Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2932 K.2024/678

Dava konusu istem : Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, İzmir ili, Menderes ilçesi, ... Mahallesi, ... mevkii, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 25/05/2023 tarih ve E:2023/1140, K:2023/5174 sayılı kararıyla;

Dairelerinin 03/03/2023 tarih ve E:2023/1140 sayılı ara kararı ile davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığından, dava konusu çevre düzeni planında, 16/11/2015 tarihinde onaylanmasından sonra herhangi bir değişiklik yapılıp yapılmadığının, değişiklik varsa plana davacı tarafından askıda itiraz edilip edilmediğinin sorulmasına; dava dışı İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Menderes Belediye Başkanlığından ise dava konusu çevre düzeni planının onayından sonra,

uyuşmazlık konusu taşınmazların içinde bulunduğu alanda yapılan alt ölçekli imar planları (1/25.000 ölçekli nazım imar planı veya çevre düzeni planı, 1/5000 ölçekli nazım imar planı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı) bulunup bulunmadığının sorulmasına, varsa bunlara yönelik bilgi ve belgelerin, askı-ilan tutanaklarının gönderilmesinin istenilmesine, davacı tarafından alt ölçekli imar planlarına itiraz edilip edilmediğinin ve alt ölçekli planlarda değişiklik yapılıp yapılmadığının bildirilmesinin istenilmesine karar verildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen cevapta;

taşınmazların bulunduğu alanda ilk olarak 23/06/2014 tarihinde İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının onaylandığı, bu planda taşınmazların orman alanı ve tarım arazisi olarak planlandıkları, sonraki süreçte anılan çevre düzeni planında 30/12/2014, 16/11/2015, 10/10/2018 ve 07/07/2020 tarihli değişikliklerin gerçekleştirildiği, son değişikliğin 20/08/2020-18/09/2020 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, davacı tarafından bu planlara askıda itiraz edilmediği, dava konusu taşınmazların fonksiyonunda herhangi bir değişiklik bulunmadığı,

İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Menderes Belediye Başkanlığınca verilen cevapta ise; uyuşmazlığa konu taşınmazların 08/10/2012 tarihinde onaylanan 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planı kapsamında olduğu, bu planın 10/12/2012-12/11/2012 tarihleri arasında askıya çıkarıldığı, anılan plana davacı tarafından askıda itiraz edilmediği, söz konusu parselleri kapsayan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarının bulunmadığının belirtildiği,

Bu durumda, en geç, 16/11/2015 tarihinde onaylanan planda yapılan değişikliklerin sonuncusu olan 07/07/2020 tarihli değişikliğin askı süresinin son gününü izleyen sonraki altmış gün içerisinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten çok sonra 19/10/2022 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı,

Öte yandan, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının uygulama işlemi niteliğindeki alt ölçekli bir planın onaylanması üzerine dava açma süresinin yeniden başlayacağı kabul edilmekle birlikte, uyuşmazlıkta, dava konusu 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planının onayından sonra onaylanan alt ölçekli çevre düzeni planı yahut imar planı bulunmadığından dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması durumunun da söz konusu olmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, 07/07/2020 tarihli değişiklikten sonra çevre düzeni planında ve alt ölçekli planlarda birçok değişiklik yapıldığı, Danıştay Altıncı Dairesince Çevre, Şehircilik Bakanlığı, İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Menderes Belediye Başkanlığından planlarda yapılan son değişikliklerin gönderilmesinin istenilmesi gerektiği, ayrıca 14/02/2020 tarih ve 7221 sayılı Kanun'un 6. maddesiyle İmar Kanunu'nun 8. maddesine eklenen 8. fıkra ile kesinleşen imar planlarına karşı kesinleşme tarihinden itibaren her halde beş yıl içinde dava açılabileceği hükmünün getirildiği, davada süre aşımı bulunmadığı, dava konusu taşınmazları tarımsal amaçla kullanmak üzere satın aldığı, dava konusu Çevre Düzeni Planı ile taşınmazların orman alanına alınmasının değerini düşüreceği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, 16/11/2015 tarihinde onaylanan planda yapılan değişikliklerin sonuncusu olan 07/07/2020 tarihli değişikliğin askı süresinin son gününü izleyen 60 gün içerisinde açılmayan davada süre aşımı bulunduğu, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile usul ve hukuka uygun olan Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından 04/04/2022 tarihinde dava konusu ... ada ... parsel sayılı taşınmazın imar durumunun düzeltilmesi istemiyle açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ve dava konusu ... ada ... parsel ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazların imar durumunun düzeltilmesi amacıyla açılan davada ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla imar durumu düzeltim talebinin 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planına yönelik olduğu, bu nedenle idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar verilmiş, bu kararlar 08/09/2022 tarihinde kesinleşmiştir.

