Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/1515 K.2024/1747

Dava konusu istem: 2019 Yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nin "Atların Yaşlarına ve Grup Koşusu Kazanma Durumlarına Göre İştirak Şartları" başlıklı 5. maddesinin "2019 yılı ve sonrası doğumlu olup" cümlesi ile başlayan (ç) fıkrasının son paragrafında yer alan "Ayrıca, ithal edilen dondurulmuş sperma ile tohumlanan Türk Soy Kütüğüne kayıtlı kısraklardan doğan atlar sadece uluslararası koşulara katılırlar." hükmünün iptali istenilmiştir. Daire kararının özeti: Danıştay Onuncu Dairesinin 16/11/2023 tarih ve E:2019/10350, K:2023/6977 sayılı kararıyla;

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 1. ve 8. maddelerine, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun 10. maddesinin 1. fıkrasına, anılan Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 19/04/2011 tarih ve 27910 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren At Yarışları Yönetmeliği'nin 22., 23. ve 25. maddelerine;

öte yandan, 5996 sayılı Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının 34. bendine, 6. maddesi ile 10. maddesinin 3. ve 4. fıkralarına, 08/12/2011 tarih ve 28136 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Suni Tohumlama, Tabi Tohumlama ve Embriyo Transferi Hakkında Yönetmelik'in "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendine, 11. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına ve davalı idare tarafından yayımlanan Sperma,

Ovum ve Embriyo İthalatında Uyulması Gereken Usul ve Esaslar Hakkında Talimatın "Teknik kriterler" başlıklı bölümünün 4. kısmında yer alan Safkan Arap atı sperması ithalatında uyulması gereken usul ve esaslara yer verildikten sonra,

Aktarılan mevzuatın değerlendirilmesinden, davalı idarece hayvansal yan ürünler arasında sayılan spermanın ithalatına Bakanlıktan alınacak izin ile yine Bakanlığın belirleyeceği usul ve esaslar dahilinde ve belirli koşulların sağlanması halinde izin verildiği,

Bakanlıkça bu sürece ilişkin olarak hazırlanan Sperma, Ovum ve Embriyo İthalatında Uyulması Gereken Usul ve Esaslar Hakkındaki Talimatta yer verilen düzenlemelerle sperması ithal edilecek aygırın kendisi veya ana ve babasının Dünya Arap Atı Organizasyonu (WAHO) tarafından kabul edilen Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında (Stud Book) yayımlanmış kan grubu ve DNA analizi ile ana baba doğrulamasının yapılmış olması ve ithalat başvurusunun yapıldığı yıl itibarıyla soy ağacında en az dört jenerasyonunun belirli olması gerektiği gibi sıkı şartlar öngörülmek suretiyle, bu spermalardan tohumlanacak atların,

yarışlara kabul edilen diğer safkan Arap atları ile aynı niteliklere sahip olması gerektiğinin koşul altına alındığının görüldüğü,

Buna göre, idarece özellikleri ve safkan Arap atlarına ait oldukları, ithal öncesi belirlenen şartlarla teyit edilmiş olan spermalardan tohumlanarak dünyaya gelen atların, safkan Arap atı olacağı, ithal spermadan tohumlanmış olmalarının, bu atların safkan Arap atı olduğu gerçeğini değiştirmeyeceği,

Buna karşın, 2019 yılı At Yarışları Genel Hükümleri'nde yer verilen dava konusu düzenleme ile ithal edilen dondurulmuş sperma ile tohumlanan Türk Soy Kütüğüne kayıtlı kısraklardan doğan atların, 2019 Yılı Yarış Programına göre yalnızca yılda 2 kez yapılan uluslararası koşulara katılımına izin verildiği, başka bir ifadeyle bu koşular dışındaki yarışlara katılımının engellendiğinin görüldüğü,

