Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/546 K.2024/2932

Dava konusu istem: Mersin ili, Akdeniz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alana yönelik olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 29/05/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı (ÇDP) Değişikliğinin iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/12/2022 tarih ve E:2020/9913, K:2022/10703 sayılı kararıyla;

Hisselerinin tamamı ... Tarım Sanayi ve Ticaret AŞ'ye ait olan ... Petrokimya Anonim Şirketi tarafından gerçekleştirilmesi planlanan ...

Üretim Tesisi Yatırım Projesi ile ilgili olarak, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından ... tarih ve ... sayılı ÇED olumlu kararı verildiği, ÇED sürecinin tamamlanmasının ardından 28/03/2020 tarih ve 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Mersin ili, Akdeniz ilçesinde bulunan uyuşmazlık konusu parselin bulunduğu alanın 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu'nun 4/Ç maddesi uyarınca ...

Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edildiği, bu kararlar doğrultusunda, Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 29/05/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliği ile Mersin ili, Akdeniz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanın "Endüstri Bölgesi" olarak çevre düzeni planına işlendiği,

... Üretim Tesisi Yatırım Projesi ile ilgili olarak Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen ... tarih ve ... sayılı ÇED olumlu kararının, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...; E:..., K:...; E:..., K:... sayılı kararlarıyla iptaline karar verildiği, bu kararların Danıştay Altıncı Dairesinin 23/09/2021 tarih ve E:2021/5022, K:2021/10064; E:2021/6778, K:2021/10066; E:2021/5388, K:2021/10065 sayılı kararlarıyla onanarak kesinleştiği,

Uyuşmazlık konusu alanın ... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesine ilişkin 28/03/2020 tarih ve 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle açılan davada ise, Danıştay Onuncu Dairesinin 26/05/2021 tarih ve E:2020/5426 sayılı kararıyla anılan işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara davalı idareler ve davalı idareler yanında müdahil tarafından yapılan itirazların Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23/09/2021 tarih ve YD İtiraz No:2021/603 sayılı kararıyla reddedildiği,

Uyuşmazlıkta, 28/03/2020 tarih ve 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Mersin ili, Akdeniz ilçesinde bulunan sınırları belirli alanın ... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesi üzerine "Endüstri Bölgesi" kullanım kararının plana veri/girdi olarak yansıtılması amacıyla dava konusu çevre düzeni planı değişikliğinin yapıldığının anlaşıldığı,

Davaya konu parselin bulunduğu alanda ÇED olumlu kararının iptali istemiyle açılan davalarda verilen iptal kararlarının onanarak kesinleşmesi ve alanın özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı Kararı'nın iptali istemiyle açılan davada, anılan işlemin yürütmesinin durdurulması karşısında ÇED olumlu kararı doğrultusunda yapılan özel endüstri bölgesi kararının 1/100.000 ölçekli ÇDP'na işlenmesi maksadıyla yapılan değişikliğin dayanaksız kaldığı,

Bu durumda, dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin "sebep" unsurunu teşkil eden Cumhurbaşkanı Kararı yürürlükte olmadığından, Mersin ili, Akdeniz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alana ilişkin Çevre ve Şehircilik Bakanlığınca 29/05/2020 tarihinde onaylanan Mersin-Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı değişikliğinde de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından; 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı'nın, dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliği'nin sebep unsurunu teşkil etmediği, uyuşmazlık konusu özel endüstri bölgesi içerisinde yer seçecek faaliyetlerin yerleşim alanlarına, tarım alanlarına, su kaynaklarına, turizm alanlarına etkileri ile diğer çevresel etkilerin incelenmesinin ÇED sürecinin konusu olduğu, ÇED olumlu kararı alınmadan hiçbir faaliyetin bölgede gerçekleştirilemeyeceği, ÇED olumlu kararı alınarak yer seçen faaliyetlerin de çevre mevzuatı uyarınca gerekli yükümlülükleri yerine getirmek suretiyle faaliyette bulunmalarının zorunluluk arz ettiği, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

Davalı idare yanında müdahil tarafından; uyuşmazlık konusu alanda polipropilen üretim tesisinin işletileceği, bu tesisin hem ülke ekonomisine katkı sağlayacağı hem de sanayinin yoğun olduğu bölgelerde istihdam yaratılmasına olanak sağlayacağı, projeyle ilgili olarak ÇED olumlu karar verildiği, taşınmazın bulunduğu alanın özel endüstri bölgesi olarak ilan edildiği, ardından dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin onaylandığı, idari işlemlerin tesis edildikleri tarih itibarıyla hukuka uygunluk denetimine tabi tutulması gerektiği, tesis edildiği tarihte hukuka uygun olan dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin, koşullarda sonradan meydana gelen değişikliklere dayanarak iptal edilmesinin hatalı olduğu,

dava konusu işlemin hukuka uygunluğu değerlendirilirken, tamamen farklı bir idari işlem olan ÇED olumlu kararının hukuka aykırılığının incelenmesinin kabul edilemeyeceği, alanın özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davalarda verilen kararların henüz kesinleşmediği, polipropilen üretim tesisi projesinin hayata geçirilmesini sekteye uğratan iptal kararının, ülke ekonomisi yönünden telafisi güç ve imkansız sonuçlar doğuracağı, bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, polipropilen üretim tesisi yatırım projesiyle ilgili verilen ÇED olumlu kararının iptaline ilişkin yargı kararının kesinleştiği, taşınmazın bulunduğu alanın özel endüstri bölgesi olarak ilan edilmesine ilişkin Cumhurbaşkanı kararının iptali istemiyle açılan davaların bulunduğu sırada dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin onaylandığı, Danıştay Altıncı Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçelerinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz istemlerinin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz istemlerinin reddi ile Daire kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davalı idareler yanında müdahilin duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

28/03/2020 tarih ve 31082 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Mersin ili, Akdeniz ilçesinde bulunan sınırları belirli alanın ... Tarım Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi Mersin Özel Endüstri Bölgesi olarak ilan edilmesi doğrultusunda yasal zorunluluk gereği, "Endüstri Bölgesi" kullanım kararının plana veri/girdi olarak yansıtılması amacıyla dava konusu Çevre Düzeni Planı Değişikliğinin yapıldığı anlaşılmakta ise de.

27/03/2020 tarih ve 2318 sayılı Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan davalarda, anılan işlemin iptaline ilişkin Danıştay Onuncu Dairesinin 04/06/2024 tarih ve E:2020/5426, K:2024/2376. E:2020/2491, K:2024/2372. E:2020/2492, K:2024/2373 ve E:2020/3633, K:2024/2375 sayılı kararları sırasıyla Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/11/2024 tarih ve E:2024/2008, K:2024/2930. E:2024/2009, K:2024/2928.

E:2024/2012, K:2024/2929 ve E:2024/2020, K:2024/2931 sayılı kararlarıyla onanarak kesinleşmiştir.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçelerinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.