Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2866 K.2024/2308

Dava konusu istem: Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyurusunun iptali ile dayanağı olan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 12/04/2018 tarih ve E:2016/3415, K:2018/1739 sayılı usule ilişkin bozma kararına uyularak verilen, Danıştay Sekizinci Dairesinin 02/06/2023 tarih ve E:2019/8634, K:2023/2999 sayılı kararıyla;

Bakılan uyuşmazlıkta; davacı Dernek tarafından her ne kadar, lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde beslenme ve diyetetik bölümüne de yer verilmesi gerektiği ileri sürülmekte ise de; mevzuat uyarınca, 19/11/2014 tarihi itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağının düzenlendiği,

Dairelerinin 19/10/2022 tarih ve E:2019/8634 sayılı ara kararına davalı idare tarafından verilen cevabi yazıda ise, Beslenme ve Diyetetik önlisans programı 19/11/2014 tarihinden önce mezun vermediği için dava konusu düzenlemede yer verilmediğinin belirtildiği görüldüğünden, 19/11/2014 tarihine kadar önlisans mezunu vermeyen Beslenme ve Diyetetik önlisans programına, lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde yer verilmemesinin, dava konusu düzenlemenin dayanağı olan mevzuat hükümleri uyarınca başvuru yapabilme şartını taşıyan mezun bulunmaması nedeniyle olağan ve kabul edilebilir bir durum olduğu,

mevzuat hükümlerine uygun şekilde tesis edildiği anlaşılan dava konusu düzenlemede hukuka, mevzuata ve eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, iki yıllık "diyaliz" ön lisans programlarından mezun olan öğrencilerin, hiçbir sınava tabi tutulmadan, doğrudan dört yıllık "beslenme ve diyetetik" lisans bölümüne geçişine olanak tanınmasının eşitlik ilkesine aykırı olduğu, son yıllarda artan mezun sayısı ile iş olanaklarının çok kısıtlandığı, konunun uzmanı ilgili bölüm hocalarının fikirleri alınmadan yapılan düzenlemenin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile eksik inceleme ile verilen Daire kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'na 19/11/2014 tarih ve 6569 sayılı Kanun ile geçici 69. madde eklenmiştir. Anılan madde, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarih itibarıyla sağlık alanında ön lisans diploması alanlardan ebelik ve hemşirelik programlarından mezun olanlara kendi alanlarında, diğerlerine ise Yükseköğretim Kurulunun belirleyeceği, ebelik ve hemşirelik programları dışındaki ilişkili alanlarda lisans tamamlama eğitimi yaptırılacağı ve bu eğitimlerin, usul ve esaslarının Yükseköğretim Kurulunca belirleneceği düzenlemesini içermektedir. Bu düzenlemeye dayalı olarak dava konusu Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyuru yayımlanmıştır.

Davacı Dernek, 23/07/2015 tarihli duyurunun, "diyaliz" ön lisans programının "beslenme ve diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesi yönüyle hukuka aykırı olduğunu, üniversiteye giriş sınavından aldıkları daha düşük puanlarla diyaliz ön lisans programına yerleşen adayların, daha yüksek puanlı dört yıllık beslenme ve diyetetik lisans programına geçişine izin veren duyurunun bu yönüyle hukuka aykırı olduğunu öne sürerek, temyizen incelenen davayı açmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın "Duruşmaların açık ve kararların gerekçeli olması" başlıklı 141. maddesinin 3. fıkrasında, bütün mahkemelerin her türlü kararlarının gerekçeli olarak yazılacağı düzenlenmiş, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemlerin; yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden yargısal denetime tabi tutulacağı kurala bağlanmış; 24. maddesinde ise, kararda bulunacak hususlar sıralanmış ve (e) bendinde kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesinin ve hükmün belirtileceği vurgulanmıştır.

Anayasa'nın 36. maddesinin birinci fıkrasında herkesin adil yargılanma hakkına sahip olduğu belirtilmiş ancak bu maddede gerekçeli karar hakkından açıkça söz edilmemiştir. Anayasa'nın 36. maddesine "adil yargılanma" ibaresinin eklenmesine ilişkin gerekçede, Türkiye'nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerle de güvence altına alınan adil yargılama hakkının madde metnine dâhil edildiği vurgulanmıştır.

Nitekim Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesinin (1) numaralı fıkrasındaki hakkaniyete uygun yargılanma hakkının kapsamına gerekçeli karar hakkının da dâhil olduğu Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)'nin birçok kararında vurgulanmıştır. Dolayısıyla Anayasa’nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkının gerekçeli karar hakkı güvencesini de kapsadığının kabul edilmesi gerekir (Anayasa Mahkemesi, Abdullah Topçu, B. No:2014/8868, 19/4/2017, p. 75).

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

AİHM içtihatlarına göre, genel olarak her bir karar açık, konuyla ilgili herkesin, mahkemenin neden belirli bir kararı verdiğini anlamasına imkan verecek şekilde olmalıdır (AİHM, Seryavin ve diğerleri/Ukrayna p.57-61).

Mahkeme kararlarının, hüküm fıkrası ve hükmün dayandığı gerekçe ile bir bütün olduğu, gerekçesiz karar verilmesinin mümkün olmadığı açık olduğuna göre, gerekçenin hem temyiz incelemesini yapacak merci açısından, hem de kararı uygulayacak olan idare açısından yeterli açıklıkta olması gerektiğinde kuşku yoktur.

