Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2023/910 K.2024/666

Dava konusu istem: Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kurulunun 18/12/2019 tarihli araç satışlarında noterlerin almış olduğu prim oranının %75'ten, %65'e düşürülmesine ilişkin kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 13/09/2022 tarih E:2020/2184, K:2022/4656 sayılı kararıyla;

1512 sayılı Noterlik Kanunu'nun 1., 109., 112., 167/15., 172/10. ve 173. maddeleri ile 31/12/2009 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5942 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un Geçici 1. maddesine yer verilerek,

Hukukumuzda, takdir yetkisinin, temel amacı faaliyetlerinde kamu yararını gerçekleştirmek olan idarenin belli bir konuda karar alıp almama yahut karar alma hususunda birden fazla seçenek arasında seçim yapma serbestisine sahip olması şeklinde tanımlandığı, düzenleyici işlemlerde idareye düzenleme yapma yetkisi veren üst normlarda düzenlemenin içeriği itibarıyla belli bir sınır çizilmemesi durumunda, idarenin takdir yetkisinin söz konusu olduğu,

Anayasa Mahkemesinin, kanun koyucunun düzenleme yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduğu hallerde, yürürlüğe konulan kanunların Anayasa'ya uygunluk denetimi kapsamında verdiği kararlarda, kanun koyucunun kendisine tanınan takdir yetkisini anayasal sınırlar içinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütlerini göz önünde tutarak kullanması gerektiğini vurguladığı (Anayasa Mahkemesinin 07/04/2016 tarih ve E:2015/109, K:2016/28 sayılı kararı),

Kanun koyucunun sahip olduğu takdir yetkisinin denetiminde Anayasa Mahkemesince de benimsenen bu görüşün, takdir yetkisi kapsamında türev (ikincil) nitelikte düzenleme yapan idarenin tesis ettiği düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde de kullanılacak ölçüt olarak dikkate alınmasının mümkün olduğu, bu çerçevede, kendisine düzenleme yapma yetkisi tanınan idarece, düzenlemenin içeriğini belirleme konusundaki takdir yetkisinin Anayasa ve diğer üst normların çizdiği sınırlar içerisinde adalet, hakkaniyet ve kamu yararı ölçütleri gözetilerek kullanılması gerektiği,

Dolayısıyla, takdir yetkisi kullanılarak ihdas edilen düzenleyici işlemlerin yargısal denetiminde, başta normlar hiyerarşisi olmak üzere yukarıda temas edilen ölçütlere göre düzenlemenin denetlenmesi gerektiği, takdir yetkisinin sınırsız olmadığının İdare Hukukunun bilinen ilkelerinden olduğu,

Bu belirlemeler ışığında, öncelikle, dava konusu karar, yetki unsuru yönünden incelendiğinde; 1512 sayılı Kanun'un 166. ve 172. maddeleri uyarınca, her nevi ortak hesap paylaşım esaslarını belirleme görevinin Türkiye Noterler Birliğine ait olduğu ve Kanun'da özel olarak hangi organ tarafından yerine getirileceği belirtilmeyen bu görevin, Birliğin Yönetim Kurulu tarafından kullanılmasının hukuka ve mevzuata uygun olduğu,

Araç satış işlemlerinde %75 ortak hesap prim oranı uygulanmakta iken Türkiye Noterler Birliği 48. Olağan Kongresinde, Van, Ankara, Kayseri, Adana, Eskişehir noter odalarından temsilcilerin bu prim oranının yeniden belirlenmesi istemiyle Divan Başkanlığına yazılı olarak başvurdukları, başvurular üzerine Yönetim Kuruluna bu yönde yetki verildiği ve dava konusu... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu kararıyla, yazılı ve sözlü talepler, günün koşulları, satış işlemlerinde yaşanan rekabetle ilgili yakınmalar dikkate alınarak araç satış işlemlerinde prim oranının %65 olarak belirlenmesine karar verildiği,

1512 sayılı Kanun'da, Türkiye Noterler Birliği Yönetim Kuruluna, araç satış işlemlerinde ortak hesaba aktarılacak prim oranını belirleme yetkisi verildiği ve bu belirlemeyi yaparken, Kanun'da ve sair mevzuatta anılan idareyi sınırlayan herhangi bir hüküm bulunmadığı, dolayısıyla idarenin oranda değişiklik yapmak konusunda takdir yetkisinin bulunduğu,

Takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığı hususuna gelindiğinde; yukarıda aktarıldığı üzere davalı idare tarafından prim oranı düşürülürken, halihazırda faaliyette bulunan noter odalarından gelen görüşlerin değerlendirildiği ve rekabetin engellenmesi için ilk olarak 2010'da getirilen bu uygulamanın, rekabete yol açtığı kanaatine varıldığı ve bu olumsuz sonuçların önüne geçilebilmesi için dava konusu kararın alındığı,

Bu durumda, davalı idarece, takdir yetkisi kullanılırken keyfi davranılmadığı ve üyesi olan noterlerin talepleri değerlendirilerek bir karar verildiği görüldüğünden, araç satış işlemleriyle ilgili prim oranlarının, %75'ten, %65'e düşürülmesine ilişkin dava konusu kararda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, Türkiye'de görev yapan 2500 noterden sadece Van, Ankara, Kayseri, Adana, Eskişehir Noter Oda Başkanlarının kendi Genel Kurullarında herhangi bir hususta karar almadan, bireysel olarak vermiş oldukları önerge ile bütün noterleri bağlayıcı bir kararın yolunu açtıkları, Daire tarafından Oda Genel Kurul kararları talep edilmeden verilen kararın usulsüz olduğu, Yönetim Kurulunun Yönetmelikle belirlenen usul ve karar nisabı ile karar almadığı, alacakları kararın zeminini oluşturmak için mevcut Yönetim Kurulu üyesinin üyeliğinin düşürüldüğü,

bu şekilde kendilerinin görüşü doğrultusunda oy kullanacak disiplin kurulu üyesinin usulsüz olarak yönetime aldırılması sağlanarak 4 kabule karşı 3 red oyu ile dava konusu kararın alındığı, bu şekilde alınan karardan sonra üyeliği düşürülen üyenin açmış olduğu davada üyeliğini düşürülmesinin hukuksuz olduğununun tespit edildiği, böylece karar nisabını sağlayan bir üyenin verdiği oyun geçersiz olduğunun anlaşıldığı,

geçersiz çoğunluk ile verilen yönetim kurulunun prim oranının %65 'e düşürülmesine ilişkin kararının kanuna ve yönetmeliğe aykırılık teşkil ettiği, Dairece, davalının iddia ettiği Türkiye'de faaliyet gösteren noterlerin yoğun olarak prim oranının %75 'ten %65'e düşürülmesi talebinin bulunduğu iddiasının hiçbir araştırma ve inceleme yapılmadan ve davalının bu konuda dosyaya ibraz ettiği bir belge ve veri olmadan soyut bir iddiayı sanki böyle bir talep varmış gibi kabul edilerek karar verildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.