Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/416 K.2025/1977

Dava konusu istem: Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri uyarınca 24/11/2021 tarihinde gerçekleştirilen sözlü sınava katılan davacınının, başarısız sayılmasına ilişkin işleme karşı yaptığı itirazın reddine dair ... tarih ve ... işlemin iptaline karar verilmesi istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; 03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe konulan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9., 10.,11. ve 12. maddelerine yer verildikten sonra,

Davacı hakkında düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme formu incelendiğinde, sınav değerlendirme formunda 20 puan üzerinden beş kriter bulunduğu; bu kriterlerin kendi içinde alt kriterlere ayrıldığı, sınav komisyon başkanı ve üyeleri tarafından eğitim bilimleri ve genel kültür bilgisine 20 puan, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü kriterine 10 puan, iletişim becerileri, öz güveni, ikna kabiliyeti kriterine 10 puan, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı kriterine 9 puan, topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri kriterine 9 puan olmak üzere toplamda 58 puan takdir edildiği,

komisyon üyeleri tarafından alt kriterlere de aynı puanlamanın yapıldığı; başka bir deyişle davacı hakkında başkan ve her bir komisyon üyesi tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapıldığı, ancak alt kriterler de dahil olmak üzere her bir değerlendirme kriteri için başkan ve her bir komisyon üyesi tarafından aynı puanın verildiğinin anlaşıldığı,

Davacı hakkında her bir kriter yönünden yapılan değerlendirmede başkan ve komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen alt kriterler de dahil olmak üzere bütün kriterler için başkan ve komisyon üyelerinin aynı puanı takdir etmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu, takdir yetkisinin objektif kullanılmadığı sonucuna varıldığından, davacının yapılan sözlü sınav neticesinde başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile bu işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı,

Ayrıca, Mahkemelerinin kararının davacının sözlü sınavda başarılı sayılması gerektiği anlamına gelmediği; davalı idarece usulüne uygun olarak yapılacak sözlü sınav kapsamında davacının başarı durumunun tekrar değerlendirileceğinin açık olduğu gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Onikinci Dairesinin 19/03/2024 tarih ve E:2023/6735, K:2024/1384 sayılı kararıyla;

Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmeliğin "Sözlü Sınav Komisyonunun Oluşumu" başlıklı 9.,10., 11. ve 12. maddelerine yer verildikten sonra,

Davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği,

Uyuşmazlık konusu olayda, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonunun oluşturulduğu, davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların sorulduğu, yine Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapılarak her üyenin ayrı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak davacının sözlü sınav puanının (58) olarak tespit edildiği,

Bu durumda; kararda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca usulüne uygun olarak yapıldığı görülen sözlü sınavda, davacının (58) puanla başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı,

Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle,

... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; aynı gerekçelerle, istinaf isteminin reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin unsurları bakımından hukuka uygun olarak tesis edildiği; davacının, Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik hükümleri çerçevesinde sözlü sınava çağrıldığı ve 58 puan aldığı, bu sonuçla 60 baraj puanının altında kaldığından başarısız sayıldığı; mülakatın, Sözleşmeli Öğretmen Alımı Sözlü Sınavları ilgili Yönetmelik hükümleri çerçevesinde belirlenen değerlendirme kriterlerine uygun olarak yapıldığı; aday değerlendirme formunda yer alan kriterler esas alınarak davacının, komisyon tarafından değerlendirildiği; sorulara doğru, net ve anlaşılır cevaplar veremediği için 58 puan aldığı;

davacının kendisinin çektiği soru zarfındaki sorulara yönelik cevapları ve gözleme dayalı puan cetvelindeki kriterlerle somutlaştırılmış hususlarda komisyon üyeleri tarafından verilen farklı gerekçeli puanlarla davacının yeterli görülmediği; dava konusu işlemin, Kanun ve Yönetmeliğin verdiği yetkiyle kamu yararı göz önünde bulundurularak tesis edildiği;

ayrıca, Anayasa'nın 125. maddesi ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usul Kanunun 2. maddesi uyarınca İdare Mahkemelerinin yerindelik denetimi yapamayacağı ancak davacının talebinin yerindelik denetime yönelik olduğu ve mahkemenin kararının da idarenin takdir yetkisindeki işleme müdahale amacı taşıdığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ısrar kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı 24/11/2021 tarihinde yapılan sözlü sınavda 58,00 puan alarak başarısız sayılmış; anılan işleme karşı yaptığı itiraz ise ... tarih ve ... işlem ile reddedilmiştir. Bunun üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan 652 sayılı KHK'nın Ek 4 üncü maddesinde; "(1) Öncelikle kalkınmada birinci derecede öncelikli yörelerde olmak üzere Bakanlığın boş öğretmen norm kadrosu bulunan örgün ve yaygın eğitim kurumlarında 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli öğretmen istihdam edilebilir. (2) Sözleşmeli öğretmenler, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde öngörülen genel şartlar ile öğretmen kadrosuna atanabilmek için aranan özel şartları taşıyanlardan Kamu Personel Seçme Sınavı puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir pozisyonun üç katına kadar aday arasından Bakanlık tarafından yapılacak sözlü sınav başarı sırasına göre atanır. " hükmüne yer verilmiştir.

