Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/293 K.2024/2850

Dava konusu istem: Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Çanakkale Boğaz Komutanlığında ... (...) olarak görev yapan davacı tarafından, 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinin (a) bendinde yer alan, "akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı, 'Denizin Kıyı Teşkillerinde Çalışır', 'denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur', 'kara görevi' vb. fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden rapor alanlara," ibarelerinin iptali ile bu düzenlemeye dayanılarak 15/10/2018 tarihinde zam ve tazminatlarından (iş güçlüğü,

iş riski ve elaman temininde güçlük zammı) kesinti yapılması ve 2018 yılı Ocak-Eylül ayları arasındaki dönemde fazladan ödenen 9.522,86-TL tutarındaki zam ve tazminatların geri istenilmesine ilişkin işleminin iptali ile yapılan kesintilerin geri alma tarihinden ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 24/05/2022 tarih ve E:2018/9588, K:2022/2878 sayılı kararıyla;

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 3.; 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının dava konusu edilen 8. ve anılan Kararın 10. maddesi hükümleri aktarıldıktan sonra,

Düzenleyici işlem yönünden;

926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu'nun Ek 3. maddesi ile, zam ve tazminatların kimlere hangi oranda ödeneceği ve göreve devam etmesine engel teşkil etmemekle birlikte göreve yönelik faaliyetlerden belirli bir süre muaf tutulan personelin zam ve tazminatlarından kesinti yapılması hususlarında Bakanlar Kuruluna takdir ve düzenleme yetkisinin verildiği,

Görevine devam etmesine engel teşkil etmemekle birlikte, akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden raporu bulunan personele, zam ve tazminatların 1/3 oranında ödenmesini öngören dava konusu düzenlemenin; işin niteliği, görev yerinin özelliği, hizmet gerekleri ile kamu yararı gözetilerek takdir yetkisi çerçevesinde belirlendiği ve söz konusu düzenlemede idarenin açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

zam ve tazminatların kimlere hangi oranda ödeneceği ve tazminatlardan hangi oranda kesinti yapılacağı hususlarında idarenin yargı kararıyla zorlanmasının mümkün olmadığı, 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının dava konusu 8. maddesinin (a) bendinde yer alan, "akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı, 'Denizin Kıyı Teşkillerinde Çalışır', 'denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur', 'kara görevi' vb. fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden rapor alanlara," ibarelerinde üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 19/04/2021 tarih ve E:2020/2751, K:2021/805 sayılı kararının da bu yönde olduğu,

Bireysel işlemin, "davacının zam ve tazminatlarından 2018 yılı Ekim ayından itibaren kesinti yapılmasına" ilişkin kısmı yönünden;

Dava konusu 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8. maddesinin (a) bendinin hukuka uygun olduğu saptanmış olup; davacının, “Bir Hecmeden Fazla Tekrarlanan Bipolar Affektif Bozukluk” rahatsızlığı nedeniyle 20/12/2006 tarihli sağlık kurulu raporuyla, “15/B/F2 TSK SYY’nin 1 Nolu Çizelgelerinde Çarpı İşaretli Kadro Sınıflarında Uygun Görev Yerlerinde Görevlendirilmesi Uygundur” şeklinde karar verilmesi üzerine, Deniz Kuvvetleri Komutanlığında bünyesinde kara görevine atanması nedeniyle, davacının zam ve tazminatlarından kesinti yapılmasında hukuka aykırılık görülmediği,

Bireysel işlemin, "davacıya 2018 yılı Ocak-Eylül ayları arasındaki dönemde fazladan ödenen 9.522,86-TL tutarındaki zam ve tazminatların geri istenilmesine" ilişkin kısmı yönünden;

