bu alanı düzenleme yetkisi verilen idare tarafından, sağlık hizmetlerinin sunumu kapsamında yukarıda belirtilen amaçları gerçekleştirmek için çıkarıldığı anlaşılan Genelge'de kamu yararı, hizmet gerekleri ve aynı zamanda üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, temyize konu kararda konuya ilişkin Anayasa Mahkemesi kararlarının görmezden gelindiği, dava konusu işlemle sağlık çalışanlarının yerleşme ve seyahat özgürlüğünün ihlal edildiği ve devamlı olarak disiplin soruşturması tehdidi altında bırakıldıkları ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Onuncu ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunca verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Dava konusu Genelge'de yer alan ''ilgili personelin normal ulaşım şartlarında 30 dakika içinde sağlık kuruluşunda bulunmasını sağlayacak şekilde yukarıdaki kanun hükmüne riayet edilmelidir'' yolundaki kural, bu düzenleme ile ulaşılmak istenen amaca hizmet etmekten uzak olduğu gibi, Anayasa ile güvence altına alınan temel hak ve özgürlüklerden olan yerleşme ve seyahat özgürlüğüne de aykırılık oluşturması nedeniyle açıkça hukuka aykırıdır. Açıklanan nedenle temyiz isteminin kabulü ile temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla karara katılmıyoruz.