Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/2137 K.2025/695

Dava konusu istem: ... Üniversitesi İngilizce Hazırlık Okulunda tam zamanlı belirli süreli iş sözleşmesi ile okutman olarak görev yapan davacının, ... tarihinde sona eren sözleşmesinin yenilenmeyeceğine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, mevzuat gereği davalı idareye tanınan takdir hakkının kamu yararı ve hizmet gerekleri göz ardı edilerek kullanıldığı anlaşıldığından dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline, tazminat talebinin kabulü ile dava konusu işlem nedeniyle uğramış olduğu maddi kayıplar ile 31/08/2016 - 06/03/2018 tarihleri arasında yoksun kaldığı parasal haklarının her bir aylık ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...

İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalının istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun kabulüne ve istinafa konu kararın, "davacının dava konusu işlem nedeniyle uğramış olduğu maddi kayıplar ile 31/08/2016 - 06/03/2018 tarihleri arasında yoksun kaldığı parasal haklarının her bir aylık ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine" ilişkin kısmının kaldırılmasına,

tazminat isteminin kabulü ile dava konusu işlem nedeniyle davacının uğradığı maddi kayıplar ile yoksun kaldığı parasal haklarının her bir aylık ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Sekizinci Dairesinin 27/12/2023 tarih ve E:2021/3316, K:2023/7936 sayılı kararıyla;

2547 sayılı Kanun'un ek 5. maddesi uyarınca, davacının iş sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin, mütevelli heyet onayı ile veya mütevelli heyetin yetkisini devrettiği vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticisi tarafından tesis edilmesi gerektiğinden, Mütevelli Heyet Başkanı ve Rektör tarafından tesis edilen işlemin yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık bulunmadığından temyize konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının belirtilen gerekçe ile onanmasına;

Sözleşmenin yenilenmemesine ilişkin dava konusu işlemin, yetki unsuru yönünden hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle iptal edilmesi nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemi hakkında, karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiğinden, aksi yönde değerlendirme ile verilen temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal kayıpların yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin kısmın bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu işlem nedeniyle davacının yoksun kaldığı özlük ve parasal kayıpların yasal faiziyle birlikte ödenmesine ilişkin kısım yönünden Danıştay Sekizinci Dairesince verilen bozma kararına uyulmayarak; hukuka aykırılığı saptanan işlem nedeniyle, Anayasa'nın 125. maddesi gereğince, davacının uğradığı maddi kayıplar ile yoksun kaldığı parasal haklarının her bir aylık ödemenin hak edildiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece davacıya ödenmesi gerektiği gerekçesiyle ısrar kararı verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, davacının iş sözleşmesinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 23/a maddesi uyarınca ataması yapılamadığından yenilenemediği, sözleşme süresinin sona ermesiyle artık taraflar arasında bir sözleşme ilişkisinin bulunmadığı, sözleşmenin yenilendiği varsayımıyla davacı lehine parasal hakların ödenmesine hükmedilemeyeceği, davacının mükerrer kazanç elde etmesi hususu değerlendirilmeksizin verilen ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, Danıştay Sekizinci Dairesinin bozma kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun E:2010/5 sayılı ve 12/03/2010 tarihli kararına aykırı olduğu, ısrar kararının hukuka ve usule uygun bulunduğu, davalı idare tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davalı ... Üniversitesi bünyesinde ...-... tarihlerini kapsayan sözleşme ile İngilizce Hazırlık Okulu'nda 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 32. maddesi kapsamında okutman olarak görev yapan davacı hakkında, sözleşme süresinin sona erdiği 31/08/2016 tarihi itibarıyla sözleşmesinin yenilenmeyeceğine dair Mütevelli Heyet Başkanı ile Rektör tarafından imzalanan ... tarih ve ... sayılı işlem tesis edilmiştir. Bunun üzerine sözleşmenin yenilenmemesi işleminin iptali ile işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının yasal faiziyle tazmini istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Anayasa'nın 125. maddesinin 7. fıkrasında; "İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür." hükmü yer almaktadır.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun (dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle) 3. maddesinde "l)Öğretim Elemanları: Yükseköğretim kurumlarında görevli öğretim üyeleri, öğretim görevlileri, okutmanlar ile öğretim yardımcılarıdır. ... o) Okutman: Eğitim- öğretim süresince çeşitli öğretim programlarında ortak zorunlu ders olarak belirlenen dersleri okutan veya uygulayan öğretim elemanıdır." düzenlemesi.