Bu durumda; idarece özellikleri ve safkan Arap atlarına ait oldukları, ithal öncesi belirlenen şartlarla teyit edilmiş olan spermalardan tohumlanarak dünyaya gelen atların, ithal spermadan tohumlanmış olmaları, safkan Arap atı oldukları gerçeğini değiştirmeyeceğinden, bu atların, sadece uluslararası koşulara katılabileceklerine ilişkin olan ve aynı genetik özellikleri taşıyıp normal yolla dünyaya gelen safkan Arap atlarının katıldığı diğer koşulara katılımını engelleyen dava konusu düzenlemede, eşitlik ilkesine ve hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Devlet Haralarında yapılan yetiştiriciliğin temelinin, ıslah yoluyla safkan Arap atı yetiştiriciliğini sistem içinde yapmanın oluşturduğu; at yarışlarının, at yetiştiriciliğini özendirmesi dışında, Devlet Haralarında at yetiştirilmesi çabalarının sonucunun saptanması açısından da önem taşıdığı; böyle bir amaçtan hareket edildiğinde, bu tür haralardan yetişen atlara has yarışlar düzenlenmesi veya bazı atlara yarışlara katılma bakımında kısıtlama getirilmesinin bu amacın gerçekleşmesinin tabii sonucu olduğu.

Program Kurulunun, kanun ve yönetmelik hükümlerine uygun olarak görev yaptığı, söz konusu "Program kurulu"nun sadece TİGEM'in yetiştiriciliğini yaptığı atlar için değil, tüm özel Arap ve İngiliz atları için yıllık yarış programı yaptığı ve hiç kimseye ayrıcalık tanımadığı.

Safkan Arap atlarına mahsus ırk vasıflarını muhafaza etmek ve bu saflığa gölge düşürücü, endişe verici ve tereddüt ettirici halleri önlemek için gerekli tedbirlerin alınmasının, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı Gıda ve Yem Kanunu ile Yarış Otoritesi olan Tarım ve Orman Bakanlığına verilmiş önemli bir görev olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan; "a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, b) Hukuka aykırı karar verilmesi, c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

GEREKÇEDE KARŞI OY

X- Anayasanın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzel kişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri hükme bağlanmıştır.

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 8. maddesinde, " Yarışların şartlarına, tertip, icra ve inzibatına, hipodrom ve yarış yerlerinin tanzim ve idaresine, yarış programları, ikramiyeler veya müşterek bahislere dair teknik, idarî, malî ve inzibatî hususlara, Yüksek Komiserler Kurulunun teşekkül sureti, görev ve yetkilerine, görevlendirilecek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki personel ve diğer personele yarış gelirlerinden karşılanmak şartıyla,

16 yaşından büyükler için tespit edilen aylık brüt asgarî ücretin dört katını geçmemek üzere yapılacak aylık net ödemeler ile harcırahlara, Jokey Kaza ve Yardım Sandığı kurulması ile yardım sandığına üye olabilecekler, yardım sandığına at binme ücretinin %10’unu geçmemek üzere kesinti yapılması, sandığın diğer gelirlerinin tespiti, sandık gelirlerinin harcanması ile bu gelirlerin, 5 inci madde uyarınca yetkilendirilen ilgili kurum veya kuruluşa borç olarak verilmesine veya ek 1 inci madde hükmü uyarınca oluşturulan hesaba aktarılmasına,

disiplin cezalarının hangi hâllerde hangi merciler tarafından verileceğine, yarışların ve yetki verilmiş dernek, belediye ve il özel idarelerinin murakabe ve teftiş tarzı ile doping muayenelerine ait usuller, bu Kanun ve uluslararası yarış esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icaplarına göre Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir." hükmü yer almaktadır.

19/04/2011 tarih ve 27910 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren At Yarışları Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinde; "şşş)Yarış Müessesesi: 6132 sayılı Kanun hükümlerine göre yarış yapma ve müşterek bahisler tertip etme yetkisi devredilen teşekkülü, ttt) Yarış Otoritesi: Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığını, uuu) Yarış sezonu: Her bir hipodrom için ayrı ayrı olmak üzere bir yıl içerisinde başlama ve bitiş tarihi belirlenen resmi programlı yarışları, üüü) Yarış takvimi: Her takvim yılı için Yarış Otoritesince tespit edilen yarış sezonunu,

zzz) Yıllık yarış programı: Her takvim yılı için ülke genelinde bütün hipodromlarda yapılacak koşuların çeşitlerini, şartlarını ve ikramiyelerini gösteren programı, aaaa) Yüksek Komiserler Kurulu: 3/6/2011 tarihli ve 639 sayılı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 24 üncü maddesi ile 6132 sayılı Kanunun 8 inci maddesi hükümlerine göre oluşturulan sürekli Kurulu, ifade eder." düzenlemelerine yer verilmiştir.

