Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/397 K.2025/1981

Dava konusu istem: Diyarbakır ili, Yenişehir ilçesi, ... Kız Kuran Kursu ... olarak görev yapan davacının, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1-(b) maddesinde yer alan "Atanmalarında dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda; itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartını kaybettiğinden bahisle, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 98/1/(b). maddesi uyarınca görevine son verilmesine ilişkin 02/08/2019 Olur tarihli Atama ve Yer Değiştirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının kendi istek ve iradesi dışında, İ.K.'nin zorlamaları ile islam törelerine uygun olmayan tavır ve davranışlarda bulunduğu, şantaj, cebir ve tehdit altında bahse konu olayların yaşandığı, bu hususun ... Ağır Ceza Mahkemesi'nin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılamada ortaya konulduğu görüldüğünden, davacının "atanmalarda dini öğrenim şartı esas alınan unvanlarda itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresince bilinir olması" şeklindeki ortak nitelik şartını kaybettiği gerekçesiyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 25/04/2024 tarih ve E:2022/6290, K:2024/2092 sayılı kararıyla; davacının, Hazro İlçe Müftüsü İ.K.'nin kendisine sevgi ve aşk mesajları yollamasına engel olmadığı, evli ve 6 çocuklu İ.K.'nin evlilik teklifini reddetse de kendisiyle pek çok kez buluştuğu, adı geçenle imam nikahı kıymasına rağmen bunu çevresinden ve ailesinden sakladığı, baş başa görüştüğü, öğretmenevinde oda tutarak birlikte olduğu, sonrasında tehditle de olsa ilişkisini devam ettirdiğinin aile ve akrabalar arasında duyulduğunun anlaşıldığı;

bu durumda, söz konusu fiillerinin İslam törelerine uygun olmadığı gibi alınan tanık ifadeleri kapsamında çevresinde bilinir olduğu anlaşılmakla, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde yer alan ortak nitelik şartını kaybeden davacının görevine son verilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, ...

Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararıyla istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi'nin davacının olayın mağduru olduğu, tehdit ve cebir altında İslam törelerine aykırı davranışlarda bulunduğu yönündeki iptal kararının, ceza muhakemesi ile idare hukukunun amaçları arasındaki farklılık sebebiyle hukuka aykırı olduğu, mezkûr kararda dahi yer alan "iş dışında sık sık görüştükleri, aralarında gönül bağı oluştuğu" şeklindeki tespitlerin, davacının evli bir kişiyle yaşadığı bu durumlar nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1-(b) maddesindeki ortak nitelik şartını olay yaşanmadan önce kaybettiğini gösterdiği,

tarafların beraber çekilmiş fotoğraflarının olmasının ve buluşma yeri olarak halka açık yer yerine öğretmenevinin seçilmesinin hayatın olağan akışına aykırı fiiller teşkil ettiği, atanmalarında dini öğrenim şartı aranan Diyanet personeli için gerekli olan "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu" şeklindeki ortak nitelik şartının, Başkanlığın kamuoyu nezdindeki güven ve saygınlığının adeta sigortası olduğu ve hizmetin gerekleri açısından mutlak surette aranması gerektiği,

bu nedenlerle dava konusu memuriyetten çıkarma işleminin hizmet gereklerine ve kamu yararına uygun olarak hukuka uygun tesis edildiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, görevine son verilmesine ilişkin idari işlemin hukuka aykırı olduğu, isnat edilen fiillerin tarafınca icra edilmediği, olayın mağduru olduğu, bahse konu tavır ve davranışlarda kendi istek ve iradesi dışında, şantaj, cebir ve tehdit altında bulunduğu, bu hususun ...

