Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/2948 K.2024/1473

2- ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ...

3- ... Bakanlığı

VEKİLİ

I. Huk. Müş. Yrd. V. ...

4- ... Bakanlığı VEKİLİ: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2019/5114, K:2023/2041 sayılı kararının, davalı idarelerce iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 25/10/2017 tarih ve 30221 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 3. maddesinin 1. fıkrasının (m) bendinin; 4. maddesinin 1. fıkrasının (e), (f), (ı), (l) ve (m) bentlerinin; 5. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendinin ve aynı maddenin 3. fıkrasının; 6. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin; 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (ğ) bentlerinin ve aynı maddenin 2. fıkrasının (a) ve (c) bentlerinin; Geçici 2. maddesinin 1. fıkrasının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/04/2023 tarih ve E:2019/5114, K:2023/2041 sayılı kararıyla;

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 10, 12, 13, 20, 41 ve 90/5; Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme'nin 3; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 75; 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu'nun 2 ve 5/3; Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği'nin 4/3; Karayolları Trafik Yönetmeliği'ni 75 ve 76; Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 1. maddesine yer verilerek;

Yönetmelik'in 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi yönünden;

Anılan hükmün "D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" kısmı yönünden incelenmesinden;

Karayolları Trafik Yönetmeliğinin "Sürücü belgelerinin sınıfları" başlıklı 75. maddesinin, 17/04/2015 tarih ve 29329 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Yönetmelik ile yeniden düzenlendiği, değişiklik öncesinde minibüs kullanacaklar için "B" sınıfı sürücü belgesi, otobüs kullanacaklar için ise "E" sınıfı sürücü belgesi verilirken, değişiklik sonrasında sürücü belgesi sınıflarında değişiklikler yapıldığı ve minibüs kullanacaklar için "D1" sınıfı, otobüs kullanacaklar için ise "D" sınıfı sürücü belgesi verileceğinin düzenlendiği,

Ayrıca Karayolları Trafik Yönetmeliği'nin "Sürücü Adaylarında Aranacak Şartlar" başlıklı 76. maddesinin de anılan Yönetmelik ile değiştirildiği ve değişiklik öncesinde minibüs kullanmak amacıyla alınması gereken "B" sınıfı sürücü belgesi için 18 yaşını bitirmiş olmak, otobüs kullanmak amacıyla alınması gereken "E" sınıfı sürücü belgesi için 22 yaşını bitirmiş olmak şartları aranmakta iken, değişiklik sonrasında minibüs kullanmak amacıyla alınması gereken "D1" sınıfı sürücü belgesi için 21 yaşını bitirmiş olmak, otobüs kullanmak amacıyla alınması gereken "D" sınıfı sürücü belgesi için 24 yaşını bitirmiş olmak şartlarının getirildiği,

Dava konusu Yönetmelik maddesi ile de Karayolları Trafik Yönetmeliğinin sürücü belgesi sınıflarında yapılan değişiklik üzerine mülga Okul Servis Araçları Hizmet Yönetmeliğinde yer alan; "Şoförler; E Sınıfı Sürücü Belgesi için 5 yıllık, B Sınıfı Sürücü Belgesi için 7 yıllık sürücü belgesine sahip olmak" hükmü; "D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" şeklinde düzenlendiği,

Yönetmelik'in 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, okul servis araçlarını kullanan şoförlerin 26 yaşından gün almış olmalarının gerektiğinin düzenlendiği, okul servis araçlarında çalışan şoförlerin bu görevini yerine getirebilmesi için araç içindeki öğrencilerden daha üstün yaşa ve tecrübeye dolayısıyla sorumluluk düzeyine sahip olmasının gerekli olduğu,

Yönetmelik'in dava konusu 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" cümlesi ile Karayolları Trafik Yönetmeliğinin sürücü belgesinin alınabilme yaş sınırlarını düzenleyen 76. maddesinde yer alan "D" sınıfı sürücü belgesinin 24 yaşını bitirmiş olmak ve minibüs kullanmak için alınması gereken "D1" sınıfı sürücü belgesinin ise 21 yaşını bitirmiş olmak düzenlemeleri birlikte değerlendirildiğinde,

otobüs kullanmak için alınması gereken "D" sınıfı sürücü belgesi ile okul servis araçlarında şoför olarak çalışabilecek kişilerin en erken 29 yaşında, "D1" sınıfı sürücü belgesi ile okul servis araçlarında şoför olarak çalışabilecek kişilerin ise en erken 28 yaşında olmaları gerektiği sonucunun ortaya çıktığı,