Aynı Yönetmeliğin 23. maddesinin birinci fıkrasında, safkan atlara mahsus koşulara, koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde aksi belirtilmedikçe, 24 ve 25. maddelerde belirtilen ırklara mensup ve soy kütüğüne kayıtlı atların katılacağı; soy kütüğüne kayıtlı kısrağın yurt içinde veya yurt dışında çiftleşmesi sonucunda yurt dışında doğan ve doğduğu yıl içinde Türkiye’ye getirilen tayların Türkiye’de doğmuş sayılacağı belirtilmiştir.

Anılan Yönetmeliğin "Koşulara katılabilecek safkan Arap atları" başlıklı 25. maddesinde; safkan Arap atlarına mahsus koşulara, koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde aksi belirtilmedikçe, Türkiye’de doğmuş safkan Arap atları ve doğduğu yıl içinde yabancı ülkelerden getirilen ilgili atların soy ağaçlarında 2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen ve eşkal muayenesi yapılmış safkan Arap atlarının katılabileceği;

ancak, Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı koşularına sadece Türkiye’de doğmuş safkan Arap atlarının katılacağı düzenlenmiş olup, maddenin üçüncü fıkrasında da; safkan Arap atlarına mahsus uluslararası koşulara, koşunun şartlarına göre Safkan Arap Atları Soy Kütüğünde ve aynı zamanda Dünya Arap Atları Organizasyonunun kabul ettiği Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında kaydı bulunan ve bu koşulara katılmak üzere yabancı ülkelerden getirilen 2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen safkan Arap atlarının katılacağı kurala bağlanmıştır.

At Yarışları Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca hazırlanan, yıllık yarış programı ve genel hükümler, yıllık olarak hazırlanmakta olup yıl sonu itibarıyla yürürlüğü sona ermektedir. "Yıllık Yarış Programı ve Genel Hükümler" yarış programlarını; yarışların tarihlerini, yerlerini, yarışlara katılma şartlarını ve ödüllerini düzenlemekte olup, yarış programlarının belirlenen tarihte uygulanması ile etkisi tükenmekte olan bir idari işlemdir. Anılan düzenlemede, yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinden de anlaşılacağı üzere sadece hipodromda hangi yaştaki safkan Arap ve İngiliz atlarının koşacağına ilişkin bir ayrımın yer alması gerekmektedir.

Dava konusu edilen düzenlemeye bakıldığında ise, davalı idare tarafından yarışlara katılabilecek Arap atları açısından belli şartların öngörüldüğü ve bu ayrımı sürekli hale getirmeye çalıştığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda aktarıldığı üzere, "At Yarışları Genel Hükümleri"nde yarışların tarihlerinin, yerlerinin ve yarışa katılma şartlarının ve yarışa katılacak atların yaşlarının belirlenmesi gerekirken dava konusu edilen düzenlemede, at yarışları genel hükümleri için belirlenen sınırların aşılarak ithal edilen dondurulmuş sperma ile tohumlanan Türk Soy Kütüğüne kayıtlı kısraklardan doğan atların sadece uluslararası koşulara katılabileceğinin belirlendiği ve uluslararası koşular haricindeki yarışlara katılmalarının engellendiği anlaşılmıştır.

Ayrıca, davalı idarenin bu düzenlemelere her yıl at yarışları genel hükümleri içerisinde yer vermeye başladığı ve böylece şartların yıllık olarak belirlenmesi hususunun aşılarak, artık sürekli uygulanan bir kural haline dönüştürülmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır.

Oysa ki, 6132 sayılı At Yarışları Kanunu'nun 8. maddesinde, yarış şartlarının, anılan Kanun ve uluslararası yarış esasları ile Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hüküm altına alınmıştır.

