Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu E.2025/661 K.2025/1465

Dava konusu istem: Trabzon ili, Ortahisar ilçesi, ... Caddesi No: ... adresinde bulunan ve ... ada ... parselde kayıtlı mülkiyeti davalı idareye ait taşınmaz üzerine iş yeri yapılarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 01/01/2009-31/12/2018 arası dönem için 215.077,00-TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ...sayılı ecrimisil ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla; mülkiyeti davalı idareye ait taşınmazda bulunan iş yerinin davacı tarafından eczane olarak kullanıldığı ileri sürülerek ecrimisil istenilmiş ise de; taşınmaz üzerinde bulunan iş yerlerinin ... Derneği tarafından yaptırıldığı, bu Dernek tarafından kiraya verildiği ve davalı idare tarafından dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin anılan Derneğe intifa yolu ile kullanma hakkının verildiği görüldüğünden 2886 sayılı Kanun uyarınca ecrimisil istenilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, ecrimisil ihbarnamesinin iptaline karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Daire kararının özeti: Danıştay Dördüncü Dairesinin 15/10/2024 tarih ve E:2023/5585, K:2024/5651 sayılı kararıyla; davacının kullanımının hukuki dayanağı olan intifa hakkının inşailik unsuru olan tapu siciline tescil edilmediğinden geçerli olmadığı, tahsis kararının ise davalı idarece iptal edildiği göz önüne alındığında, hukuken geçerli bir sebebe dayanmaksızın taşınmazı kullanan davacının fuzuli şagil olduğu açık olup, ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı,

Öte yandan, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin tespit tarihinden geriye doğru 5 yılı aşmamak üzere hesaplanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararıyla; istinaf başvurusunun reddi yolundaki ilk kararda ısrar edilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Davalı idare tarafından, ... Derneğine olan tahsisin kaldırılmış olmasına rağmen taşınmaz üzerine anılan Dernek tarafından iki adet iş yeri yapılarak kiraya verildiği, tesis edilen işlemin hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'UN DÜŞÜNCESİ

Davacının kullanımının dayanağı olan intifa hakkının hukuken geçerli olmadığı, tahsis kararının ise davalı idarece iptal edildiği göz önüne alındığında, hukuken geçerli bir sebebe dayanmaksızın taşınmazı kullanan davacının fuzuli şagil olduğu açık olup, ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Mülkiyeti davalı idareye ait olan dava konusu taşınmaz üzerinde davalı idare tarafından 1991 yılında Trabzon Belediyesi Meclisi kararı ile eski adı olan ... Mahallesi Cami Yaptırma ve Güzelleştirme Derneğine intifa hakkı verilmiş, Belediye Meclisinin 17/11/1997 tarihli kararı ile de anılan Derneğe 49 yıllığına tahsis edilmiştir.

27/10/1998 tarihli Trabzon Belediye Meclis kararıyla, taşınmazın tahsis tarihinden itibaren tahsis amacı doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmadığından bahisle yapılan tahsis iptal edilmiş, bu arada Dernek tarafından söz konusu taşınmaz üzerine iki adet dükkan ve okuma salonu yapılmış ve 1999 yılında bu iş yerlerinden biri davacıya kiralanmıştır.

Derneğin ismi 2003 yılında ... Derneği olarak değiştirilmiş, 2005 yılında davalı idarece iş yerlerinden kira alınmaması, alınmış olan kiraların ise belediyeye ödenmesi Dernekten istenilmişse de kiraların Derneğe ödenmeye devam etmesi üzerine dava konusu ecrimisil ihbarnamesi düzenlenmiş, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

Türk Medeni Kanunu'nun 794. maddesinde; intifa hakkının, aksine düzenleme olmadıkça, sahibine, konusu üzerinde tam yararlanma yetkisi sağlayacağı; 795. maddesinde ise, intifa hakkının, taşınmazlarda tapu kütüğüne tescil ile kurulacağı düzenlenmiştir.

2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan haliyle 75. maddesinde, "Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malları ve Vakıflar Genel Müdürlüğü ile idare ve temsil ettiği mazbut vakıflara ait taşınmaz malların, gerçek ve tüzelkişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9 uncu maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerleme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere tespit ve takdir edilecek ecrimisil istenir. Ecrimisil talep edilebilmesi için, Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olması gerekmez ve fuzuli şagilin kusuru aranmaz.'' hükmü yer almaktadır.

