Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/364 K.2023/3168

II- (DAVALI) : ...Bakanlığı

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Onikinci Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2019/2241, K:2022/5092 sayılı kararının; davanın ehliyet nedeniyle reddine yönelik kısmının davacı tarafından, iptale ilişkin kısmının ise davalı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin 1. fıkrasının (B) bendine tabi olarak görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının kesilmesi gerektiğine ilişkin Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı "Görüş" konulu yazısının iptali ve davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazminine karar verilmesi istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 20/10/2022 tarih ve E:2019/2241, K:2022/5092 sayılı kararıyla;

Davalı idare tarafından ileri sürülen usule ilişkin itirazlar yerinde görülmemiş,

969 sayılı Tarım ve Köyişleri Bakanlığının Merkez ve Taşra Kuruluşlarına Döner Sermaye Verilmesi Hakkında Kanun'un 3/3.; 31/01/2015 tarih ve 29253 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Döner Sermaye İşletmeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 41, 42 ve 43.; 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşme'nin Dokuzuncu Bölümünün "İlave ödeme" başlıklı 24.; 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 80. madde hükümleri aktarıldıktan sonra,

Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı "Görüş" konulu yazısı yönünden;

Mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; üretimi teşvik priminin, davalı idarede 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (A) ve (B) fıkralarına göre istihdam edilen memur ve sözleşmeli statüde görev yapan ve kârın elde edilmesinde emeği geçen personele, işletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla % 80’i, asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katını aşmamak üzere, yıl sonunda ödenen ödeme türü olduğu ve bu ödemenin de, sözleşmeli statüde görev yapanlar açısından prime esas kazanca tabi tutulacağının anlaşıldığı,

Uyuşmazlığın, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının, işletmenin malî yıl bilançosunda görülen kârın, var ise geçmiş yıllar zararı mahsup edildikten sonra kalan kısmının en fazla %80' lik tutar içinden mi, yoksa; sözleşmeli statüde görev yapanlar adına tahakkuk edecek tutardan mı kesileceğine ilişkin olduğu,

Sözleşmeli personel adına tahakkuk edecek ilave ödeme ve üretimi teşvik primi ödemelerinden, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının kesileceğine ilişkin mevzuatta herhangi bir düzenleme bulunmadığından, bu kesintinin, mali yıl sonundaki işletme kârının %80' lik tutarı içerisinde karşılanması gerektiği; Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğünün... tarih ve ... sayılı yazısının da bu yönde olduğu, dava konusu Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve... sayılı "Görüş" konulu yazısında hukuka uygunluk görülmediği,

Davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemi yönünden;

4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 3. maddesinin (f) bendinde, sendikanın; kamu görevlilerinin, ortak ekonomik, sosyal ve mesleki hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için oluşturdukları tüzel kişiliğe sahip kuruluşlar olarak ifade edildiği; "Sendika ve Konfederasyonların Yetki ve Faaliyetleri" başlıklı 19. maddesinin (f) bendinde ise; sendika ve ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukuki yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını, her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil edeceği veya ettireceği, dava açabileceği ve bu nedenle açılan davalarda taraf olabileceğinin kurala bağlandığı,

İdari yargı yerlerinde davacı olunabilmesi, objektif ve subjektif ehliyet şartının bulunmasına bağlı olduğu, iptal davası açabilmek içinde subjektif ehliyet şartı olarak menfaat ihlalinin söz konusu olması, dolayısıyla davacı ile işlem arasında makul ve ciddi bir ilişkinin bulunması yeterli iken, tam yargı davasının; ancak, idari işlem ve eylemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılmasına olanak tanındığı,

Bu durumda, Sendika üyelerinin her birinin ayrı ayrı bireysel hakları niteliğinde olan tazminat isteminin, 4688 sayılı Kanun'un 19. maddesinin (f) bendi kapsamında değerlendirilmesine ve bu konuda Sendika'nın dava açma ehliyetinin bulunduğunun kabulüne hukuken olanak bulunmadığından, davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemine ilişkin olarak, davanın ehliyet yönünden reddinin gerektiği gerekçesiyle,