Bu itibarla, dava konusu edilen 2019 Yılı At Yarışları Genel Hükümlerinin "Atların Yaşlarına ve Grup Koşusu Kazanma Durumlarına Göre İştirak Şartları" başlıklı 5. maddesinin "2019 yılı ve sonrası doğumlu olup" cümlesi ile başlayan (ç) fıkrasının son paragrafında yer alan "Ayrıca, ithal edilen dondurulmuş sperma ile tohumlanan Türk Soy Kütüğüne kayıtlı kısraklardan doğan atlar sadece uluslararası koşulara katılırlar." düzenlemesinin yarışa katılma şartlarını içerdiği,

hatta WAHO'ya kayıtlı olan ve Safkan Arap Atı olduğu konusunda şüphe bulunmayan bazı atların yarışmalara katılmasını engelleyen ya da sadece belirli yarışlara katılabileceğini öngören bir düzenleme olduğu anlaşıldığından, bu tür düzenlemelerin ancak yönetmelikle öngörülebileceği ve bu nedenle, anılan düzenlemelerin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Açıklanan nedenlerle, Danıştay Onuncu Dairesinin temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile onanması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına gerekçe bakımından katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX- 6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 1. maddesinde, "Türkiye sınırları içerisinde at yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen yarışlar üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye Tarım ve Köyişleri Bakanlığı yetkilidir.".

8. maddesinde, "Yarışların şartlarına, tertip, icra ve inzibatına, hipodrom ve yarış yerlerinin tanzim ve idaresine, yarış programları, ikramiyeler veya müşterek bahislere dair teknik, idart, mali ve inzibati hususlara, Yüksek Komiserler Kurulunun teşekkül sureti, görev ve yetkilerine, görevlendirilecek 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi personel ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki personel ve diğer personele yarış gelirlerinden karşılanmak şartıyla, 16 yaşından büyükler için tespit edilen aylık brüt asgart ücretin dört katını geçmemek üzere yapılacak aylık net ödemeler ile harcırahlara,

Jokey Kaza ve Yardım Sandığı kurulması ile yardım sandığına üye olabilecekler, yardım sandığına at binme ücretinin % 10'unu geçmemek üzere kesinti yapılması, sandığın diğer gelirlerinin tespiti, sandık gelirlerinin harcanması ile bu gelirlerin, 5 inci madde uyarınca yetkilendirilen ilgili kurum veya kuruluşa borç olarak verilmesine veya ek 1 inci madde hükmü uyarınca oluşturulan hesaba aktarılmasına,

disiplin cezalarının hangi hâllerde hangi merciler tarafından verileceğine, yarışların ve yetki verilmiş dernek, belediye ve il özel idarelerinin murakabe ve teftiş tarzı ile doping muayenelerine ait usuller, bu Kanun ve uluslararası yarış esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icaplarına göre Tarım ve Köyişleri (Orman) Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir." hükmü yer almaktadır.

5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Zootekni" başlıklı 10. maddesinin 1. fıkrasında, "Bakanlık, hayvan ıslahı, hayvan gen kaynaklarının korunması, geliştirilmesi, damızlık amaçlı hayvanların yetiştirilmesi, kayıt altına alınması, ön soy kütüğü ve soy kütüklerinin oluşturulması ve belgelendirilmesi gibi zootekni konularında düzenleme yapmaya, hayvan yarışları düzenlemeye, yurt içinde ve yurt dışında düzenlenen hayvan yarışları üzerine yurt içinden ve yurt dışından müşterek bahis kabul etmeye yetkilidir." hükmüne yer verilmiş; son fıkrasında da, bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği öngörülmüştür.

19/04/2011 tarih ve 27910 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren At Yarışları Yönetmeliği'nin "Yarış programlarının hazırlanması" başlıklı 22. maddesinde, "(1) Yüksek Komiserler Kurulunca, her yıl tespit edilen yarış takvimi esaslarına göre, yıllık yarış programlarını hazırlamak üzere beş kişiden oluşan bir program kurulu teşekkül ettirilir. Kurulun üç üyesi kendi üyeleri arasından, iki üyesi ise Yarış Müessesesince önerilen dört kişi arasından Yüksek Komiserler Kurulunca seçilir. Kurul, ilk toplantısında üyeleri arasından bir başkan seçer. Kurulca hazırlanan yarış programlarının en geç kasım ayı sonuna kadar Yarış Otoritesine gönderilmesi gerekir.

(2) Yarış programları, Yüksek Komiserler Kurulunca incelenip karara bağlanır ve Yarış otoritesinin onayı ile kesinleşir. Kesinleşmiş yarış programlarının aynen uygulanması mecburidir. Ancak, mücbir veya zorunlu sebepler göz önünde bulundurularak Yüksek Komiserler Kurulu kararı ve Yarış Otoritesinin onayı ile herhangi bir yarış sezonu iptal edilebilir, kısmen veya tamamen ertelenebilir veya koşuların günü, ismi ve yeri değiştirilebilir, yarış günü ve koşu sayıları arttırılabilir veya azaltılabilir veya ek koşular konulabilir.

