Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/509 K.2025/2029

II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) : ... Derneği

VEKİLİ : Av. ...

İSTEMİN KONUSU

... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaza yönelik... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla.

Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde, imar planı değişikliğinin plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılabileceğinin, imar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesinin esas olduğunun, yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamayacağının kurala bağlandığı, uyuşmazlıkta; ... ada,... sayılı parselin kullanımının mevcut imar planında "özel sosyokültürel tesis alanı" olarak belirlendiği,

müdahil Dernek tarafından söz konusu alanda öğrenci yurdu yapımı planlandığı, yurt yapımı için E:0.60 emsalin yeterli olmayacağı gerekçesiyle değişiklik talebinde bulunulması üzerine dava konusu kararla emsalin yeterli olabilecek şekilde E:1.00 olarak belirlendiğinin anlaşıldığı, yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda; söz konusu artışın anılan Yönetmelik hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, ancak plan bütünlüğü ve eşitlik ilkesi yönünden sıkıntı doğurabileceği belirtilmekte ise de, dava konusu alanda fakir öğrencilere hizmet vermek üzere yurt yapımının planlandığı, ticari maksat bulunmadığı,

olağanüstü bir artış söz konusu olmadığı, emsal artışının sebebi ve kamu yararı bulunduğunun somut olarak ortaya konulduğu, öte yandan imar planında özel sosyokültürel tesis alanı olarak belirlenen diğer alanların emsal artışına ihtiyacı bulunduğu veya talebinin karşılanmadığına dair herhangi bir bilgi belge sunulmadığı dikkate alındığında dava konusu 1/5000 ölçekli plan değişikliğinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 07/10/2024 tarih ve E:2022/5061, K:2024/5196 sayılı kararıyla;

İmar planlarının, zamanla planlanan alandaki koşulların zorunlu kıldığı biçimde ve yasalarda öngörülen yöntemlere uygun olarak değiştirilebileceği, yapılan plan değişikliklerinin amaç yönünden yargısal denetiminin bu değişikliği zorunlu kılan nedenlerin irdelenmesi yoluyla yapıldığı, bu irdelemeden sonra, planlanan alanın özel niteliklerinin yanı sıra plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak planlanan yörenin tümünün çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkileri kapsamlı bir biçimde ele alınarak, plan değişikliğinde kamu yararına uyarlık bulunup bulunmadığının araştırılması gerektiği,

Uyuşmazlıkta, davaya konu ... ada,... parsel sayılı taşınmazın doğu yan bitişiğinde bulunan ve daha önce davaya konu taşınmazla ifraz ile ayrıldığı anlaşılan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ve yine hemen taşınmazın batısında yer alan ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın davaya konu taşınmazla aynı fonksiyon olan özel sosyo kültürel tesis alanı fonksiyonlu oldukları, emsallerinin de her üç parselin aynı olacak şekilde 0.60 olduğu, ancak dava konusu imar planı değişikliği ile parsel bazlı olarak davaya konu taşınmazın emsalinin 0.60'tan 1'e çıkarıldığı,

Aynı bölgede hatta yan yana bulunan aynı fonksiyonlu taşınmazlardan birinin eşitlik ilkesine aykırı olarak diğerlerinden mülkiyet bazlı olarak ayrıştırılmak suretiyle plan bütünlüğünü bozacak şekilde farklı yapılaşma koşullarına tabi tutulmasında şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve eşitlik ilkesi yönlerinden hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin...... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davacı tarafından, planlama alanı çevresinde bütünlüğü bozacak şekilde ve bilimsel bir gerekçeye dayanmadan yapılan dava konusu plan değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI

Davalı idare tarafından; savunma verilmemiştir. Davalı idare yanında müdahil tarafından; taşınmazda fakir öğrencilere ücretsiz hizmet vermek amacıyla yurt yapılacağı, yurt inşa edebilmek için ihtiyaç duyulan asgari yoğunluğu sağlamak amacıyla dava konusu plan değişikliğinin yapıldığı, plan değişikliği ile sosyal ve teknik altyapı standartlarının düşürülmediği, aksine artırıldığı, parselin etrafından yoğunluğu çok daha fazla olan imar parsellerinin bulunduğu, ısrar kararının hukuka ve usule uygun olduğu, davacı tarafından temyiz dilekçesinde ileri sürülen sebeplerin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı, istemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyiz isteminin reddi ile ısrar kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

Üye ...'in.

Anayasa'nın 135. maddesine göre kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve üst kuruluşlarının, belli bir mesleğe mensup olanların müşterek ihtiyaçlarını karşılamak, mesleki faaliyetlerini kolaylaştırmak, mesleğin genel menfaatlere uygun olarak gelişmesini sağlamak, meslek mensuplarının birbirleri ile ve halk ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni hakim kılmak üzere meslek disiplini ve ahlakını korumak maksadı ile kanunla kurulan kamu tüzel kişilikleri olduğu ve bu meslek kuruluşlarının, kuruluş amaçları dışında faaliyette bulunamayacağı esasları göz önünde bulundurulduğunda, davacı Odanın,

dava konusu imar planının iptalini istemekte hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı yönündeki usule ilişkin oyuna karşılık, davacı Odanın ehliyetli olduğuna oyçokluğu ile karar verilerek işin esasına geçildi.

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Pazar yeri kullanımında kalan ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz ile bu taşınmazın sağ bitişiğinde yer alan ... ada,... parsel sayılı taşınmaz ... tarih ve ... sayılı Büyükşehir Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ve ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararıyla kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle E:0,60, hmax:serbest özel sosyokültürel tesis alanı kullanımına ayrılmış, 2014 yılında ... ada, ... sayılı parsel ifraz edilerek ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar oluşmuştur.