32. maddesinde, "Okutmanlar, ilgili kurumların görüşü alınarak fakültelerde ve fakülteye bağlı birimlerde dekanların, rektörlüğe bağlı enstitü veya yüksekokullarda müdürün önerisi ve rektörün onayı ile süreli veya sürekli olarak atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer. Bunların yeniden atanmaları mümkündür. Bu takdirde ilk atama usulü uygulanır." hükmü bulunmaktadır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İdari yargılama hukukunun temel ilkeleri ve yerleşik yargı içtihatları gereği; idari yargı mercilerince verilen iptal kararları, geriye yürür ve idari işlemi tesis edildiği andan itibaren hiç tesis edilmemiş gibi ortadan kaldırır. İptal edilen işlem hiç yapılmamış sayıldığı için ilgilinin, işlem nedeniyle uğradığı parasal ve özlük hak kayıplarının karşılanması gerekmektedir.

Buna karşın, somut olayda olduğu gibi belirli süreli hizmet sözleşmelerinin yenilenmemesine ilişkin işlemlere karşı açılan davalarda; idari yargı mercilerince dava konusu işlemlerde yetki yönünden hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde verilen iptal kararlarının hukuksal sonucu olarak tesis edilen işlemler ortadan kalkmakla birlikte; bu durum sözleşmenin doğrudan yenilenmesi sonucunu doğurmamakta, verilen iptal kararları üzerine yetkili idari makam ya da organ tarafından, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi yönünde yeni bir karar alınması gerekmektedir.

Davacının okutman olarak sözleşmeli statüde görev yapması ve dava konusu işlemin 31/08/2016 tarihi itibarıyla sözleşmesinin yenilenmemesine ilişkin işlem olması nedeniyle buradaki sözleşmeli personel statüsüne yönelik bir değerlendirme yapmak gerekmektedir. Anayasa Mahkemesinin 10/03/2011 tarih ve E:2008/54, K:2011/45 sayılı kararında.

Anayasa’nın 128. maddesinde, Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği, maddede sözü edilen “diğer kamu görevlileri” kavramının memurlar ve işçiler dışında, kamu hizmetinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde kamu hukuku ilişkisiyle çalışanları kapsadığı belirtilmek suretiyle,

eğitim ve öğretim hizmetleri gibi Devletin yürütmekle yükümlü olduğu asli ve sürekli görevlerde çalışan sözleşmeli personelin Anayasa'nın 128. maddesinde belirtilen "diğer kamu görevlileri" kapsamında yer aldığı ifade edilmiştir.

Sözleşmeli personel düzenlemesi ile kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallere münhasır olmak üzere özel meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, mali yılla sınırlı olarak sözleşmeli personel çalıştırılabileceği düzenlenmek sureti ile memuriyet statüsünden farklı bir statüye yer verildiği anlaşılmaktadır. Bu suretle kamu yönetiminde sınırlı da olsa bir esneklik yaratılması amaçlanmış olup, sözleşmeli personel açısından kamu hizmetinin gerekleri ile bağlantılı olarak memurlara tanınan yasal güvencelere kıyasla daha sınırlı güvencelere yer verilmiştir.

Memurlarla aynı işi yapsalar da sözleşmeli personelin statüsü, çalıştırılma amacı, süresi, hakları ve yükümlülükleri memurlardan farklılık arz etmekte ve istihdam koşulları yönünden, idareye tanınan takdir yetkisi ölçüsünde, haklarında aynı hukuksal statüde bulunmadıkları memurlardan farklı düzenlemeler yapılması mümkün hale gelmektedir.

Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin yetki unsuru yönünden hukuka aykırı bulunarak iptal edilmesi, belirli süreli hizmet sözleşmesi ile öğretim elemanı statüsünde çalışan ve sözleşmesi 31/08/2016 tarihi itibarıyla sonlanan davacının görev süresinin doğrudan uzayacağı anlamına gelmemekte olup; idarenin kadro ve ihtiyaç durumu ile kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda sözleşmeyi yenileyip yenilememe konusunda sahip olduğu takdir yetkisi kapsamında yapılacak yeniden değerlendirme sonrasında sözleşmenin uzatılıp uzatılmaması konusunda yeni bir karar verileceğinden, davacı hakkında kesin ve net olarak belirli olmayan parasal hak kayıplarına ilişkin olarak sözleşmenin yenilendiği varsayımı ile doğrudan bir kabul kararı verilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Bu durumda, yoksun kalınan parasal ve diğer özlük haklarının yasal faiziyle birlikte tazmini istemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, aksi yönde değerlendirme ile verilen Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir.