Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/1243 K.2024/1748

2- ... İktisadi İşletmesi VEKİLİ : Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

Danıştay Onuncu Dairesinin 21/11/2023 tarih ve E:2023/3285, K:2023/7201 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Davacıya ait "..." isimli Arap Tayı'nın Hatay Koşusu'na kaydının yapılmamasına ilişkin Türkiye Jokey Kulübü Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Yüksek Komiserler Kurulunun "2016 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri"nin 'Kısaltmalar ve Tanımlar' başlıklı 3. maddesinin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 21/11/2023 tarih ve E:2023/3285, K:2023/7201 sayılı kararıyla;

Dairelerinin 10/11/2021 tarih ve E:2016/1299, K:2021/5388 sayılı kararıyla, dava dilekçesi içeriğinde, dava konusu 2016 Yılı At Yarışları Genel Hükümlerinin, "Kısaltmalar ve Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin tamamının iptali istenilmişse de, bu maddenin tamamı yönünden hukuka aykırılık iddiasında bulunulmadığı, bu fıkrada yer alan (DHÖ) başlıklı (b) bendinde yer alan düzenlemeye yönelik hukuka aykırılık iddiasında bulunulduğu anlaşıldığından,

hukuka uygunluk denetiminin dava dilekçesinde belirtilen bent ve uygulama işlemine hasren yapılması uygun görülmüş ve yapılan yargılama sonucunda davanın reddine karar verilmiş, davacının temyiz başvurusu üzerine Dairelerinin kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/12/2022 tarih ve E:2022/2366, K:2022/3959 sayılı kararıyla bozulması üzerine, karara uyularak;

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 8. maddesi; 19/04/2011 tarih ve 27910 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren At Yarışları Yönetmeliği'nin "Koşulara katılacak atlar" başlıklı 23. ve 25. maddeleri ile dava konusu 2016 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nin "Kısaltmalar ve tanımlar" başlıklı 3. maddesinin (b) bendine yer verilmiş,

Dava konusu düzenleme yönünden;

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 8. maddesi ve At Yarışları Yönetmeliği'nin 25. maddesi ile davalı idareye tanınan safkan atların yarışlara katılma konusunu düzenleme ve birtakım koşullar koyma yetkisinin sınırsız olmadığı; bu yetkinin, safkan atların saflığının korunması, bu saflığa gölge düşürücü halleri önleyici tedbirlerin alınması, uluslararası geçerli ıslah kuralları dahilinde özel hara yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi amaçlarıyla sınırlı ve eşitlik ilkesine uygun olarak kullanılması gerektiği,

Ülkemizin 1997 yılında WAHO' (Dünya Arap Atı Organizasyonu) ya asil üye olarak kabul edilmesinden sonra, safkan Arap atlarına mahsus ırk vasıflarını taşıyan atları tespit ederek WAHO tarafından yayınlanan Stud-Book'ta yer almasını sağlama görevi ve yetkisinin 4631 sayılı Hayvan Islahı Kanunu hükümleri uyarınca davalı idareye ait bulunduğu; dolayısıyla, davalı idarenin Stud-Book'ta yayımlanmasını teklif ettiği ve WAHO'nun da onaylayarak Stud-Book'ta yayımladığı bir atın veya davalı idarenin izni ile ithal edilen WAHO'da kayıtlı ithal bir atın "safkan" olduğu hususunun uluslararası düzeyde tescil edilmiş olduğu,

Bu itibarla, WAHO'ya kayıtlı atın safkan Arap atı olduğunun, bu kaydı yaptıran davalı idarece de kabulünün zorunlu olduğu; aynı zorunluluğun WAHO'ya asil üye olan bir ülkeden davalı idarenin izni ile ithal edilmiş ve menşe ülke tarafından WAHO'ya kaydı yaptırılmış atlar için de geçerli olduğu ve soyu şaibeli atların WAHO'ya kaydının yapıldığı şeklinde bir iddianın varlığı halinde ise, yarış otoritesi davalı Bakanlığın, gerekli araştırmayı yapıp kayıtları düzelttirme yoluna gidebileceği,

Dava konusu düzenlemede ise, anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atlar ile 1983 yılından sonra ithal edilen dişi Arap atlarının veya ana karnında ithal edilen dişi Arap atlarının Devlet Harası Yetiştirmesi aygırlar ile çiftleşmesi sonucu oluşan atlar ve bunların soyundan gelen atların "DHÖ" tanımı içerisinde kaldığı; ancak özel yetiştiriciler tarafından yetiştirilen, WAHO'ya kayıtlı safkan aygırların Devlet Harası Yetiştirmesi olmayan aygırlarla çiftleşmesi sonucu doğan atların belirtilen yarışlara katılımının engellendiğinin görüldüğü,

WAHO'ya kayıtlı Arap atlarının davalı idarece ya da özel yetiştirici şahıslarca yetiştirilmiş olmasının, Arap atının safkan olma niteliğinde bir farklılık oluşturmadığı; zira bu hususta gündeme gelecek bir şaibenin yine yarış otoritesi olan idare tarafından gerekli araştırma ve denetimlerin yapılması suretiyle ortadan kaldırılabileceği,

Bu durumda; anası ve babası Devlet Harası Yetiştirmesi olup 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atlar ile 1983 yılından sonra ithal edilen dişi Arap atlarının veya ana karnında ithal edilen dişi Arap atlarının, özel şahısların yetiştirmiş olduğu aygırlarla çiftleşmesi sonucu doğan atların DHÖ kapsamındaki koşulara katılımının engellenmesinde, uluslararası ölçütlere uygun özel hara yetiştiriciliğini teşvik amacına ve eşitlik ilkesine uyarlık bulunmadığı,

