Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/11 K.2024/13

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 28/12/2023 tarih ve E:2023/97, K:2023/97 sayılı kararıyla;

Davacı ... tarafından, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 22/11/2023 tarih ve E:2023/314, K:2023/2128 sayılı kararı ile Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 27/01/2022 tarih ve E:2021/298, K:2022/40 sayılı kararı ve Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 06/06/2023 tarih ve E:2023/612, K:2023/694 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,

"Aykırılığın Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği" görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkimi …'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve yasal düzenlemeler incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinde, "(...) 4. Bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri şunlardır: (...) c) Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek. (...) 5. (Değişik:17/10/2019-7188/7 md.) Dördüncü fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemler, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletilir. İlgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verilir. Aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararlar kesindir." hükmü bulunmaktadır.

2576 sayılı Kanun'a 3/C maddesinin eklenmesine ilişkin 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun'un 6. maddesinin gerekçesinde, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

2576 sayılı Kanun'un 05/08/2017 tarih ve 30145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7035 sayılı Kanun ile değişik "Dairelerin Görevleri" başlıklı 3/D maddesinin 3. fıkrasında, "Gelen işlerin yoğunluğu ve niteliği dikkate alınarak bölge idare mahkemesi daireleri arasındaki iş bölümü, Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Belirtilen Kanun hükmü uyarınca bölge idare mahkemeleri idari ve vergi dava daireleri aralarındaki iş bölümünün belirlenmesi amacıyla toplanan Hâkimler ve Savcılar Kurulunun, 31/07/2023 tarih ve 1659 sayılı kararı ile hakkında aykırılığın giderilmesi istenen ve Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesince hükme bağlanan uyuşmazlık konusunu (Ana dava konusu: Memur, Alt dava konusu: İlerleme-Yükselme-Terfi ve İntibak İşleri (Emniyet hizmetleri sınıfına dahil personelin rütbe terfi işlemleri dahil)- Dava kodu: 1.066.27) çözümleme işi, 01/09/2023 tarihinden itibaren Bursa Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesine verilmiştir.

Bu itibarla, aykırılığın giderilmesi istemine konu olan davaların Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin iş bölümü alanından çıkarılması üzerine, anılan Daire kararı ile isteme konu diğer kararlar arasında devam eden bir aykırılık bulunduğundan söz edilemeyeceğinden, aykırılığın giderilmesine ilişkin değerlendirmenin, Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi kararı dışındaki diğer kararlar arasında yapılması gerektiğine,

Üye Kemal Kuku'nun, halihazırda, uyuşmazlıkla ilgili Bursa Bölge İdare Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesi tarafından verilmiş kesin nitelikte bir karar mevcut olduğu; ilgili dava dairesinin iş bölümü alanının değiştirilmesinin, Dairenin daha önce verdiği bu kararın kesin olma niteliğine tesir etmediği; 2576 sayılı Kanun'da öngörülen şekilde, benzer olaylarda anılan bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikte kararların mevcut olduğu ve incelemenin bu doğrultuda yani Erzurum, Samsun ve Bursa Bölge İdare Mahkemelerinin kesin nitelikteki kararları arasında yapılması gerektiği yönündeki karşı oyu ile oyçokluğuyla karar verilmiştir.

Giderilmesi istenen aykırılık, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ile Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup; başvuruda, söz konusu aykırılığın, (B) grubu polis amiri iken 7196 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 24/12/2019 tarihinden önce 4 yıllık lisans eğitimlerini tamamladıklarından, bu tarih itibarıyla (A) grubuna geçirilen davacıların, 4 yıllık rütbede bekleme süreleri bu tarihten önce sona erdiği için, komiserliğe terfi tarihlerinin 24/12/2019 tarihi itibarıyla yapılıp yapılmayacağı hususundan kaynaklandığı belirtilmiştir.

Uyuşmazlıklarda, davacılar, dava konusu işlemlere esas müracaatlarını yaptıkları tarihlerde (A) grubu polis amiri olup (B) grubu polis amirlerinin (A) grubuna geçişiyle ilgili düzenlemeler yapan 7196 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 24/12/2019 tarihinden önce, (A) grubu polis amirleri için öngörülen 4 yıllık rütbede en az bekleme sürelerini doldurmuş olmaları sebebiyle komiser rütbesine terfi tarihlerinin 24/12/2019 tarihi itibarıyla düzenlenmesi talebiyle idareye müracaat etmişler, idarece taleplerinin reddi üzerine, aykırılığa konu davalar açılmıştır.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu yargı kararları incelendiğinde, davacıların taleplerinin benzer olduğu söylenebilirse de, statülerinin değişim sürecinin, yani maddi olayların farklılık arz ettiği görülmektedir.

Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi nezdinde "davanın reddi" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada; davacı, 11/07/2014 tarihinde (B) grubu komiser yardımcısı olarak atanmış, 24/12/2019 tarih ve 30988 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7196 sayılı Kanun'un 9. maddesi ile 3201 sayılı Kanun'un geçici 26. maddesinde yapılan değişiklik uyarınca, Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce dört yıllık yükseköğretim kurumunu bitirdiğinden Kanun'un yürürlük tarihi olan 24/12/2019 itibarıyla statüsü (A) grubu komiser yardımcılığı statüsüne dönüştürülmüş, 30/01/2020 tarihinde ise (A) grubu komiser statüsüne atanmıştır.

