Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/2553 K.2025/1949

Dava konusu istem: Antalya ili, Alanya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata ve projesine aykırı yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların ruhsata bağlanabilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmemesi halinde aykırılıkların yıktırılmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.267.313,11-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararının, ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişinin ve anılan işlemlerin bildirilmesine dair 02/09/2021 tarihli tebliğ işleminin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...

İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle Mahkemelerinin E:... sayılı dosyasında açılan davada, ... tarih ve K:... sayılı kararla davaya konu Belediye Encümeni kararının davacı şirket adına 1.267.313,11-TL'lik idari para cezası verilmesine ilişkin kısmı ile yıkım işleminin 1.409,10 m²'lik alana yönelik kısmının iptaline, yıkım işleminin V. sınıf B grubu alanın 44,90 m²'lik kısmı ile II. sınıf B grubu alanın 200 m²'lik kısmı yönünden ise davanın reddine karar verildiği,

ancak, söz konusu kararın henüz kesinleşmediği görüldüğünden, tarafları, konusu aynı olan, aynı işleme yönelik işbu davada ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararı yönünden davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmesi gerektiği, uyuşmazlıkta her ne kadar yapı tatil tutanağında yapı sahibi olarak davacı şirket gösterilmiş ise de; davacı şirketin taşınmazı 27/12/2019 tarihinde satın aldığı ve ayrıca davacının da yapıyı kendisinin yapmadığına yönelik iddiası dikkate alındığında suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, para cezasına konu yapıların kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek,

gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına para cezası verilmesi gerekirken, salt mevcut durumda taşınmazın maliki olduğundan bahisle davacı şirket hakkında tesis edilen 1.267.313,11-TL'lik para cezasının tahsiline ilişkin olarak düzenlenen 01/09/2021 tarihli tahakkuk fişinde hukuka uyarlık bulunmadığı,

davaya konu tebliğ işleminin (tebliğ zarfının), bu aşamada davacının hukuki durumunda etki doğurmasının söz konusu olmadığı ve anılan işlemin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem niteliği taşımadığı anlaşıldığından esasını inceleme olanağı bulunmadığı gerekçeleriyle, dava konusu 01/09/2021 tarihli tahakkuk fişinin iptaline, ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararı yönünden davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine, işlemlerin tebliğine ilişkin işlem yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla;

Davacının istinaf başvurusu yönünden;

İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının, ... tarih ve ... sayılı Alanya Belediye Encümeni kararı yönünden davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddine, tebliğ işlemi yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin kısımlarının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın bu kısımlarının kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine,

Davalı idarenin istinaf başvurusu yönünden;

Tahakkuk ettirilen bir alacağın kurumun mali hizmetler müdürlüğüne ya da muhasebe birimine bildirilmesine ilişkin "kurum içi bir iç yazışma eki niteliğindeki belge olan tahakkuk bordrosu yahut tahakkuk fişinin kişiye tebliği gereken bir belge olmadığı, velev ki kişiye tebliğ edilmiş olsa dahi bu fişin/bordronun kişinin hukukunu etkileyen bir belge niteliği taşımadığı"; iç yazışma eki olan bir belgenin davacıya tebliğ edilen zarfın içinden çıkmasının bu fişe/bordroya kesin ve yürütülebilir işlem hüviyeti kazandırmayacağı;

dolayısıyla tahakkuk fişinin idari davaya konu edilebilme şartı olan kesinlik ve yürütülebilirlik niteliğini taşımayan ve davacı hakkında araya başkaca işlemler girmeden doğrudan sonuç doğuran niteliğinin bulunmadığı, bu işleme açılan davanın esasının incelenmesinin hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına, bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 24/03/2025 tarih ve E:2022/9175, K:2025/1644 sayılı kararıyla;

Temyize konu kararın, yıkıma, idari para cezasına ve 02/09/2021 tarihli tebliğ işlemine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisinin bulunmadığı gerekçesiyle, kararın bu kısımlarının onanmasına,

Kararın, tahakkuk fişine ilişkin kısmına gelince;

Bir idari işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesinin zorunlu olması gerektiği, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemin, hukuk düzeninde bir sonuç doğuran, başka bir makamın onayına ihtiyaç göstermeyen ve ilgilinin hukukunda değişiklikler meydana getiren işlem olduğu, bir idari işlemin kesin ve yürütülebilir hale gelmesi için işlemdeki iradenin yaptırımsal içeriğe sahip olmasının yeterli olduğu, işlemin icrasına henüz başlanmamış olmasının ya da daha önceden tesis edilen ve kesinleşen bir idari işleme dayanmasının, yaptırımsal içeriğe sahip işlemin kesin ve yürütülebilir nitelikte olmadığı anlamına gelmediği,

Alacağın tahsili için öncelikle para cezasına ilişkin işlemin usulüne uygun olarak ilgilisine tebliğ edilmesi, bu tebliğden sonra bir ay içerisinde söz konusu borcun ödenmesinin istenilmesi, bir ay içinde borcun ödenmemesi üzerine kamu alacağının cebren tahsili amacıyla, vadesinde ödenmeyen kamu alacağı için yedi gün içinde borcun ödenmesi veya mal bildiriminde bulunulması gerektiğini bildiren bir ödeme emrinin düzenlenmesi gerektiği,

