Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2024/60 K.2025/4

İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun 25/09/2024 tarih ve E:2024/19, K:2024/19 sayılı kararıyla;

... tarafından, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesinin 25/04/2024 tarih ve E:2024/613, K:2024/698 sayılı kararı ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 24/04/2024 tarih ve E:2024/722, K:2024/996 sayılı, 24/05/2024 tarih ve E:2024/671, K:2024/1423 sayılı ve Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 26/03/2024 tarih ve E:2024/262, K:2024/584 sayılı kararları arasındaki aykırılığın giderilmesinin istenmesi nedeniyle,

Aykırılığın İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği görüşüyle, 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'un 3/C maddesinin 5. fıkrası uyarınca karar verilmesi için dosyanın Danıştaya gönderilmesi üzerine,

Başkan ... ile üye ...'nun, 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinde, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun, benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi kararları arasındaki aykırılığın giderilmesi istemini uygun görmesi halinde, "kendi görüşlerini de ekleyerek", Danıştaydan bu konuda karar verilmesini isteyeceğinin, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun eksiksiz toplanacağının ve çoğunlukla karar vereceğinin, oyların eşitliği halinde başkanın bulunduğu tarafın çoğunluğu sağlamış sayılacağının belirtildiği;

bu kurallar uyarınca başkanlar kurulunun görüşünün, aykırılığın giderilmesi istemine ilişkin başkanlar kurulu kararında bulunması zorunlu unsurlardan birini teşkil ettiği, başvuru yapılan İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun bir başkan on bir üye olmak üzere toplam on iki üye ile toplandığı, iki üyenin benzer olay koşulunun gerçekleşmediğinden bahisle aykırılığın giderilmesi isteminin reddi gerektiği oyuyla karara katılmadığı;

diğer on üyeden ise bölge idare mahkemesi başkanı da dahil olmak üzere toplam dört üyenin, aykırılığın İstanbul ve Konya Bölge İdare Mahkemeleri İdari Dava Daireleri kararları doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönünde oy kullandığı; buna göre eksiksiz toplanması ve çoğunluk ile karar vermesi gereken Başkanlar Kurulunda toplam on iki üyenin sadece altısının aykırılığın İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği yönünde oy kullandığı, böylece, "bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görüşü"nün çoğunluk sağlanmak suretiyle oluşmadığı.

Kanun'da, başvurunun, başkanlar kurulunun kendi görüşünün eklenmesi suretiyle yapılacağının açıkça vurgulandığı, dolayısıyla başkanlar kurulunun görüşünün, aykırılığın giderilmesi istemine ilişkin başkanlar kurulu kararında bulunması zorunlu unsurlardan birini teşkil ettiği, başvuru yapılan Başkanlar Kurulu kararında ise çoğunluk tarafından verilmiş bir görüş bulunmadığından, söz konusu Başkanlar Kurulu kararının "görüş" bulunmaksızın alındığı,

bu itibarla dosyanın ilgili Başkanlar Kuruluna gönderilmesi gerektiği yönündeki ayrışık oylarına karşılık, Kanun'da, benzer olaylara ilişkin istemin uygun görülmesi halinde, bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun kendi görüşünü de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini isteyeceğinin düzenlendiği, buna göre, öncelikle "benzer olay" koşulunun gerçekleşip gerçekleşmediğinin tartışılması, "benzer olay" koşulunun gerçekleştiğinin kabulü halinde, diğer hususlar (çoğunluk oluşup oluşmadığı vb.) yönünden incelemeye geçilmesi gerektiğine oyçokluğu ile karar verilerek Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca işin esasına geçildi.

Tetkik Hâkimi ...'ün açıklamaları dinlendikten sonra konu ile ilgili kararlar ve mevzuat incelenerek gereği görüşüldü:

2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun'a 18/06/2014 tarih ve 6545 sayılı Kanun ile eklenen 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde, "Benzer olaylarda, bölge idare mahkemesi dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında aykırılık veya uyuşmazlık bulunması hâlinde; resen veya ilgili bölge idare mahkemesi dairelerinin ya da istinaf yoluna başvurma hakkı bulunanların bu aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesini gerekçeli olarak istemeleri üzerine,

istemin uygun görülmesi hâlinde kendi görüşlerini de ekleyerek Danıştaydan bu konuda karar verilmesini istemek" bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 17/10/2019 tarih ve 7188 sayılı Kanun'un 7. maddesi ile değişik 5. fıkrasında ise, 4. fıkranın (c) bendine göre yapılacak istemlerin, konusuna göre İdari veya Vergi Dava Daireleri Kuruluna iletileceği; ilgili dava daireleri kurulunca üç ay içinde karar verileceği; aykırılık veya uyuşmazlığın giderilmesine ilişkin olarak bu fıkra uyarınca verilen kararların kesin olduğu kurala bağlanmıştır.

