Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/392 K.2024/2680

...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay İkinci Dairesinin 15/06/2022 tarih ve E:2017/3548, K:2022/3680 sayılı kararının, iptale ilişkin kısmının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: 20/08/2017 tarih ve 30160 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin;

1- "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde "Daire Başkanı", "Büro" ve "Stratejik Plan" terimlerinin tanımlarına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,

2- "Teşkilat ve bağlılık" başlıklı 4. maddesinin 1. ve 4. fıkralarında yer verilen "daire başkanları" ve "daire başkanı" ibarelerinin,

3- "Teftiş kurulu başkanlığına atama" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının,

4- "Sınav kurulu" başlıklı 14. maddesinin,

5- "Yazılı sınav konuları" başlıklı 16. maddesinde "Atatürk İlke ve Devrimleri"nin sınav konuları arasında yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin,

6- "Yazılı sınav" başlıklı 17. maddesinin 3. fıkrasının ve "Sözlü sınav" başlıklı 18. maddesinin 1. fıkrasının,

7- "Teftiş kurulundan çıkarılma" başlıklı 23. maddesinin,

8- "Müfettişliğe atama" başlıklı 30. maddesinin 1. fıkrasının,

9- "Bakanlık maarif başmüfettişliğine atama" başlıklı 31. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "kurulda daire başkanı olarak görev yapmış", "24 üncü maddede belirtilen sınav konuları" ve "/veya" ibarelerinin,

10- "Müfettişlik güvencesi" başlıklı 38. maddesinin,

11- "Denetim hizmetlerinin kapsamı" başlıklı 49. maddesinin 7. fıkrasının,

12- "Sınav sonuçlarının duyurulması ve itiraz" başlıklı 54. maddesinin 2. fıkrasının ikinci cümlesinin,

13- "Denetim sırasında izin ve rapor" başlıklı 56. maddesinin 1. fıkrasının,

14- "Hüküm bulunmayan haller" başlıklı 58. maddesinin iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay İkinci Dairesinin 15/06/2022 tarih ve E:2017/3548, K:2022/3680 sayılı kararıyla;

Dava konusu Yönetmeliğin, "Sınav kurulu" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrası yönünden;

Dava konusu Yönetmeliğin "Sınav kurulu" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasında; "Yarışma ve yeterlik sınav kurulları, Teftiş Kurulu Başkanının başkanlığında en az üç veya daha üstü tek sayıda üyeden oluşur. Kurullara yeterli sayıda yedek üye görevlendirilir." düzenlemesine;

"Sınav kurulunun görevleri" başlıklı 15. maddesinde; "(1) Sınav Kurulunun görevleri şunlardır:

a) Sınavlarla ilgili usul ve esasları belirlemek ve sınavların güvenli bir şekilde yapılmasını sağlamak.

b) Yarışma ve yeterlik sınav konuları esas alınarak sınav sorularının hazırlanmasını sağlamak, soruların puan değerini belirlemek ve sözlü sınavları yapmak.

c) Sınav sonuçlarına göre başarı listesini hazırlamak.

ç) İtirazları inceleyerek karara bağlamak." düzenlemesine;

"Sözlü sınav" başlıklı 18. maddesinin 3. fıkrasında; "Sözlü sınav, adayların;

a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü,

c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu,

ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,

d) Genel yetenek ve genel kültürü,

e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı,

yönlerinden değerlendirilerek, ayrı ayrı puan verilmek suretiyle gerçekleştirilir. Adaylar, (a) bendi için elli puan, (b) ila (e) bentlerinde yazılı özelliklerin her biri için onar puan üzerinden değerlendirilir ve verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir." düzenlemesine yer verildiği,

Davranış ve düşüncelere ilişkin bilgi edinme amacıyla bir kişiyle yapılan sorulu cevaplı görüşme olan mülakatın, kamu görevlerine girişte yapılan yazılı sınavı tamamlayıcı nitelikte olduğu, yazılı sınavla bilgisi ölçülen kişilerin, adayın mesleğe uygun tavır ve davranışlara, yeteneğe ve kültürel birikime sahip olup olmadığını belirlemek amacıyla yapıldığı, sözlü sınavın ise, amacı bakımından yazılı sınava benzemekte olduğu, bilgi ölçme amacıyla yapıldığı,

ancak sözlü sınava ilişkin benzer düzenlemelere yer veren bazı yasa ve yönetmeliklerde sözlü sınava tabi tutulacak adayların bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olunup olunmadığı yönünden değerlendirmeye tabi tutulacağına ilişkin düzenlemelere yer verildiği, dolayısıyla yazılı sınavın tamamlayıcısı olan sözlü sınavın ölçme ve değerlendirme bakımından mülakatı da kapsadığı sonucuna varıldığı,