Uyuşmazlıkta, 1.267.313,11-TL para cezası için davacı adına düzenlenen dava konusu 01/09/2021 tarihli tahakkuk fişinin davacıya tebliğ edildiği ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 37. maddesine göre kamu alacağının vadesini belirleyeceği ve 6183 sayılı Kanun kapsamında daha sonra tesis edilecek işlemlere dayanak teşkil edeceği dikkate alındığında, dava konusu tahakkuk fişinin ilgilinin hukukunda etki ve sonuç doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gerekli işlem olduğu sonucuna varıldığı,

Bu durumda; İdare Mahkemesi kararının tahakkuk fişinin iptaline dair kısmına karşı yapılan istinaf başvurusu üzerine, anılan işlemin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olmadığından bahisle dava konusu tahakkuk fişi yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolundaki temyize konu İdari Dava Dairesi kararının anılan kısmında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının tahakkuk fişine ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulü, İdare Mahkemesi kararının tahakkuk fişinin iptaline ilişkin kısmının kaldırılması, bu kısım yönünden davanın incelenmeksizin reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, dava konusu tahakkuk fişinin kesin ve yürütülebilir nitelikte bir işlem olduğu belirtilerek temyize konu ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davalı idare tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirket; uyuşmazlığa konu taşınmazın malikidir.

Davalı idare görevlileri tarafından düzenlenen 16/06/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, ruhsata ve projesine aykırı olarak zemin katta bulunan lokanta, yedek lokanta ve alakart lokantasının arasındaki duvarların kaldırıldığı, tek mekana dönüştürüldüğü (796 m²), amerikan bar ve pastahane duvarlarının kaldırıldığı (140 m²), çatı katında bulunan doğu ve batı cephelerinde 26 odanın 22 odaya dönüştürüldüğü (200 m²), yine çatı katında kuzey cephede bulunan 10 adet odanın 4 adet odaya dönüştürüldüğü (318 m²), ayrıca vaziyet planında projede olmayan 2 adet mini clup 2x(6,00x6,00) m² ve (12,80x10,00) m² ebatlarında anfi tiyatro alanı yapıldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı ile, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 32. maddesi uyarınca aykırılıkların ruhsata bağlanabilmesi için bir ay süre verilmesine, verilen süre içerisinde ruhsat ve eklerine uygun hale getirilmemesi halinde aykırılıkların yıktırılmasına ve aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 1.267.313,11-TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.

Anılan Belediye Encümeni kararı ile verilen 1.267.313,11-TL para cezası için davacı şirket adına dava konusu ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişi düzenlenmiştir.

Söz konusu işlemler 02/09/2021 tarihinde davacı şirkete tebliğ edilmiştir.

Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 1. maddesinde.

Devlete, vilayet hususi idarelerine ve belediyelere ait vergi, resim, harç, ceza tahkik ve takiplerine ait muhakeme masrafı, vergi cezası, para cezası gibi asli, gecikme zammı, faiz gibi fer'i amme alacakları ve aynı idarelerin akitten, haksız fiil ve haksız iktisaptan doğanlar dışında kalan ve amme hizmetleri tatbikatından mütevellit olan diğer alacakları ile; bunların takip masrafları hakkında bu Kanun hükümlerinin tatbik olunacağı hükmüne, 37. maddesinde;

amme alacaklarının hususi kanunlarında belli edilen zamanlarda ödeneceği, hususi kanunlarında ödeme zamanı tesbit edilmemiş amme alacakların Maliye Vekaletince belirtilecek usule göre yapılacak tebliğden itibaren bir ay içinde ödeneceği, bu ödeme müddetinin son gününün amme alacağının vadesi günü olduğu, amme borçlusu isterse borcunu belli zamanlardan önce ödeyebileceği hükmüne yer verilmiş, uyuşmazlık tarihinde yürürlükte bulunan 55. maddesinde; amme alacağını vadesinde ödemeyenlere, 15 gün içinde borçlarını ödemeleri veya mal bildiriminde bulunmaları lüzumunun bir “ödeme emri” ile tebliğ olunacağı hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

6183 sayılı Kanun'un yukarıda belirtilen hükümleriyle, özel kanunlarında ödeme zamanı tespit edilmemiş kamu alacağının tahsili işlemlerine; anılan Kanun'un 37. maddesi uyarınca borcun bir tebliğnameyle bildirilip, borcun ödenmesi için 1 aylık süre verilmesiyle başlanacağı, bu süre içinde ödenmemesi halinde, aynı Kanun'un 55. maddesi uyarınca düzenlenecek ödeme emri ile devam edileceği hususları düzenlenmiştir.

Dosyanın incelenmesinden, davacı şirkete ait otel binası hakkında düzenlenen 16/06/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıklar üzerine ... tarih ve ... sayılı Belediye Encümeni kararı ile, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca davacı şirkete toplam 1.267.313,11-TL idari para cezası verilmesine karar verildiği ve anılan Belediye Encümeni kararı ile verilen para cezası için dava konusu ... tarih ve ... sayılı fişin düzenlendiği anlaşılmaktadır.

Uyuşmazlıkta, 3194 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezalarının ödeme zamanının anılan Kanun ile tespit edilmediği ve davacı şirkete idari para cezası verilmesine ilişkin Belediye Encümeni kararında da borcun ödeme zamanının belirtilmediği görülmektedir.

Bu durumda, dava konusu 06/07/2021 tarihli fiş ile, 6183 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca borcun bildirilip, ödenmesi için davacıya süre verildiği, bu süre içinde borcun ödenmemesi halinde, anılan Kanun kapsamında düzenlenecek ödeme emrine dayanak teşkil edeceği hususları dikkate alındığında, söz konusu işlemin davacının hukukunda etki ve sonuç doğuran, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu itibarla, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.