Getirilen düzenleme ile her ne kadar okul servis araçları şoförlerinin tecrübeli kişilerden oluşması amaçlanmışsa da 9. maddenin 1. fıkrasının (a) bendinde yer alan yaş sınırı ile Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "D sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, D1 sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" cümlesi arasında uyumsuzluk bulunduğu,

Bu nedenle, Yönetmeliğin 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "D" sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, "D1" sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" cümlesinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Yönetmelik'in Geçici 2. maddesinin 1. fıkrası yönünden;

Dava devam ederken anılan madde hükmünde 14/08/2018, 27/07/2019, 12/09/2020, 25/08/2021 ve son olarak 05/08/2022 tarihinde değişiklikler yapıldığı ve maddenin son halinin "(1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i), (l), (m) ve (o) bentleri kapsamındaki şartlar; a) 2017 model okul servis araçları için 1/7/2024, b) 2016 model okul servis araçları için 1/7/2025, c) 2015 ve öncesi model okul servis araçları için 1/7/2026, tarihinden sonraki ilk periyodik muayenesine kadar aranmaz." şeklini aldığı,

Dava konusu maddede geçiş hükümlerine yer verildiği, taşımacılara araçlarını Yönetmelik'te öngörülen şartlara uygun hale getirmeleri için süre tanındığı, dava sürerken yapılan değişiklikler ile araçlar model yılına göre sınıflandırılarak geçiş sürecinin de uzatıldığının görüldüğü, yapılan düzenlemelerin farklı kurallar içerdiği anlaşıldığından, işin esasının incelenmesine olanak bulunmadığı,

Yönetmelik'in dava konusu edilen diğer maddelerinde ise üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle,

Dava konusu Yönetmelik'in 9. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "D" sınıfı sürücü belgesi için en az beş yıllık, "D1" sınıfı sürücü belgesi için en az yedi yıllık sürücü belgesine sahip olmak" ibaresinin iptaline, geçici 2. maddesinin 1. fıkrası yönünden karar verilmesine yer olmadığına, dava konusu edilen Yönetmelik'in diğer hükümleri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idarelerden Milli Eğitim Bakanlığı ve Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, öğrenci servis araçları ile ilgili ülke genelinde son zamanlarda yaşanan olumsuzluklar ve basında yer alan haberler nedeniyle sorunun çözümlenmesi ve bir standarda bağlanarak yükümlülüklerini yerine getirmeyenlere cezai müeyyidelerin artırılması amacıyla yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmüş, davalı idarelerden Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından, ülke genelindeki tüm çocukların korunması,

haklarının ve esenliklerinin güvence altına alması amacıyla dava konusu Yönetmelik hükmünün düzenlendiği, Yönetmelik'in 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, servis şoförlüğü yapacak kişilerin yaşının alt sınırının düzenlendiği, aynı fıkranın (c) bendinde ise sürücülerde aranan tecrübeye ilişkin düzenleme yapıldığı,

bu nedenle her iki madde farklı hususu düzenlediğinden aralarında uyumsuzluk olduğundan söz edilemeyeceği belirtilerek Daire kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmüş, davalı idarelerden İçişleri Bakanlığı tarafından, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nde hem tecrübe hem de yaş şartlarının bir arada bulunmasının çocukların beden ve ruh sağlığının korunmasına yönelik olduğu,

Karayolları Trafik Yönetmeliği'nde daha önce yaş şartlarında yapılan değişiklik ve ileride yapılabilecek değişiklikler göz önünde bulundurulduğunda, okul servisi aracı kullanacak şoförler için hem asgari yaş şartı hem de belli bir deneyim şartının Yönetmelik'te yer almasının kamu yararı açısından gerekli olduğu ve iptal edilen hükmün Yönetmelik'te bir uyumsuzluğa sebebiyet vermediği belirtilerek Daire kararının iptali ilişkin kısmının bozulması gerektiği i̇leri sürülmüştür.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.