03/08/2016 tarih ve 29790 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav komisyonunun oluşumu" başlıklı 9. maddesinde;

"(1) (Değişik:RG-27/10/2017- 30223) Sözlü sınav komisyonu; Bakan veya görevlendireceği birim amiri tarafından Bakanlık merkez ve taşra teşkilatında şube müdürü ve üstü unvanlı kadrolarda görev yapan personel arasından belirlenen bir başkan, iki asıl ve ihtiyaç duyulduğunda değerlendirilmek üzere iki yedek üyeden oluşur. Yedek üyeler, sınav merkezlerinde oluşturulan yedek üye havuzundan görevlendirilir. İhtiyaç duyulması halinde üyelerden biri, Bakanlıkça, öğretmen adayı yetiştiren yükseköğretim kurumlarında görev yapan öğretim üyeleri arasından belirlenebilir.

(2) Sözlü sınav komisyonu, üye tam sayısı ile toplanır. Asıl üyenin bulunmadığı toplantıya Komisyon başkanının çağrısı üzerine yedek üye katılır. Başarı puanı, her üyenin verdiği puanın aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır.

(3) Gerek görülmesi hâlinde aynı usulle birden fazla sözlü sınav komisyonu kurulabilir.

(4) Sözlü sınav komisyonu başkan ve üyeleri, boşanmış olsalar dahi eşlerinin, ikinci dereceye kadar (bu derece dâhil) kan ve kayın hısımlarının ve evlatlıklarının katıldığı sözlü sınavlarda görev alamaz.

(5) Bakanlıkça, sözlü sınav merkezlerinde oluşturulan sözlü sınav komisyonlarının koordinasyonlarını sağlamak üzere Bakanlık merkez teşkilatı yöneticileri arasından görevlendirme yapılabilir.

(6) Sözlü sınav komisyonunun sekretarya işlemleri, sınav merkezlerinin bulunduğu il millî eğitim müdürlüklerince yürütülür. " hükmüne,

"Sözlü sınav komisyonunun görevleri" başlıklı 10. maddesinde;

"(1) Sözlü sınav komisyonunun görevleri şunlardır:

a) Sözlü sınavları, 11 inci maddede belirtilen konulardan Bakanlıkça hazırlanan ve sınav merkezlerine gönderilen sorular üzerinden yapmak ve değerlendirmek.

b) Sözlü sınava ilişkin itirazları sonuçlandırmak.

c) Sözlü sınava ilişkin diğer iş ve işlemlerin yürütülmesini sağlamak." hükmüne, "Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları" başlıklı 11. maddesinde;

(Değişik:RG-24/3/2018-30370)

(1) Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları şunlardır:

a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,

b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20,

c) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,

ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,

d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20." hükmüne,

"Sözlü sınav" başlıklı 12. maddesinde ise;

"(1) KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.

(2) Sözlü sınav, Bakanlıkça sözlü sınav komisyonu oluşturulması öngörülen sözlü sınav merkezlerinde yapılır.

(3) Sözlü sınava girmek isteyenler, tercihleri de dikkate alınarak belirlenen sözlü sınav merkezlerinden birinde sözlü sınava alınır.

(4) Sözleşmeli öğretmenliğe atama için yapılacak sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylar, sözlü sınav komisyonunca yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Sözlü sınavda 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.

Bu itibarla, davacının girdiği sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.

Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan sözlü sınav komisyonu başkanı ve üyelerince verilmiş puanlara ilişkin tutanak ve sınav sonuçlarına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden. Sözleşmeli Öğretmen İstihdamına İlişkin Yönetmelik'in 9. maddesine uygun bir şekilde sözlü sınav komisyonunun oluşturulduğu, davacıya önceden hazırlanan sorular arasından kura yoluyla çektirilen soruların sorulduğu.

Yönetmeliğin 11. maddesi uyarınca, eğitim bilimleri ve genel kültür, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, iletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı ve topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirme yapılarak her üyenin ayrı ayrı verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak, davacının sözlü sınav puanının (58) olarak tespit edildiği görülmektedir.

Bu durumda, yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca usulüne uygun olarak yapıldığı görülen sözlü sınavda, davacının (58) puanla başarısız sayılmasına dair işleme yaptığı itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır Bu itibarla, Bölge İdare Mahkemesinin temyize konu ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- Temyiz edilen kararla ilgili dosyanın incelenmesinden; ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.