Adli yargı tarafından verilen görev ret kararlarının kesinleşmesinden sonra davacı tarafından 19/10/2022 tarihinde, Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının ve ... tarih ve ....sayılı büyükşehir belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/25.000 ölçekli İzmir Büyükşehir Bütünü Çevre Düzeni Planının ... ada ...parsel ile ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Altıncı Dairesinin 14/12/2022 tarih ve E:2022/7950, K:2022/11362 sayılı kararıyla,

1/25.000 ölçekli il çevre düzeni planına ilişkin uyuşmazlığın çözüm yerinin taşınmazın bulunduğu yer İdare Mahkemesi olduğu, bu nedenle iki işleme karşı aynı dilekçeyle dava açılmasına olanak bulunmadığı gerekçesiyle ayrı ayrı dilekçelerle yeniden dava açılmak üzere dava dilekçesinin reddine karar verilmiş, davacı tarafından yenilen dava dilekçesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 16/11/2015 tarihli oluru ile onaylanan İzmir-Manisa Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının, İzmir ili, Menderes ilçesi, ...

Mahallesi, ... mevkii, ... ada ... parsel, ... ada ... parsel ve ... ada ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış gün olduğu belirtilmiş, 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı, 14. maddesinin 3. fıkrasının (e) bendinde, dava dilekçelerinin süre aşımı yönünden inceleneceği.

6. fıkrasında, ilk incelemeye ilişkin hususların tespit edilmesi halinde davanın her safhasında 15. madde hükümlerinin uygulanacağı. 15. maddesinde ise süre aşımı bulunduğu tespit edilen davaların reddedileceği kurala bağlanmış, "Görevli olmayan yerlere başvurma" başlıklı 9. maddesinde.

"Çözümlenmesi Danıştayın, idare ve vergi mahkemelerinin görevlerine girdiği halde, adli yargı yerlerine açılmış bulunan davaların görev noktasından reddi halinde, bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir. Görevsiz yargı merciine başvurma tarihi, Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine başvurma tarihi olarak kabul edilir.

Adli yargı yerlerine açılan ve görevsizlik sebebiyle reddedilen davalarda, görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra birinci fıkrada yazılı otuz günlük süre geçirilmiş olsa dahi, idari dava açılması için öngörülen süre henüz dolmamış ise bu süre içinde idari dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından adli yargıda açılan davalarda verilen ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ve E:..., K:... sayılı görev ret kararlarının kesinleştiği 08/09/2022 tarihini izleyen günden itibaren 30 günlük süre geçirildikten sonra 19/10/2022 tarihinde görevli idari yargı yerinde davanın açıldığı anlaşılmıştır.

Bu durumda, çözümlenmesi idari yargının girdiği halde, adli yargı yerlerinde açılan davalarda verilen görev ret kararlarının kesinleştiği tarihi izleyen günden itibaren 30 gün içerisinde görevli idari yargı yerinde açılmayan davanın süre aşımı nedeniyle esasının incelenme olanağı bulunmamaktadır.

Bu itibarla, temyize konu Daire kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.