Dava konusu Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı "Görüş" konulu yazısının iptaline; davacı Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmini istemine ilişkin olarak davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu'nun 19. maddesinin (f) bendinde, “Üyelerin idare ile ilgili doğacak ihtilaflarında, ortak hak ve menfaatlerinin izlenmesinde veya hukukî yardım gerekliliğinin ortaya çıkması durumunda üyelerini veya mirasçılarını, her düzeyde ve derecedeki yönetim ve yargı organları önünde temsil etmek veya ettirmek, dava açmak ve bu nedenle açılan davalarda taraf olmak” biçiminde kurala yer verildiği, Sendika üyelerinden yapılan kesintilerin yasal faiziyle birlikte tazmininde ortak menfaat olmadığından söz edilemeyeceği, Sendika'nın üyeleri adına dava açmasının;

dava ekonomisi ve Danıştay'ın gereksiz yere meşgul edilmemesi bakımından yerinde olduğu; yasal düzenlemelerin hiçbirinde, 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine göre görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden sosyal güvenlik kesintisi işveren payının kesileceğine ilişkin herhangi bir kuralın bulunmadığı, Daire kararının ehliyet yönünden redde ilişkin kısmının bozulması gerektiği,

Davalı tarafından, üretimi teşvik priminden kurum karşılığının idarece ödenmesi hâlinde üretimi teşvik priminin toplamını (işletme kârının %80'i) aşacağı, işletme kârının %80'inden önce 4/B'li personelin kurum karşılığının idarece ödenmesi hâlinde ise 4/B'li personele asgari ücretin yıllık brüt tutarının iki katından fazla ödeme yapılmış olacağı, bu nedenle 657 sayılı Kanun'un 4/B maddesine tâbi personele yapılan üretimi teşvik primi ve ilave ödemenin, SGK işveren payının düşülerek ödenmesi gerektiği, Daire kararının iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur. Davalı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi ayrıca görüşülmeyerek gereği görüşüldü:

Üye ...'in, "Tarım ve Orman Bakanlığı Destek Hizmetleri Dairesi Başkanlığının davaya konu ...tarih ve... sayılı 'Görüş' konulu yazısının, sürekli, nesnel (objektif), soyut ve genel nitelikte bir hukuk kuralı koyma, bu kuralı değiştirme veya kaldırma niteliği taşımaması sebebiyle, 2575 sayılı Kanun'un 24. maddesinde sayılan ve Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak bakmakla görevli olduğu uyuşmazlıklar kapsamında bulunmayan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, 2576 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca genel görevli ilk derece mahkemesi olan idare mahkemelerinin görevinde bulunduğu" yönündeki oyuna karşılık, uyuşmazlığın Danıştayca çözümlenmesi gerektiğine,

Üye Kemal Kuku'nun, "Danıştay Başkanlık Kurulunun Danıştay Dava Daireleri Arasındaki İşbölümüne İlişkin 18/12/2020 tarih ve 2020/62 sayılı kararı ile, 'Emeklilik ve kamu görevlileri emeklilik mevzuatı hariç; sosyal sigortalar ve genel sağlık sigortası mevzuatından (idari para cezaları ve Tedavi Yardımına İlişkin Uygulama Tebliği dahil),' kaynaklanan davalar ile temyiz başvurularını çözümleme görevinin Danıştay Onuncu Dairesine, 'Kamu görevlileri emeklilik mevzuatından' kaynaklanan davalar ile temyiz başvurularını çözümleme görevinin ise Danıştay Onikinci Dairesine verildiği,

bu nedenle 657 sayılı Kanun'un 4/(B) maddesine tabi olarak görev yapan personele ödenecek ilave ödeme ve üretimi teşvik priminden, sosyal güvenlik kesintisi işveren payının kesilmesi gerektiğine dair yazının iptali isteminden doğan uyuşmazlığın Danıştay Onuncu ve Onikinci Daireleri Müşterek Kurulunca görülüp çözümlenmesi gerektiği" yönündeki oyuna karşılık, uyuşmazlığın Danıştay Onikinci Dairesince çözümlenmesi gerektiğine,

Oyçokluğu ile karar verilerek, uyuşmazlığın esasının incelenmesine geçildi:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c) Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.