Samsun Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi nezdinde "dava konusu işlemin iptali" yolunda kesin olarak hükme bağlanan davada ise, davacının 2013 yılında yapılan (B) sınıfı komiser yardımcılığı sınavını kazanmasına rağmen kursa çağrılmadığı, 6638 sayılı Kanun ile 3201 sayılı Kanun'da yapılan değişiklikten sonra 2017 yılında açılan Meslek Mensubu Polis Amirleri Eğitim Merkezi Sınavına girerek sınavı kazandığı, kursu başarı ile tamamlayarak 15/03/2017 tarihinde komiser yardımcılığına atandığı;

akabinde, açtığı dava sonucunda Çorum İdare Mahkemesinin 18/03/2021 tarih ve E:2020/811, K:2021/231 sayılı kararı ile komiser yardımcılığına başlama tarihinin emsalleri olan komiser yardımcılarının göreve başladığı 08/07/2014 tarihi olarak kabul edilmesine karar verildiği, buna göre davacının 08/07/2014 ile 15/03/2017 tarihi arasındaki dönemde yargı kararıyla (B) grubu komiser yardımcısı, 15/03/2017 tarihinden itibaren de, girmiş olduğu sınavı kazandığı için (A) grubu komiser yardımcısı statüsünde değerlendirildiği;

konuya ilişkin Çorum İdare Mahkemesinin anılan kararında, "2013 yılında yapılan komiser yardımcılığı sınavı akabinde başarılı olanlar için 2014 yılında yapılan komiser yardımcılığı kursuna idarenin sınavda hatalı soru sormasından dolayı katılamayan ve polislik mesleği gibi hiyerarşinin asıl olduğu bir meslekte gecikmeli olarak kendi kusuru olmaksızın 2017 yılında açılan Meslek Mensubu Polis Amirleri Eğitim Merkezi sınavına girerek komiser yardımcılığı kursuna başlayan ve kursu başarı ile bitirip (A) sınıfı komiser yardımcısı rütbesini hakedip 15/03/2017 tarihinde Çorum İl Emniyet Müdürlüğüne atanan davacının,

idarenin hatalı işlemi nedeniyle uzun bir süre (B) sınıfı komiser yardımcılığı kursuna çağrılmamasından kaynaklı özlük haklarının emsallerinin gerisinde kaldığı, hakkaniyet gereği parasal ve özlük haklarının (rütbe, kıdem vs..) emsalleri olan komiser yardımcılarının göreve başladığı 08/07/2014 tarihi olarak kabul edilmesi ve 08/07/2014 ile 15/03/2017 tarihi arasındaki dönemde, yoksun kaldığı parasal ve özlük haklarının ödenmesi gerekirken aksi yönde tesis edilen işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir." şeklinde karar verildiği ve kararın kesinleştiği, UYAP sistemi üzerinden yapılan incelemede,

aykırılığın giderilmesine konu dosyada mevcut 17/08/2022 tarihli hizmet cetvelinde de idare tarafından davacının, polis memuru olarak atanmasından sonra 08/07/2014 tarihinden itibaren (B) grubu, 15/03/2017 tarihinden itibaren de (A) grubu olarak değerlendirildiği anlaşılmaktadır.

Buna göre, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi kararına konu davanın davacısı 24/12/2019 tarihi itibarıyla (A) grubu komiser yardımcısı statüsünde iken Samsun Bölge İdare Mahkemesi kararına konu davanın davacısı 15/03/2017 tarihi itibarıyla (A) grubu komiser yardımcısı statüsünde değerlendirilmektedir.

2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, aykırılığın giderilmesi koşulları içinde "benzer olay" şartı getirilmiş ancak kanun koyucu tarafından bu koşulun tanımı ve kapsamına ilişkin herhangi bir belirleme yapılmamıştır. Bu durumda, aykırılığın giderilmesine ilişkin talepler, görevli merci tarafından, "benzer olay" koşulunun kapsamı, bu müessesenin getiriliş amacı, isteme konu davaların konusu ve kararlar arasında hukuki anlamda istikrarı bozan bir çelişkinin bulunup bulunmadığı gibi nesnel kriterler çerçevesinde incelenmelidir.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu uyuşmazlıklarda, davacıların talepleri aynı olsa da, statülerine ilişkin maddi olayın değişim sürecinin aynı şekilde gerçekleşmediği, yani kararların maddi olaylar bakımından benzer olmadıkları, bu nedenle aykırılığın giderilmesi müessesesinin amacı dikkate alındığında, "benzer olay" koşulunun kararlara konu uyuşmazlıklar yönünden gerçekleşmediği sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, Erzurum Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunca, aykırılığın giderilmesi istemine konu davaların benzer olaylara ilişkin olduğundan bahisle söz konusu başvuru yapılmış ise de, başvuruda bahsi geçen uyuşmazlıklara konu davalarda davacıların statülerine ilişkin maddi olaylar farklı olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararlar arasındaki aykırılığın 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesi kapsamında giderilmesi hukuken mümkün değildir.