... ada, ... sayılı parsel Yenimahalle Belediye Başkanlığı adına kayıtlı iken 09/01/2018 tarihinde davalı yanında müdahil Dernek tarafından satın alındıktan sonra, yeni malik tarafından ... ada, ... sayılı parselin E:1,20 hmax:özel sosyal tesis alanına alınması yolunda 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği yapılması istenilmiş,... tarih ve ... sayılı Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği ile ... ada, ... sayılı parsel E:1 hmax:serbest özel sosyal tesis alanına alınmış, bu plan değişikliğinin 10/04/2018-10/05/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılması üzerine 25/06/2018 tarihinde temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır." hükmüne yer verilmiştir.

Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel planlama esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasında.

"Bu Yönetmeliğe göre hazırlanacak her tür ve ölçekteki mekânsal planlar aşağıda yer alan planlama ilke ve esaslarına, planların hazırlanması ile ilgili standartlara, gösterim tekniklerine ve tanımlara uygun olarak yapılır: ... i) Planlama süreci; araştırmaların yapılması, sorunların ortaya konulması, veri ve bilgi toplama ile ilgili analiz aşaması; bilgilerin bir araya getirilmesi, birleştirilmesi ve sonuçların değerlendirilmesi ile ilgili sentez aşaması ve plan kararlarının oluşturulması aşamalarından oluşur. j) Planların hazırlanmasında plan türüne göre katılım sağlanmak üzere anket, kamuoyu yoklaması ve araştırması,

toplantı, çalıştay, internet ortamında duyuru ve bilgilendirme gibi yöntemler kullanılarak kurum ve kuruluşlar ile ilgili tarafların görüşlerinin alınması esastır. k) Planların iptal edilmesi halinde, daha önce alınan kurum ve kuruluş görüşleri ile birlikte yapılan analiz ve sentez çalışmaları yeni plan hazırlanmasında bu Yönetmelik kapsamında yeniden değerlendirilir..." kuralı, "Araştırma ve analiz" başlıklı 8. maddesinde;

"(1) Mekânsal planların, plan değişiklilerinin, revizyon ve ilavelerin hazırlanması sürecinde, kamu kurum ve kuruluşları veya plan müelliflerince planın türüne ve kademesine göre bu Yönetmelikte genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veri, görüş ve öneriler elde edilerek gerekli analiz, etüt, araştırma ve çalışmalar yapılır...

(3) Kurum ve kuruluşların plan yapım aşamasında plan alanına yönelik ihtiyaç duydukları eğitim, sağlık, sosyal ve kültürel tesis, emniyet ve güvenlik vb. hizmet alanları ile bu alanlara ilişkin standartları bildirmeleri esastır. Bu amaçla nazım imar planı yapım aşamasında kurumların görüşü alınır." kuralı, "Nazım imar planı" başlıklı 23. maddesinde.

"Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır." kuralı, ''İmar planı değişiklikleri'' başlıklı 26. maddesinde; ''(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.

(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz. (3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz.

Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için: a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır. b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir.

Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur..." kuralı yer almıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

3194 sayılı İmar Kanununda Kanun'un amacının, yerleşme yerleri ile bu yerlerdeki yapılaşmaların; plan, fen, sağlık ve çevre şartlarına uygun bir biçimde teşekkülünü sağlamak olduğu belirtilmiştir.

Bu Kanun'a dayalı olarak çıkartılan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'ne bakıldığında ise, amacın; insan, toplum, çevre münasebetlerinde kişi ve aile mutluluğu ile toplum hayatını yakından etkileyen fiziksel çevreyi sağlıklı bir yapıya kavuşturmak, yatırımların yer seçimlerini ve gelişme eğilimlerini yönlendirmek ve toprağın korunma, kullanma dengesini en rasyonel biçimde belirlemek üzere hazırlanacak her tür ve ölçekteki planın ve bu planlar üzerinde yapılacak değişikliklerin hangi esaslar dahilinde yapılacağını;

fiziki, doğal, tarihi ve kültürel değerleri korumak ve geliştirmek, koruma ve kullanma dengesini sağlamak, ülke, bölge ve şehir düzeyinde sürdürülebilir kalkınmayı desteklemek, yaşam kalitesi yüksek, sağlıklı ve güvenli çevreler oluşturmak üzere hazırlanan, arazi kullanım ve yapılaşma kararları getiren mekânsal planların yapımına ve uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirlemek olduğu vurgulanmıştır.

Öte yandan, imar mevzuatı uyarınca imar planı değişikliklerinin plan ana kararlarını, sürekliliğini ve bütünlüğünü bozmayacak şekilde yapılacağı açıktır.

Uyuşmazlıkta ise, 1/5000 ölçekli nazım imar planında E:0,60, hmax:serbest özel sosyokültürel tesis alanında kalan ve yan yana bulunan ... ada,... parsel ile ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazlardan ... ada, ... sayılı parselin davalı yanında müdahil tarafından satın alınmasının ardından onaylanan dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle yalnızca uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın E:1 hmax:serbest özel sosyal tesis alanına alındığı, bu parsele bitişik ... ada,... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik ise herhangi bir değişikliğin yapılmadığı görülmüştür.

Bu durumda, dava konusu taşınmazın plan ana kararlarını ve bütünlüğünü bozacak şekilde emsal değeri artırılarak farklı yapılaşma koşullarına tabi tutulmasına yönelik dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARŞI OY

X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun olduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.