Anılan maddenin gerekçesinde de, bölge idare mahkemesi dairelerinin benzer konularda birbiriyle çelişen kararlar vermesini önlemek amacıyla bu tür kararların Danıştay Başkanlığına gönderilmesinin sağlanması konusunda bölge idare mahkemesi başkanlar kurulunun görevlendirildiği belirtilmiştir.

Bu kapsamda, yukarıda yer verilen Kanun metni ve gerekçesi bir bütün olarak değerlendirildiğinde, aykırılığın giderilmesi müessesesinden beklenen amacın, benzer olaylarda, aynı veya farklı bölge idare mahkemeleri dairelerince verilen kesin nitelikteki kararlar arasında süregelen aykırılıkların giderilmesi suretiyle kararlardaki hukukî istikrarın sağlanması olduğu anlaşılmaktadır.

İncelemeye konu başvuruda giderilmesi istenen aykırılık, İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi ile İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi ve Konya Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesi kararları arasında ortaya çıkmış olup, söz konusu aykırılığın, üçüncü sınıf emniyet müdürü olarak görev yapan davacıların, 2023 yılında bir üst rütbeye terfi ettirilmemelerine yönelik işlemlerin değerlendirilmesi hususundan kaynaklandığı anlaşılmıştır.

Aykırılığın giderilmesi talebine yönelik İzmir Bölge İdare Mahkemesi Başkanlar Kurulunun söz konusu kararında, davalı idarenin, liyakat ilkesinin değerlendirilmesi konusundaki takdir yetkisi dikkate alınarak, söz konusu aykırılığın İzmir Bölge İdare Mahkemesi 5. İdari Dava Dairesi kararı doğrultusunda giderilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinde, rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesinin kıdem sırasına göre, rütbelere terfilerin ise liyakate göre yapılacağı; kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihinin esas alınacağı; aynı tarihte terfi edenlerden performans değerlendirme puanı yüksek olanların, performans değerlendirme puanlarının eşitliği hâlinde bulunduğu rütbede aldığı başarı ve üstün başarı belgesi fazla olanların, başarı ve üstün başarı belgesinin sayıca eşitliği hâlinde ise sicil numarası daha küçük olanların diğerlerine göre kıdemli sayılacağı;

emniyet amirleri ile dördüncü ve üçüncü sınıf emniyet müdürlerinin liyakat koşullarını belirlemek ve terfilerini önermek üzere Genel Müdürlük Yüksek Değerlendirme Kurulu oluşturulacağı; bu Kurulun, Emniyet Genel Müdürünün başkanlığında, Genel Müdür Yardımcıları, Teftiş Kurulu Başkanı, Polis Akademisi Başkanı, Özel Güvenlik Denetleme Başkanı, Birinci Hukuk Müşaviri, Personel Dairesi Başkanı ile Polis Başmüfettişleri arasından seçilecek bir Polis Başmüfettişi ve İl Emniyet Müdürleri arasından seçilecek iki İl Emniyet Müdüründen teşekkül edeceği.

Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için, bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması, bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması, Polis Akademisi Başkanlığınca Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için düzenlenecek yöneticilik eğitiminde başarılı olunması şartlarının aranacağı;

rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.

Söz konusu Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 4. maddesinde, terfiin, personelin bulunduğu rütbeden üst rütbeye yükselmesini; kıdemin, bir rütbeye terfi tarihinden itibaren bulunduğu rütbede geçen hizmet süresini; liyakatin de, personelin bir üst rütbedeki görevlerin gereklerini yerine getirebilme niteliğini ifade ettiği.

8. maddesinde, polis amirlerinin rütbelere terfilerinin, Yönetmelik'in 12. maddesinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılacağı.