Sözlü sınavın, yukarıda da değinildiği gibi bilgi ölçme amacıyla yapılan, ayrıca adayın bilgi yanında mesleki ehliyete yönelik diğer özel niteliklere de sahip olup olmadığı yönünden değerlendirmeye de tabi tutulacağı bir sınav olduğu,

Dolayısıyla sözlü sınavı yapacak olan komisyon üyelerinin müfettişlik mesleği ile ilgili belirli bir birikime sahip olması gerektiği, bu bağlamda, dava konusu düzenlemede yarışma ve yeterlik sınav kurulları başkanının Teftiş Kurulu Başkanının olduğu belli olmakla birlikte, sınav kurulu üyelerinin niteliklerinin açık bir şekilde düzenlenmediğinin görüldüğü, herhangi bir kamu görevlisinin görevlendirilmesine imkan veren dava konusu düzenlemede bu haliyle hukuka ve hizmet gereklerine uyarlık bulunmadığı,

Dava konusu Yönetmeliğin, "Yazılı sınav konuları" başlıklı 16. maddesinde "Atatürk İlke ve Devrimleri"nin sınav konuları arasında yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden;

Her ne kadar davacı taraf, yazılı sınav konuları arasında "Atatürk İlke ve Devrimleri"nin yer almamasının eksik düzenleme olduğunu ileri sürmekte ise de; benzer konularda verilen Danıştay kararları, sınav konularına ilişkin düzenleyici işlemler ve KPSS sınavında yer alan sınav konuları da dikkate alındığında, uygulamada usul ve terim birliğinin sağlanması bakımından, sınav konusu olarak "Atatürk İlke ve Devrimleri" yerine "Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi" olarak ele alındığı,

Dava konusu Yönetmelikte; "Yarışma sınavı"nın, Bakanlığa bağlı okul ve kurumlarda öğretmenlik yapanlar ile Kamu Personel Seçme Sınavı sonuçlarına dayalı olarak Bakanlık maarif müfettiş yardımcısı kadrolarına atanacaklar için yapılacak yazılı ve sözlü sınavı olarak tanımlandığı, yarışma sınavında başarılı olan adayların ilan edilen kadrolara Bakanlık maarif müfettiş yardımcısı olarak atanacaklarının düzenlendiği,

Dava konusu Yönetmeliğin "Yazılı sınav konuları" başlıklı 16. maddesinde; "(1) Yazılı sınav konularının, müfettiş yardımcılığı alım kaynakları gözetilerek belirlenmesi esastır.

(2) Hukuk, siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat ve işletme fakülteleri veya bunlara denk yükseköğretim kurumları mezunları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir:

a) Hukuk; ...

b) İktisat; ...

c) Maliye; ...

ç) Muhasebe ve İşletme; ...

d) Diğer Konular;

1) İstatistik.

2) Ölçme ve Değerlendirme.

3) Genel Kültür.

(3) Öğretmenlikte sekiz yıl ve daha fazla hizmeti bulunan Bakanlık mensupları için yazılı sınav soruları aşağıdaki konular arasından belirlenir:

a) Genel Mevzuat; ...

b) Milli Eğitim Bakanlığı Mevzuatı; ...

c) Mali ve Adli Mevzuat; ...

ç) Diğer Konular;

1) İstatistik.

2) Ölçme ve Değerlendirme.

3) Genel Kültür." düzenlemesine yer verilmiş olup; Bakanlık maarif müfettiş yardımcılığı için yapılacak yazılı sınav konuları arasında "Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi" konusuna yer verilmediğinin görüldüğü,

Anayasa’nın “Eğitim ve öğrenim hakkı ve ödevi” başlıklı 42. maddesinin üçüncü fıkrasında, eğitim ve öğretimin, Atatürk ilkeleri ve inkılapları doğrultusunda, çağdaş bilim ve eğitim esaslarına göre, Devletin gözetim ve denetimi altında yapılacağı, bu esaslara aykırı eğitim ve öğretim yerleri açılamayacağı hükmünün yer aldığı, 1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu’nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, “Türk Milletinin bütün fertlerini, Atatürk inkılap ve ilkelerine ve Anayasada ifadesini bulan Atatürk milliyetçiliğine bağlı.

Türk Milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen, koruyan ve geliştiren; ailesini, vatanını, milletini seven ve daima yüceltmeye çalışan, insan haklarına ve Anayasanın başlangıcındaki temel ilkelere dayanan demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olan Türkiye Cumhuriyetine karşı görev ve sorumluluklarını bilen ve bunları davranış haline getirmiş yurttaşlar olarak yetiştirmek” Türk Milli Eğitiminin genel amaçları arasında sayıldığı.

10. maddesinde de, eğitim sistemimizin her derece ve türü ile ilgili ders programlarının hazırlanıp uygulanmasında ve her türlü eğitim faaliyetlerinde Atatürk inkılap ve ilkeleri ve Anayasada ifadesini bulmuş olan Atatürk milliyetçiliğinin temel olarak alınacağı, milli ahlak ve milli kültürün bozulup yozlaşmadan kendimize has şekli ile evrensel kültür içinde korunup geliştirilmesine ve öğretilmesine önem verileceği, milli birlik ve bütünlüğün temel unsurlarından biri olarak Türk dilinin, eğitimin her kademesinde, özellikleri bozulmadan ve aşırılığa kaçılmadan öğretilmesine önem verileceği,

çağdaş eğitim ve bilim dili halinde zenginleşmesine çalışılacağı ve bu maksatla Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu ile işbirliği yapılarak Mili Eğitim Bakanlığınca gereken tedbirlerin alınacağı hükmüne yer verildiği,

Yukarıda yer alan anayasal ve yasal düzenlemelere göre, Türk milli eğitim sisteminin temelinde Atatürk ilkeleri ve inkılaplarının bulunduğu, bu nedenle, Türk milli eğitim sisteminin denetim kademesinde yer alan Bakanlık maarif müfettişlerinin yürütmüş oldukları görevin niteliği de dikkate alındığında, belirtilen esaslar dahilinde eğitim verilmesini sağlamak amacıyla Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi konusunda Bakanlık maarif müfettişlerinin de belirli seviyede bir bilgi sahibi olması gerektiği sonucuna ulaşıldığı; Bakanlık maarif müfettiş yardımcılığı için yapılacak yazılı sınav konuları arasında Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi konusuna açıkça yer verilmemesinde yasal isabet görülmediği,

Davalı idare tarafından, dava konusu Yönetmeliğin "Yazılı sınav konuları" başlıklı 16. maddesinde "Atatürk İlke ve Devrimleri"nin sınav konuları arasında yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme ile ilgili olarak; söz konusu hususa, 2017 yılı Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı Bakanlık Maarif Müfettişi Yazılı Sınav, Mülakat ve Atama Kılavuzu'nda yer verildiği savunulmakta ise de, 652 sayılı KHK'nın 17. maddesi uyarınca, bakanlık maarif müfettişlerinin atanmaları, yeterlikleri gibi hususların Yönetmelikle düzenlenmesi gerektiği,

Dava konusu Yönetmeliğin, "Teftiş kurulu başkanlığına atama" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrası ve "Müfettişliğe atama" başlıklı 30. maddesinin 1. fıkrası yönünden;

14/01/2020 tarih ve 31008 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile, Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin 8. maddesi ile 30. maddesinin değiştirilmiş olması nedeniyle, anılan dava konusu düzenlemeler yönünden davanın konusuz kaldığı görüldüğünden, iptal istemi hakkında karar verilmesine yer bulunmadığı,

Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen diğer kısımları yönünden,

Dava konusu olan hükümlerde, kamu yararına, hizmet gereklerine ve üst hukuk normlarına aykırılık görülmediği gerekçesiyle,

20/08/2017 tarih ve 30160 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliği'nin; "Sınav kurulu" başlıklı 14. maddesinin 1. fıkrasının, "Yazılı sınav konuları" başlıklı 16. maddesinde "Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi"nin sınav konuları arasında yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptaline, "Teftiş kurulu başkanlığına atama" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrası, "Müfettişliğe atama" başlıklı 30. maddesinin 1. fıkrası yönünden karar verilmesine yer olmadığına, diğer kısımları yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, temyize konu karar ve dayanılan gerekçede hukuki isabet bulunmadığı; dava konusu Yönetmeliğin iptal kararı verilen kısmı ile ilgili olarak, 14/01/2020 tarih ve 31008 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile iptal kararı doğrultusunda değişiklik yapıldığı, dolayısıyla davanın konusuz kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının iptale ilişkin kısımlarının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması", sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen kararın iptale ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bu kısımlarının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.