(3) Belirli bir tarihte yapılması gereken koşu veya koşuların mücbir veya zorunlu sebepler yüzünden yapılamaması halinde, bu koşu veya koşular en çok bir hafta süreyle geri bırakılabilir. Bu süre içinde yapılamayan bu gibi koşular, hiçbir işlem veya karara gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır.";

"Koşulara katılacak atlar" başlıklı 23. maddesinde, "(1) Safkan atlara mahsus koşulara, koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde aksi belirtilmedikçe, 24 ve 25 inci maddelerde belirtilen ırklara mensup ve soy kütüğüne kayıtlı atlar katılır. Soy kütüğüne kayıtlı kısrağın yurt içinde veya yurtdışında çiftleşmesi sonucunda yurtdışında doğan ve doğduğu yıl içinde Türkiye'ye getirilen taylar Türkiye'de doğmuş sayılır.

(2) Türkiye'ye gebe olarak ithal edilmesi esnasında karantinaya alınan ve bu süre içinde hastalık veya herhangi bir sebeple mahrecine iade edilmesine karar verilen veya Türkiye'den transit geçen veya tohumlanmak üzere Türkiye'ye getirilen kısraklardan doğan tayların Türkiye'ye kesin ithalatı gerçekleşmediği için bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılan koşulara katılamazlar.";

"Koşulara katılabilecek safkan Arap atları" başlıklı 25. maddesinde, "(1) Safkan Arap atlarına mahsus koşulara, koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde aksi belirtilmedikçe, Türkiye'de doğmuş safkan Arap atları ve doğduğu yıl içinde yabancı ülkelerden getirilen ilgili atların soy ağaçlarında 2011 yılı itibarıyla geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen ve eşkal muayenesi yapılmış safkan Arap atları katılabilir.

(2) Ancak, Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi ve Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı koşularına sadece Türkiye'de doğmuş safkan Arap atları katılır.

(3) Safkan Arap atlarına mahsus uluslararası koşulara, koşunun şartlarına göre Safkan Arap Atları Soy Kütüğünde ve aynı zamanda Dünya Arap Atları Organizasyonunun kabul ettiği Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında kaydı bulunan ve bu koşulara katılmak üzere yabancı ülkelerden getirilen 2011 yılı itibariyle geriye doğru en az dört nesil ana baba doğrulaması olan veya bunların soyundan gelen safkan Arap atları katılır." düzenlemesine yer verilmiştir.

6132 sayılı At Yarışları Hakkında Kanun'un 8. maddesi ve At Yarışları Yönetmeliği'nin 25. maddesi ile davalı idareye tanınan safkan atların yarışlara katılma koşulları ve yarışların icrasına dair usul ve esasları belirleme konusunda düzenleme yetkisi sınırsız olmayıp; bu yetkinin, safkan atların saflığının korunması, bu saflığa gölge düşürücü halleri önleyici tedbirlerin alınması, uluslararası geçerli ıslah kuralları dahilinde özel hara yetiştiriciliğinin teşvik edilmesi ve Türk atçılığının desteklenmesi amaçlarıyla sınırlı olarak kullanılması gerektiği tartışmasızdır.

Öte yandan, ülkemizin 1997 yılında üye olduğu WAHO (Dünya Arap Atı Organizasyonu) tarafından kabul gören ve Stud Book'ta (Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında) kayıtlı atların, ülkemiz tarafından safkan Arap atı olarak kabul edildiğinde duraksama bulunmamaktadır.

Nitekim, Safkan Arap ve İngiliz Atlarının Soy Kütüğü, Kayıtları, İthalat ve İhracatı Hakkında Yönetmeliğin 9. maddesinde, "Türkiye soy kütüğüne kayıtlı ve pedigrili safkan ana ve babanın Türkiye’de doğmuş ve kendi ırk vasıflarını haiz safkan Arap ve İngiliz atları ile Türkiye’nin üyesi olduğu uluslararası kayıt otoritelerince kabul görmüş ülkelerin soy kütüğüne kayıtlı ve Uluslararası Soy Kütüğü Kitabında yayınlanmış ithal atlar ile bunların yavruları kaydedilir.