Dava Konusu Türkiye Jokey Kulübü Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemi yönünden;

Dava konusu olayda, davacının sahibi olduğu "Emmi" isimli atın, davalı idarelerce düzenlenen Hatay Koşusuna kaydının dava konusu 2016 At Yarışları Genel Hükümleri'nin 3. maddesinin (b) bendinde yer verilen şartları taşımadığından bahisle reddedildiğinin anlaşıldığı,

Yukarıda yer verilen gerekçelerle dava konusu düzenlemenin hukuka aykırı olduğu saptandığından, anılan düzenlemeye dayanılarak tesis edilen dava konusu bireysel işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle,

dava konusu düzenlemenin ve işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI

Davalı idarelerden Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından, Ülkemizin, WAHO (Dünya Arap Atı Organizasyonu)'a 1997 yılında asli üye olarak kabul edildiği; bu organizasyonun, Arap atlarının saflığını korumak, yetiştirmenin uluslararası geçerli ıslah kuralları dahilinde yapılmasını sağlamak ve üye ülkelerin safkan Arap atı Stud Book'larının hazırlanmasına yardımcı olmak ve bunları kabul ederek, onaylama yetkisine sahip olduğu.

WAHO'nun dahi ülkemizde düzenlenen at yarışı programı ve şartlarına müdahale yetkisi bulunmadığı; yarış programlarının ne şekilde düzenleneceği ve hangi koşulara hangi atların katılacağı yolundaki düzenlemede en önemli amacın, at neslinin ıslahı ve teşviki ile ırk karakterlerinin korunması ve eşitlik ilkesi olduğu;

atların sürat, mukavemet, cesaret, sağlık durumları ve verim kontrollerinin yarış sahalarında yapıldığı dikkate alındığında, ıslah işleminin uygulanmasında yardımcı olması bakımından yarış programlarının idari, mali ve hukuki durumlarını tespit etmenin, Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının atçılık politikasının bir gereği olduğu.

2012 yılı safkan Arap atlarına mahsus ekli yarış programları incelendiğinde, bu programın bir sistem içinde yapıldığının görüleceği; koşu türlerine göre belli orantılar içinde ikramiyeler konulduğu; maddi yönden at sahiplerini zarara sokacak bir durumun oluşmadığı.

DH, DHÖ, DHÖW, TR ve ULS-W gibi şartlar konulmakla uluslararası kabul görmüş at neslini ıslah edici kriterlere göre yetiştirilmiş nesilleri teşvik amacı güdüldüğü; safkan Arap atlarına mahsus ırk vasıflarını muhafaza etmek ve bu saflığa gölge düşürücü, endişe verici ve tereddüt ettirici halleri önlemek için, 5996 sayılı Kanun ile Bakanlığa verilmiş bir görev olduğu.

Devlet Haralarında yapılan yetiştiriciliğin temelinin ıslah yoluyla safkan Arap atı yetiştiriciliğinin bir sistem içinde yapılması olduğu; at yarışlarının, at yetiştiriciliğini özendirmek dışında Devlet Haralarında at yetiştirme çabalarının sonucunun saptanması açısından da önemli olduğu; böyle bir amaçtan hareket edildiğinde, bu tür Haralarda yetişen atlara has yarışların düzenlenmesi veya bazı yarışlara katılma hakkı bakımından kısıtlama getirilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

Davalı idarelerden Türkiye Jokey Kulübü Derneği At Yetiştiriciliği ve Yarışları İktisadi İşletmesi tarafından, 2016 yılı At Yarışları Genel Hükümleri 3.maddesi (b) bendinde yer alan hüküm doğrultusunda davacının tayının durumu incelendiğinde, "davaya konu ... isimli tayın anası olan ... isimli kısrağın, Devlet Harası yetiştirmesi olmadığı, Babası ...'in ithal at olduğu ve Devlet Harası yetiştirmesi at olmadığı, ayrıca 1983 ve sonrası doğumlu olan özel yetiştirme atlar ve bunların soyundan gelen atlardan da olmadığı, ... - ... orjinli olup, kısrağın ithal edilen bir kısrak olmadığı,

annesinin karnında ithal edilen bir tay olmadığı" hususları tespit edildiğinden davacının tayının DHÖ şartını taşıyan HATAY koşusuna kaydının yapılmadığı; iptal edilen 2016 yılı At Yarışları Genel Hükümlerinin 3. maddesinin (b) bendindeki düzenlemenin, ilgili mevzuata ve hukuka uygun nitelikte olduğu; davalı Bakanlığın, at neslinin iyileştirilmesi, at yetiştiriciliğinin teşviki ve safkan bir at nesli yetiştirilmesi adına çeşitli sorumluluklar yüklendiği ve bu sorumlulukların yerine getirilebilmesi adına da bu hususları teşvik edici bazı düzenlemeler yapmak ve kısıtlamalar getirmek durumunda kaldığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarelerin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin ikinci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulmasının;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkün olduğu belirtilmiş; dördüncü fıkrasında, "Danıştayın ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde bu madde ile ısrar hariç 50. madde hükümleri kıyasen uygulanır." denilmiş; 50. maddesinin dördüncü fıkrasında ise Danıştayın bozma kararına uyulduğu takdirde, bu kararın temyiz incelemesinin, bozma kararına uygunlukla sınırlı olarak yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu kararı; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 22/12/2022 tarih ve E:2022/2366, K:2022/3959 sayılı kararının bozma kararında belirtilen gerekçeler göz önüne alınarak verilmiş bir karar olduğundan, usul ve hukuka uygun bulunmakta ve bozulmasını gerektirecek bir hukuka aykırılık taşımamaktadır.