Ağır Ceza Mahkemesindeki yargılama sonucunda ortaya konulduğu ve ceza yargılamasında kusurlu eyleminin sabit olmadığı, Hazro İlçe Müftüsü İ.K.'nin sevgi ve aşk mesajlarına karşı rahatsızlığını mesajla dile getirdiği, numarasını engellediği ve hatta 14 senedir kullandığı telefon numarasını değiştirmek zorunda kaldığı göz önüne alındığında, İ.K.'nin mesajlarına engel olmadığı yönündeki gerekçenin doğru olmadığı; evlilik tekliflerini ısrarla reddettiği ve görüşmelerin baskı, tehdit ve şantaj altında zorla gerçekleştirildiği,

adı geçenle imam nikâhı kıydığına dair iddianın ise asılsız bir iftira olduğu ve Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından yürütülen idari tahkikatta da nikâh olmadığının kayıtlara geçirildiği, Öğretmenevine kendi rızasıyla birlikte gitmediği, İ.K.'nin kendisini takip ederek oraya geldiği ve odasına zorla girip cinsel saldırıda bulunduğu, uygunsuz fotoğrafların kendisinin haberi dahi olmadan ilk saldırı sırasında çekildiği, davalı idarenin temyiz gerekçeleri ile Danıştay Onikinci Dairesinin bozma kararının hukuka uygun olmadığı, soyut, sübjektif ve varsayıma dayalı iddialar üzerine kurulduğu,

kamu görevinden çıkarma cezasının, ceza yargılamasında suçsuz ve mağdur bulunmuş bir kişiye karşı uygulanmasının ölçüsüz olduğu ve kamu yararı ile bağdaşmadığı, dolayısıyla ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Daire kararı doğrultusunda bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının duruşma istemi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca yerinde görülmeyerek, dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Diyarbakır ili, Yenişehir ilçesi, ... Kız Kur'an Kursu öğreticisi olarak görev yapan davacı hakkında, evli ve 6 çocuk sahibi Hazro İlçe Müftüsü İ.K. ile yaşadığı gayri ahlaki tutum ve davranışlar yönündeki iddialar nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından soruşturma başlatılmıştır.

Soruşturma sonucunda düzenlenen ... tarih ve ... sayılı raporda; davacının, İ.K.'nin 2019 yılı Nisan-Mayıs aylarında WhatsApp'tan sevgisini bildiren şiirler, şarkılar ve mesajlar göndermesine engel olmadığı, İ.K.'nin evlilik teklifini reddetmesine rağmen kendisiyle defaten buluştuğu ve dolaştığı, dizine yattığı, arabayla onunla gezdiği ve arabada iken onunla baş başa kaldığı, öğretmenevinde oda tutarak İ.K. ile birlikte olduğu tespitlerine yer verilmiş ve davacının İ.K.'nin tehdit ve zorlamalarıyla söz konusu ilişkiyi yaşamak zorunda kaldığı şeklindeki savunmasının yeterli bulunmadığı belirtilmiştir.

Bu eylemler nedeniyle "657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 8. maddesinde ifadesini bulan 'Devlet memurları, resmi sıfatlarının gerektirdiği itibar ve güvene layık olduklarını hizmet içindeki ve dışındaki davranışlarıyla göstermek zorundadırlar' hükmünü hizmet dışındaki davranışlarıyla ihlal ettiği anlaşıldığından fiiline uygun olarak 657 sayılı Kanun'un 125. maddesinin B/d fıkrası uyarınca kınama cezası ile tecziye edilmesi" ve idari açıdan, "toplumun kabul edemeyeceği bahse konu fiilleri nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığında Kur'an Kursu Öğreticisi olmak için gerekli olan ortak nitelik şartını ihlal ettiği,

... ifa ettiği görevle bağdaşmayan, toplumda örnek olma vasfına aykırı ve kamu vicdanında menfi izler bırakan bahse konu eylemleri nedeniyle ... 'itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olması' şeklindeki ortak niteliği memuriyeti sırasında kaybettiği anlaşıldığından, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 98/b maddesi gereğince memuriyetine son verilmesi ..." teklif edilmiştir.

Söz konusu rapordaki idari teklif esas alınarak, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile davacının Diyanet İşleri Başkanlığındaki görevine son verilmesine karar verilmiş ve bu kararın Diyanet İşleri Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanması üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48/1/(B-2) maddesinde, memurluğa alınacaklarda aranacak özel şartlar arasında, "kurumların özel kanun veya diğer mevzuatında aranan şartları taşımak" şartına yer verilmiş; 98/1/(b) maddesinde, memurların "memurluğa alınma şartlarından herhangi birini taşımadığının sonradan anlaşılması veya memurlukları sırasında bu şartlardan herhangi birini kaybetmesi" hâli Devlet memurluğunu sonra erdiren sebepler arasında sayılmıştır.