" kuralına yer verilmek suretiyle WAHO'ya kayıtlı ve Stud Book'ta yayımlanmış atların, safkan Arap atlarına mahsus Türkiye soy kütüğüne doğrudan kaydının yapılması esası benimsenmiştir.

Bununla birlikte, WAHO'ya kayıtlı atın "safkanlığı" ile "at yarışlarına katılımı"nın ayrı konular olduğu ve her iki alanda kendine özgü farklı kamu yararlarının söz konusu olduğu da aşikardır.

Başka bir ifadeyle, WAHO'ya üye olunması ve buraya kayıtlı atların safkanlığının tanınması, Türk atçılığının uluslararası düzeyde etkinliğinin sağlanmasına yönelik kamu yararına hizmet ederken; at yarışlarının katılım ve icra koşullarının, 6132 sayılı Kanun'un 8. maddesinde "uluslararası yarış esasları ile memleket ihtiyaçları ve işin icapları" şeklinde ifade edilen ve 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun "Zootekni" başlıklı 10. maddesiyle davalı Bakanlığa verilen görevlerin gereği gibi icra edilmesine yönelik kamu yararının gözetilmesi suretiyle belirlenmesi gerekmektedir.

Bu çerçevede, 5996 sayılı Kanun'un 10. maddesinde, davalı Bakanlığın, "safkan Türk Arap atı" (WAHO'ya göre her ülke sahip olduğu Arap atını kendi ülke adını başa koyarak adlandırmaktadır.) ırkının ıslahının yapılması, gen kaynaklarının korunup geliştirilmesi, damızlık olarak yetiştirilmesi; dolayısıyla Devlet tarafından yetiştirilen/ (özellikle kan yakınlığının önlenmesi amacıyla) ithal edilen/ satın alınan atlar ile bu atların soyundan gelen özel yetiştirme atların, kısaca Türk atçılığının teşvik edilmesi ve desteklenmesi, safkan Türk Arap atı yetiştiriciliği yapan yerli üreticilerin korunması görevlerinin bulunduğu dikkate alınmalıdır.

Bu nedenle, davalı idarenin, dava konusu edilen düzenleme ile ithal edilen dondurulmuş sperma ile tohumlanan Türk Soy Kütüğüne kayıtlı kısraklardan doğan atların sadece uluslararası koşulara katılabileceğini öngörmesi ve diğer yarışlara katılma hakkına kısıtlaması getirilmesi Bakanlığa verilen görevlerin yerine getirilmesi için gereklidir.

Ayrıca, gerek Devlet gerekse özel yetiştiriciler tarafından yapılan damızlık aygır/kısrak ya da yarış atı yetiştirme çalışmalarının sürdürülebilirliğinin, dolayısıyla Türk atçılığının devamlılığının sağlanması da yetiştirilen atların satılması veya katıldıkları yarışlarda yeterli başarı elde etmesi suretiyle maliyetlerin asgari düzeye çekilmesi ve makul seviyede gelir elde edilmesi ile mümkündür ve 6132 sayılı Kanun'un 8. maddesinde ifade edilen "memleket ihtiyaçları"ndan kastın da bu olduğu açıktır.

Öte yandan, anılan Yönetmelik maddesinde, düzenlemeye konu atların, safkan Arap atlarına mahsus Türkiye'de icra edilen her yarışa kural olarak katılabileceği belirtilmiş ise de; koşunun şartlarında ve yıllık yarış programları genel hükümlerinde, kuralın aksinin öngörülebileceği de ifade edilmiştir. Dolayısıyla, yarış programları genel hükümlerinde, Cumhuriyet, Türkiye Büyük Millet Meclisi ile Tarım ve Orman Bakanlığı koşuları dışındaki koşular yönünden, 6132 sayılı Kanun ile 5996 sayılı Kanun hükümleriyle belirlenen ve yukarıda özetlenen kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek davalı idare tarafından, Türk atçılığının teşvik edilmesi ve desteklenmesine yönelik düzenlemeler yapılmasının mümkün olduğu açıktır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile Danıştay Onuncu Dairesince verilen temyize konu kararın bozulması gerektiği oyuyla, karara katılmıyorum.