2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmelik'n 85. maddesinin 1. fıkrasında, "Hazine taşınmazlarının kişilerce işgale uğradığının tespit edilmesi hâlinde, tespit tarihinden itibaren onbeş gün içinde "Taşınmaz Tespit Tutanağı"na dayanılarak, tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere bedel tespit komisyonunca ecrimisil tespit ve takdir edilir" hükmü; aynı maddenin 2. fıkrasında ise, "Ecrimisilin tespit ve takdirinde.

İdarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur..." düzenlemesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, işgalci olmasının söz konusu olmadığı, taşınmazı kullanımının intifa hakkı ve tahsis kararları ve bu kararlar üzerine Dernek ile yapılan kira sözleşmelerine dayandığı ileri sürülmekteyse de, Trabzon Belediye Meclisinin 05/07/1991 tarihli kararı ile ...

Mahallesi Cami Yaptırma ve Güzelleştirme Derneği lehine intifa hakkı verilmekle birlikte intifa hakkının inşailik unsuru olan tapu siciline tescilin gerçekleşmediği ve bu nedenle kurucu şart yerine getirilmediğinden geçerli ve hukuken korunabilir bir intifa hakkından söz edilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.

Öte yandan, 17/11/1997 tarihli tahsis kararı, 27/10/1998 tarihli Trabzon Belediye Meclis kararıyla, taşınmazın tahsis tarihinden itibaren tahsis amacı doğrultusunda gerekli çalışmalar yapılmadığından bahisle iptal edildiği halde aynı yıl söz konusu iş yerlerinin inşaatının tamamlanarak Dernek tarafından 1999 yılında kiraya verildiği görülmektedir.

Bu durumda, davacının kullanımının dayanağı olan intifa hakkının hukuken geçerli olmadığı, tahsis kararının ise davalı idarece iptal edildiği göz önüne alındığında, hukuken geçerli bir sebebe dayanmaksızın taşınmazı kullanan davacının fuzuli şagil olduğu açık olup, ecrimisil istenilmesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Bu itibarla, keşif ve bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle davalı idarece tespit edilen işgal alanının ve hesaplanan ecrimisil bedelinin tespit tarihinden geriye doğru 5 yılı aşmamak üzere hesaplanması ve bunun sonucuna göre karar verilmesi gerekmekte olup, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi ısrar kararında hukuki isabet görülmemiştir.

KARŞI OY

X- ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu ... tarih ve E: ..., K: ... sayılı ısrar kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı anlaşıldığından, temyiz isteminin reddi ile temyize konu ısrar kararının onanması gerektiği oyuyla, karara katılmıyoruz.

KARŞI OY

XX-Mülkiyeti davalı idareye ait olan dava konusu taşınmaz üzerinde davalı idare tarafından 1991 yılında Trabzon Belediyesi Meclisi kararı ile eski adı olan ... Mahallesi Cami Yaptırma ve Güzelleştirme Derneğine intifa hakkı verilmiş, Belediye Meclisinin 17/11/1997 tarihli kararı ile de anılan Derneğe 49 yıllığına tahsis edilmiştir.

27/10/1998 tarihli Trabzon Belediye Meclis kararıyla, taşınmazın tahsis tarihinden itibaren tahsis amacı doğrultusunda gerekli çalışmaların yapılmadığından bahisle yapılan tahsis iptal edilmiş, bu arada Dernek tarafından söz konusu taşınmaz üzerine iki adet dükkan ve okuma salonu yapılmış ve 1999 yılında bu iş yerlerinden biri davacıya kiralanmıştır.

2005 yılında davalı idarece, tahsisin iptal edilmiş olması nedeniyle iş yerlerinden kira alınmaması, alınmış olan kiraların ise belediyeye ödenmesi Dernekten istenilmiş olup, bu yazı üzerine Dernek tarafından, tahsisin iptaline yönelik Meclis kararının taraflarına bildirilmediğinin belirtildiği görülmektedir.

Bu durumda, öncelikli olarak tahsisin iptaline yönelik 27/10/1998 tarihli Trabzon Belediye Meclis kararının hukuken varlığını devam ettirip ettirmediği, bu işlemin iptali istemiyle herhangi bir davanın açılıp açılmadığı hususunun araştırılması gerekmekte olup, davacının kullanımının hukuki dayanağına ilişkin yeterli araştırmanın yapılmaksızın, eksik inceleme ile karar verildiği sonucuna varılmaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının bozulması gerektiği oyuyla, karara gerekçe yönünden katılmıyorum.