01/01/2018 tarihinden itibaren yürürlüğe konulması öngörülen 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, davacının zam ve tazminatlarının 01/01/2018 tarihinden itibaren 1/3 oranında ödenmesi gerekirken;

anılan Kararın, Başbakanlığın ... tarih ve ... sayılı yazısı ekinde, Millî Savunma Bakanlığına gönderilerek 2018 yılı Ekim ayından itibaren geç uygulanmaya başlanması nedeniyle, 2018 yılı Ocak-Ağustos ayları arası dönemde davacının zam ve tazminatlarının tam olarak ödenmesinin açık hata kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığı gibi, söz konusu ödemelerin yapılmasında davacının herhangi bir gerçek dışı beyanı ve hilesi de bulunmadığından,

Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı gereği, davacıya yapılan hatalı ödemelerin, ancak işlem tarihinden geriye doğru 60 gün içinde kalan sürede gerçekleşen kısmının geri istenebileceği, bu durumda, davacıya fazladan yapılan en son ödemenin 2018 yılı Eylül ayında yapıldığı dikkate alındığında, işlem tarihinden geriye doğru 60 günlük süre içerisinde kalan 2018 Eylül ayında fazla ve yersiz ödenen zam ve tazminatların geri istenebileceği açık olup, 60 günlük süreyi aşan,

2018 yılı Ocak-Ağustos ayları arası dönemde yapılan yersiz ödemelerin geri istenilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı, bu nedenle, dava konusu bireysel işlemin "davacıya 2018 yılı Ocak-Ağustos ayları arası dönemde fazladan ödenen zam ve tazminatların geri istenilmesine" ilişkin kısmının hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptandığından,

anılan döneme ilişkin davacıdan geri istenen tutarın, idareye iade edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesi gerektiği, nitekim, benzer nitelikteki bir uyuşmazlıkta, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen 19/04/2021 tarih ve E:2020/3157, K:2021/804 sayılı kararının da bu yönde olduğu gerekçeleriyle,

29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 8. maddesinin (a) bendinde yer alan, "akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı, 'Denizin Kıyı Teşkillerinde Çalışır', 'denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur',

'kara görevi' vb. fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden rapor alanlara," ibarelerinin iptali istemi ile dava konusu bireysel işlemin "davacının zam ve tazminatlarından 2018 yılı Ekim ayından itibaren kesinti yapılmasına" ilişkin kısmının iptali istemi ile bu kısma ilişkin tazmin isteminin ve 2018 Eylül ayında ödenen zam ve tazminatların geri istenilmesine ilişkin kısmının iptali istemi ile bu kısma ilişkin tazminat istemi yönlerinden davanın reddine, dava konusu bireysel işlemin "davacıya 2018 yılı Ocak-Ağustos ayları arasındaki dönemde fazladan ödenen zam ve tazminatların geri istenilmesine" ilişkin kısmının iptaline,

anılan döneme ilişkin davacıdan geri istenen tutarın, idareye iade edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı Millî Savunma Bakanlığı tarafından, 926 sayılı Kanun’un Ek-3. maddesinin son fıkrasında “mali yılbaşından itibaren yürürlüğe girer” hükmü, Kararnamenin 10. maddesinde ise “01/01/2018 tarihinden geçerli olarak yürürlüğe girer” düzenlemesi nedeniyle, 18/04/2018 tarihinde yayınlanan Kararnamenin yürürlüğünün geçmişe götürüldüğü, kesintilerin yanı sıra ilave ödemelerde de 1 Ocak tarihinin esas alındığı, kararname gereğince sonradan yapılan kesintilerin, davalı idarenin bir hatasından, ihmalinden veya bilgi azlığı gibi bir sebepten kaynaklanmadığı, kararnamenin yürürlük tarihini geçmişe götürmüş olduğundan yapılan kesintinin yasal dayanağının mevcut olduğu, Daire kararının iptale ve kabule ilişkin kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi ayrıca görüşülmeyerek gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın iptale ve kabule ilişkin kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARŞI OY

X- Dava, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı Çanakkale Boğaz Komutanlığında ... (...) olarak görev yapan davacı tarafından, 29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinin (a) bendinde yer alan, "akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı, 'Denizin Kıyı Teşkillerinde Çalışır', 'denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur', 'kara görevi' vb. fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden rapor alanlara," ibarelerinin iptali ile bu düzenlemeye dayanılarak 15/10/2018 tarihinde zam ve tazminatlarından (iş güçlüğü,

iş riski ve elaman temininde güçlük zammı) kesinti yapılması ve 2018 yılı Ocak-Eylül ayları arasındaki dönemde fazladan ödenen 9.522,86-TL tutarındaki zam ve tazminatların geri istenilmesine ilişkin işleminin iptali ile yapılan kesintilerin geri alma tarihinden ödeme tarihine kadar işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.