20. maddesinde, Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının, terfi edecek personel hakkında, bulunduğu rütbedeki performans değerlendirme, başarı ve üstün başarı belgesi bilgilerini, mesleki bilgi, beceri ve davranışları ile geçmiş hizmetlerini, bulunduğu rütbede, affa uğramış veya ertelemeye dair hüküm verilmiş olsa bile, adli mercilerce verilen cezalarını, bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile,

verilen disiplin cezalarını, hakkında devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturma bilgilerini, bu Yönetmelik'te belirtilen Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü rütbesine terfi için yapılan sınavlar sonucunda elde ettiği başarı durumlarını dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre değerlendirerek, edinecekleri kanaate göre oy çokluğu ile karar verecekleri; birinci fıkranın (b) bendi kapsamındaki mesleki bilgi, beceri ve davranışları bakımından personel hakkında yapılacak değerlendirmede;

bu Yönetmelik'in ek 1. maddesinde belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde düzenlenecek (Ek-1) Birim Değerlendirme Komisyonu Görüş Formunun dikkate alınacağı; hizmet ihtiyacı sebebiyle her amir rütbesinde bulunması gereken toplam personel sayısına göre yapılan liyakat değerlendirmesi sonucunda, ilgili personelin durumuna göre “Terfi Eder.”, “Soruşturma Sonucuna Göre Terfi Eder.”, “Performans Puanına Göre Terfi Eder.”, “Terfi Etmez.” veya “Kadrosuzluktan Terfi Etmez.” kararları verileceği; birinci fıkranın (d) bendi kapsamında yapılacak değerlendirmede;

soruşturma açılmasına neden olan ihbar veya şikayetlerin personeli mağdur etmek amacıyla yapıldığı yönünde Kurul üyelerinde kanaat oluşması halinde, yapılan soruşturma ve kovuşturmaların dikkate alınmayacağı, ancak liyakatli olduğu değerlendirilmekle birlikte soruşturma ve kovuşturma sonucunun beklenilmesi uygun görülen personel hakkında “Soruşturma Sonucuna Göre Terfi Eder.” kararı verilebileceği; son performans puanı kurul tarihi itibarıyla doldurulmamış olmakla birlikte, liyakatli olduğu değerlendirilen personel hakkında “Performans Puanına Göre Terfi Eder.” kararı verileceği.

Kurul üyeleri veya raportörün, Kurulda kendileri ile ilgili görüşme olması halinde, görüşme süresince toplantıya ve oylamaya katılamayacağı; üyenin ayrılmasının, toplantının devamına ve karar alınmasına engel teşkil etmeyeceği kurallarına yer verilmiştir.

Anılan mevzuat hükümlerinde, üçüncü sınıf emniyet müdürlüğünden bir üst rütbeye terfi konusunda idareye takdir yetkisi tanınmakta ve bu yetkinin sınırlarını, belirlenen kriterlere dayalı olarak kamu yararı ve hizmet gerekleri oluşturmaktadır.

Aykırılığın giderilmesi istemine konu kararlarda, davacıların kıdem sırası ve liyakat değerlendirmesine esas bilgilerin her uyuşmazlıkta birbirinden farklı olması nedeniyle, terfi işlemlerinin hukuki denetimi yapılırken her davacının durumunun ayrı bir inceleme ve değerlendirmeye tabi tutulması gerektiğinden ve bu nedenle her dosya kendine özgü bir nitelik taşıdığından, aykırılığın veya uyuşmazlığın giderilmesine karar verilebilmesi için 2576 sayılı Kanun'un 3/C maddesinin 4. fıkrasının (c) bendinde öngörülen benzer olay koşulunun gerçekleşmediği anlaşılmaktadır.

Bu itibarla, aralarında aykırılık olduğu öne sürülen kararlarda, her davacı açısından ayrı değerlendirme yapıldığından ve her bir dava dosyasındaki olgular, dayanaklar ve gerekçeler birbirinden farklı olduğundan, üçüncü sınıf emniyet müdürlüğünden bir üst rütbeye terfi ettirilmeme işlemlerini konu edinen uyuşmazlıkların, belirli bir ilke ve esasa bağlanmasına olanak bulunmamaktadır.