Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/46 K.2024/4

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 03/10/2023 tarih ve E:2023/67, K:2023/67 sayılı kararıyla;

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı vekili Av. … tarafından, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 22/06/2023 tarih ve E:2023/1774, K:2023/1609 sayılı kararı ile Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin 01/04/2022 tarih ve E:2021/811, K:2022/516 sayılı kararı arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenilmesi nedeniyle,

"Aykırılığın, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi …'nın açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesi ve Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, 6360 sayılı Kanun uyarınca oluşturulan Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından alınan bir kararın sonradan geri alınıp alınamayacağı hususundan kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Aykırılığın giderilmesi talebine yönelik İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulu kararında, her iki davada uyuşmazlığın Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu kararından kaynaklandığı ve Bölge İdare Mahkemelerinin daire kararları arasında aykırılık bulunduğu sonucuna varılmış ve aykırılığın İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin 22/06/2023 tarih ve E:2023/1774, K:2023/1609 sayılı kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlar arasında, yukarıda anılan Kanun hükmü uyarınca bir aykırılık olduğundan bahsedebilmek için, vuku bulan tüm olay ve olguların da her iki dava dosyasında aynı/benzer olması gerekmektedir.

6360 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 5. fıkrasında, "Bu Kanun ile tüzel kişilikleri kaldırılan il özel idarelerinin her türlü taşınır ve taşınmaz malları, hak, alacak ve borçları, komisyon kararıyla ilgisine göre bakanlıklara, bakanlıkların bağlı veya ilgili kuruluşları ile bunların taşra teşkilatına, valiliklere, yatırım izleme ve koordinasyon başkanlığına, büyükşehir belediyesine ve bağlı kuruluşuna veya ilçe belediyesine devredilmesine karar verilir..." hükmüne yer verilmiştir.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesinin dosyasında. İstanbul Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararı ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredilen İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ve üzerinde bulunan ... ve ...

Yalılarının, anılan Belediyenin uhdesinden alınarak Hazineye devredilmesine ilişkin İstanbul Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, tüzel kişiliği kaldırılan İl Özel İdaresinin taşınmaz mallarının hangi kuruma devredileceğine karar verme yetkisinin 6360 sayılı Kanun uyarınca münhasıran ve nihaî olarak Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonuna ait olduğu,

Komisyona ait bu yetkinin açık bir şekilde yanlış kullanılması sonucu alınan kararların "açık hata" ile malûl işlemler olması nedeniyle süre sınırlaması olmaksızın geri alınabileceği, bu doğrultuda da Hazineye ait iken İstanbul İl Özel İdaresi adına tescil olunan, ancak sonrasında açık bir hata ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredilen dava konu taşınmaz ve üzerindeki yalıların geri alınmasına yönelik tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesinin dosyasında ise. Eskişehir Valiliği Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararı ile Eskişehir Büyükşehir Belediyesine devredilen Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi,.

Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın, anılan Belediyenin uhdesinden alınarak Eskişehir Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığına devredilmesine ilişkin Eskişehir Valiliği Devir Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonunun … tarih ve … sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada, idare hukukunda "idari işlemin geri alınmasına" ilişkin olarak Danıştayın istikrar kazanan kararları ışığında dava konusu olayda idarenin işlemini geri almasının koşullarının oluşup oluşmadığının incelenmesi gerektiği, dava konusu parselin 2014 yılında Eskişehir Büyükşehir Belediyesine devredilmesinde;

yokluk, açık hata, gerçek dışı beyan veya hile gibi durumlar bulunmadığı gibi söz konusu taşınmazın 5216 sayılı Kanun ile anılan Belediyeye verilen görevlerin yerine getirilmesi amacıyla devredildiği ve aradan geçen altı yıldan bu zamana kadar anılan Belediyenin mülkiyetinde ve sorumluluğunda bulunduğu, dava konusu işlemde belirtilen sebeplerin "açık hata" ilkeleri kapsamında geri almayı gerektiren hususlar olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Görüldüğü üzere; her iki Daire kararında da, Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonu tarafından açık hataya dayalı olarak alınan bir kararın, süre aranmaksızın her zaman geri alınabileceği sonucuna varılmıştır. Dolayısıyla, bu konuda Daire kararları arasında bir aykırılık bulunmamaktadır. Başvuruya konu olan kararlar arasında aykırılığı ise, Devir, Tasfiye ve Paylaştırma Komisyonları tarafından alınan ilk kararların açık hataya dayalı olarak tesis edilip edilmediği hususu oluşturmaktadır.

İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 6. İdari Dava Dairesince, İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz ve üzerinde bulunan .... ve .... Yalılarının evveliyatta Hazine adına tescilli olması ve niteliği dikkate alındığında ilgisine göre Hazineye devredilmesi gerekirken İstanbul Büyükşehir Belediyesine devredilmesine ilişkin Komisyon kararında açık hata bulunduğu sonucuna varılmıştır. Bursa Bölge İdare Mahkemesi 3. İdari Dava Dairesince ise, Hazineye devredilen komşu üç parsel ile imar durumu ve güncel kullanım durumu yönünden bütünlük arz eden Eskişehir ili, Tepebaşı ilçesi, … Mahallesi, … parsel sayılı taşınmazın Eskişehir Büyükşehir Belediyesine devredilmesine ilişkin Komisyon kararında açık hata bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, her iki uyuşmazlıkta irdelenen hususlar farklı olduğundan ve bu sebeple sözü edilen uyuşmazlığın Kanun'un öngördüğü "benzer olay" olarak kabul edilebilmesine olanak bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında giderilmesi hukuken mümkün değildir.