29/12/2017 tarih ve 2017/11178 sayılı dava konusu Bakanlar Kurulu Kararıyla, 01/01/2018 tarihinden geçerli olmak üzere, askeri personelin zam ve tazminatlarına ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş; anılan Kararın 8. maddesinin (a) fıkrasında ise; görevine devam etmesine engel teşkil etmemekle birlikte; “silah taşıyamaz/silahlı görev yapamaz”, akıl/ruh sağlığı ve hastalıklarından dolayı “denizin kıyı teşkillerinde çalışır”, “denizin kıyı teşkillerinde görev yapması uygundur”, “kara görevi” vb. şekilde fiilen gemi görevinin yürütülmesine mazeret teşkil eden rapor alanlara, bu raporların bir takvim yılında 15 günü aşması halinde, aşan sürelere isabet eden zam ve tazminatların 1/3 oranında ödenmesi öngörülmüştür.

Anılan Bakanlar Kurulu Kararı, Başbakanlığın 18/04/2018 tarih ve 26779 sayılı yazısı ekinde, Millî Savunma Bakanlığına gönderilmiştir.

Millî Savunma Bakanlığınca, söz konusu Kararın 8. maddesinin (a) fıkrası gereği, 2018/Ekim ayından itibaren, davacının zam ve tazminatları 1/3 oranında ödenmeye başlanmış ve 2018 yılı Ocak-Eylül dönemine ait fazladan ödenen zam ve tazminat tutarlarının da geri isteneceği davacıya bildirilmiştir.

Dava konusu Bakanlar Kurulu kararı 29/12/2017 tarihinde alınmış ve bu kararın 01/01/2018 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe gireceği belirtilmiş ise de; Başbakanlık Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürlüğünün 18/04/2018 tarih ve 26779 sayılı üst yazısı ile muhatap Millî Savunma Bakanlığına gönderilen Bakanlar Kurulu kararının icraîliği, bu kararı uygulayacak olan Millî Savunma Bakanlığına ulaşması ile başlamıştır. Söz konusu kesintinin yapabilmesi için personelin sağlık bilgilerinin edinilmesi ve bu kapsamda yazışmaların yapması nedeniyle davacının zam ve tazminatlarından kesintiler ancak 15/10/2018 tarihinden itibaren yapılmaya başlanmıştır.

Bu durumda, davacıya yapılan ödemelerin; dava konusu Bakanlar Kurulu kararının yürürlükte olmadığı 2018 yılı Ocak-Nisan dönemine ait kısmının kesilmesi suretiyle, anılan kararın geçmişe yönelik etki doğuracak şekilde uygulanmasında hukuka uyarlık; dava konusu Bakanlar Kurulu kararının yürürlük tarihinden davacının zam ve tazminatlarından kesinti yapıldığı 15/10/2018 tarihine kadarki kısmına ilişkin olarak ise, bu dönemde davacıya yapılan ödemenin açık hata kapsamında değerlendirilmesi gerektiğinden, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı gereği, davacıya 2018 yılı Mayıs-Eylül ayları arası dönemde yapılan yersiz ödemelerin geri istenilmesinde de hukuka aykırılık görülmemiştir.

Açıklanan nedenle, Daire kararının temyize konu edilen, dava konusu bireysel işlemin "davacıya 2018 yılı Mayıs-Eylül ayları arasındaki dönemde fazladan ödenen zam ve tazminatların geri istenilmesine" ilişkin olarak verilen iptal kararının bozulması gerektiği oyuyla, kararın anılan kısmına katılmıyoruz.