Yargılama hukukunda, yargı (hüküm), uyuşmazlığı çözmekle görevli ve yetkili yargı yerinin yargılama sürecinin sonunda ulaştığı "sonuç"tur. Gerekçe, yargıcın çözümlemek durumunda olduğu uyuşmazlığa uygulanması gereken soyut hukuk kuralının saptanmasında, yorumlanmasında ve tüm ayrıntılarıyla ortaya konulup nitelendirilen maddi olaya uygulanmasında izlemiş olduğu yöntemi gösteren ve bu özelliği sebebiyle, yargılamanın nesnelliği ile varılan yargının doğruluğu konusunda davanın taraflarına güven, üst yargı yerine de denetleme olanağı veren açıklamadır.

Bu durumda, davaya konu idari işlemin hukuka uygunluk denetimini yapmakla görevli idari yargı merciince, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinde sayılan unsurlar yönünden, işlemin hukuka aykırı olup olmadığına dair yargısal denetim yapılması ve bu denetim sonucunda varılan kararın gerekçeli olarak ortaya konulması gerekmektedir.

Temyizen incelenen uyuşmazlıkta; davacının, diyaliz ön lisans programı mezunlarına beslenme ve diyetetik lisans programına geçiş hakkı tanınmasının hukuka aykırı olduğu yolundaki iddialarını incelemek amacıyla Danıştay Sekizinci Dairesince davalı idareden, sağlık alanında lisans tamamlama kapsamında belirlenen sağlık ön lisans programlarının hangi gerekçe ve nedenlerle beslenme ve diyetetik lisans programı ile ilişkilendirildiği,

bu ilişkinin tespitinde esas alınan ölçü ve kriterlerin neler olduğunun sorulmasına ve davalı idarece, diyaliz ön lisans programı mezunlarının, sağlık alanlarının temel gereksinimi olan dersleri aldıkları, hasta takibi ve beslenme gibi konularda ön lisans düzeyinde bilgi sahibi oldukları; bu sebeple diyaliz programının, beslenme ve diyetetik lisans tamamlama programı ile ilişkilendirildiği, cevabı verilmesine rağmen temyize konu kararda bu yönden bir irdeleme yapılmamıştır.

Davacının iddiası ve talebi, dava konusu duyurunun "diyaliz" ön lisans programının "beslenme ve diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesinin hukuka aykırı olduğu ve iptal edilmesi gerektiği yönünde olup, Dairece, davacının taleplerine yönelik olarak ilgili mevzuatın yorumu ve iptali istenen düzenlemenin hukuka uygunluk denetimi yapılmamış, davacının dava konusu etmediği bir hususta -lisans tamamlama programına başvuru yapabilecek ön lisans programları içerisinde beslenme ve diyetetik bölümüne yer verilmemesi yönüyle- dava konusu duyuru irdelenmiş ve davacının talebi ile ilgili bir gerekçeye yer verilmeksizin davanın reddine karar verilmiştir.

Mahkeme kararlarının, hüküm fıkrası ve hükmün dayandığı gerekçe ile bir bütün olduğu, gerekçesiz karar verilmesinin mümkün olmadığı açık olduğuna göre, gerekçenin hem temyiz incelemesini yapacak merci açısından, hem de kararı uygulayacak olan idare açısından yeterli açıklıkta olması gerektiğinde kuşku yoktur.

Bu itibarla, dava konusu duyurunun, davacının iptalini talep ettiği "diyaliz" ön lisans programının "beslenme ve diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesine ilişkin kısmı yönünden hukuka uygunluk denetimi yapılmaksızın, davacının uyuşmazlık olarak ortaya koymadığı bir hususta değerlendirme yapılmak suretiyle verilen Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Dava, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Sağlık Önlisans Alanlarından Mezun Olanlara Lisans Tamamlama ile ilgili 23/07/2015 tarihli duyurusunun iptali ile dayanağı olan 6569 sayılı Kanun'un 32. maddesi ile değiştirilen 2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesinin Anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle açılmıştır.

Dava konusu düzenlemede farklı ön lisans programları yer almakta ise de, uyuşmazlık "diyaliz" ön lisans programının "beslenme ve diyetetik" lisans programıyla ilişkilendirilmesi yönünden incelendiğinde;

Dosyanın incelenmesinden, Danıştay Sekizinci Dairesince davalı idareden, sağlık alanında lisans tamamlama kapsamında belirlenen sağlık ön lisans programlarının hangi gerekçe ve nedenlerle beslenme ve diyetetik lisans programı ile ilişkilendirildiği, bu ilişkinin tespitinde esas alınan ölçü ve kriterlerin neler olduğunun sorulduğu; davalı idarece, diyaliz ön lisans programı mezunlarının, sağlık alanlarının temel gereksinimi olan dersleri aldıkları, hasta takibi ve beslenme gibi konularda ön lisans düzeyinde bilgi sahibi oldukları, bu sebeple diyaliz programının, beslenme ve diyetetik lisans tamamlama programı ile ilişkilendirildiği cevabının verdiği anlaşılmaktadır.

2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesi ile Yükseköğretim Kuruluna tanınan yetkinin kullanılarak, diyaliz ön lisans programlarından mezun olanların, sağlık lisans tamamlama eğitimi verilmek üzere, beslenme ve diyetetik lisans programına geçiş yapabilmeleri yönünde tesis edilen dava konusu işlemin, üst hukuk normlarına ve akademik hizmet gereklerine uygun olduğu; her bir ön lisans ve lisans programının aynı hukuki durumda bulunmadığı ve 2547 sayılı Kanun'un geçici 69. maddesinin bir hak tanıdığı dikkate alındığında, eşitlik ilkesine aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Açıklanan nedenle, davacının temyiz isteminin reddi ile temyize konu kararın yukarıda yer verilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.