Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2745 K.2024/249

Dava konusu istem: Davacı tarafından; 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile getirilen ek gösterge düzenlemesi ve değişikliklerinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 30/03/2023 tarih ve E:2023/1451, K:2023/1532 sayılı kararıyla;

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesi, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 23. maddesi, Anayasa'nın 148. maddesi hükümleri karşısında; 7417 sayılı Kanun'un ilgili hükümlerinin Anayasa'ya uygunluk yönünden yargısal denetimi Anayasa Mahkemesinin görevinde olduğundan, bu istemle açılmış olan davanın Danıştayda karara bağlanmasına hukuken imkan bulunmadığı gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile getirilen ek gösterge değişiklikleri ile aynı hukuki durumda bulunanlar için aynı hukuksal ve adaletli düzenleme yapılmadığı iddiasıyla iptali istenildiği, akademik görüşler ve Anayasa Mahkemesinin ve Danıştayın vermiş olduğu kararlar ve Anayasanın getirdiği hükümler gereği, Anayasa Mahkemesinde dava açmaya yetkili olan kişi ve kurumların Anayasanın 150. maddesinde sayıldığı, bireysel olarak dava açma hakkının bulunmadığı,

Anayasanın 152. maddesi gereği mahkemelerin elindeki dava dosyalarında ileri sürülen Anayasa maddelerine aykırı durumların var olması hallerinde, dava dosyasında ileri sürülen Anayasaya aykırılığın ilgili mahkemeler ve Danıştay tarafından itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine iptal başvurusunda bulunulması yolunu da açtığından dosyanın Anayasa Mahkemesi'ne gönderilmesi ve temyiz isteminin kabulü gerektiği ileri sürülmektedir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... 'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının gerekçe değiştirerek onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun 05/07/2022 tarih ve 31887 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır. Davacı tarafından, anılan kanun ile getirilen ek gösterge düzenlemesi ve değişikliklerinin eşitlik ilkesine ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın, Anayasa Mahkemesi'nin görev ve yetkilerini düzenleyen 148. maddesinin 1. fıkrasında, "Anayasa Mahkemesi, kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü'nün Anayasaya şekil ve esas bakımlarından uygunluğunu denetler ve bireysel başvuruları karara bağlar. Anayasa değişikliklerini ise sadece şekil bakımından inceler ve denetler. Ancak, olağanüstü hallerde ve savaş hallerinde çıkarılan Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin şekil ve esas bakımından Anayasaya aykırılığı iddiasıyla, Anayasa Mahkemesinde dava açılamaz." hükmüne yer verilmiştir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı'' başlıklı 2. maddesinde, idari yargı yerlerinde görülecek idari dava türleri, idari işlemlere karşı açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı açılacak tam yargı davaları ve idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak belirlenmiş; idari yargı yetkisinin ise idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlı olduğu hükme bağlanmıştır.

2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun "İlk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görülecek davalar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında ise, Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak hangi davaları karara bağlayacağı sınırlı olarak sayılmak suretiyle düzenlenmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda yer verilen yasa ve Anayasa hükümlerinden anlaşılacağı üzere kanunların iptali istemiyle doğrudan idarî yargı yerlerinde açılan davaların mahkemelerce incelenme imkanı bulunmamaktadır.

2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde veya 2575 sayılı Kanunu'nun 24. maddesinde öngörülen davalardan birinin açılması ve bu davada uygulanacak bir kanunun mahkemece Anayasa'ya aykırı görülmesi veya taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddî olduğu kanısına varılması halinde Kanunun iptali için Anayasa Mahkemesi önüne götürülebilmesi mümkün bulunmaktadır.

Bu durumda, 7417 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile Bazı Kanunlarda ve 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile getirilen ek gösterge düzenlemesi ve değişikliklerinin idari davaya konu olabilecek nitelikte idari bir işlem niteliğinde olmadığı görülmekte olup, davanın reddi yolundaki Daire kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Öte yandan, temyiz dilekçesinde davacı tarafından kanunun Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla Anayasa Mahkemesine gönderilmesi talep edilmiş ise de, usulüne uygun olarak açılmış ve bu davada uygulanması gereken kanun veya cumhurbaşkanlığı kararnamesi hükmü olması durumunda Anayasaya aykırılık iddiası değerlendirilebileceğinden davacının söz konusu talebinin de incelenme imkanı bulunmamaktadır.