633 sayılı Diyanet İşleri Başkanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun'un "Personelin nitelikleri" başlıklı değişik 9. maddesinin 2. fıkrasında "Başkanlık personelinin 657 sayılı Kanunda ve bu Kanunda yer almayan diğer nitelikleri ile atanmalarında dinî öğrenim şartı arananlara ilişkin ortak nitelikler yönetmelikle düzenlenir." hükmü bulunmaktadır.

Davacının Devlet memuru olarak göreve başladığı tarihte yürürlükte bulunan, 25/10/2011 tarih ve 28095 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği ile dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan, 15/04/2015 tarih ve 29327 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1/(b) maddesinde; “Atanmalarında dinî öğrenim şartı esas alınan unvanlarda, itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak” hükmüne yer verilmiş olup, bu şart Diyanet İşleri Başkanlığı kadrolarına ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlar arasında sayılmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Diyanet İşleri Başkanlığı, İslam dininin inançları, ibadet ve ahlak esasları ile ilgili işleri yürütmek, din konusunda toplumu aydınlatmak ve ibadet yerlerini yönetmek üzere kurulmuştur. Diyanet İşleri Başkanlığının yürüttüğü kamu hizmetini, toplumla temas hâlinde yerine getirmekle yükümlü bulunan memurları olan din görevlilerinin, icra ettikleri görevlerin bir gereği olarak, ahlakları ve yaşayış tarzları ile topluma örnek olmalarının gerektiği açıktır.

Bu hususun, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1/(b) maddesinde, dini öğrenim gerektiren unvanlardaki kadrolara ilk defa atanacaklarda aranacak genel şartlardan biri olan ve uyuşmazlıkta uygulanan "itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslâm törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşımak" şartında ifadesini bulduğu görülmektedir.

İdare Mahkemesince, her ne kadar davacının kendi istek ve iradesi dışında, İ.K.'nin zorlamaları ile islam törelerine uygun olmayan tavır ve davranışlarda bulunduğu, şantaj, cebir ve tehdit altında bahse konu olayların yaşandığı belirtilerek, dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiş ise de; davacının, evli ve 6 çocuklu Hazro İlçe Müftüsü İ.K.'nin 2019 yılı Nisan ayında kendisine gönderdiği sevgi ve aşk içerikli mesajlara engel olmadığı,

İ.K.'nin evlilik teklifini reddetmesine rağmen kendisiyle Ramazan ayından önce iki defa pastanede, Ramazan ayı içinde iftarda buluştuğu, bu süreçte sık sık bir araya geldikleri, Öğretmenevinde ayrı ayrı oda tutarak İ.K. ile birlikte bulunduğu ve aralarında bir gönül bağının oluştuğu -bu tespitin, İ.K.'nin nitelikli cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve şantaj suçlarından yargılandığı ...

Ağır Ceza Mahkemesinin bilahare onanarak kesinleşen kararında da yer aldığı- ve davacının Cumhuriyet Başsavcılığına şikâyetçi olup İ.K.'nın tutuklanması sonrasında tüm yaşananların çevresinde bilinir hâle geldiği anlaşıldığından; din görevlisi olarak ifa edilen görevin önemi ve özelliği gözetildiğinde, söz konusu fiillerin kurum disiplini ve itibarını zedeleyerek kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini olumsuz etkileyeceği açıktır.

Bu durumda, İ.K.'nin davacıya karşı işlediği ve ...

Ağır Ceza Mahkemesi kararına da konu nitelikli cinsel saldırı, kişiyi hürriyetinden yoksun kılma ve şantaj suçlarının gerçekleşme tarihinden önceki (Nisan ve Mayıs 2019 başı) dönemde sergilediği yukarıda anılan fiilleri nedeniyle, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 5/1/(b) maddesinde yer alan, atanmalarında dini öğrenim esas alınan unvanlarda itikat, ibadet, tavır ve hareketlerinin İslam törelerine uygunluğunun çevresinde bilinir olduğu şeklinde ortak bir nitelik taşıma şartını kaybettiği sonucuna ulaşılarak,

Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulu kararı ile davacının Diyanet İşleri Başkanlığındaki görevine son verilmesine ilişkin -kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla tesis edildiği anlaşılan- dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Bu duruma göre; dava konusu işlemin iptali doğrultusundaki temyize konu Bölge Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.