Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2022/137 K.2024/78

Dava konusu istem: Davacı adına, herhangi bir mücbir sebep bulunmaksızın yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden katma değer vergisi indirimleri reddedilmek ve 2010 yılının Aralık döneminden devreden katma değer vergisi azaltılmak suretiyle yeniden düzenlenen beyan tablosu uyarınca 2011 yılının Ocak ilâ Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergileri ile vergilerin üç katı tutarında kesilen ve tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

Devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan dava konusu vergi ve cezaların hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle davanın kabulü yolunda verilen Mahkeme kararının Vergi Dava Dairesi tarafından dava konusu vergi ve cezaların 2011 yılına ait defter ve belgelerin ibraz edilmemesinden kaynaklanan kısmının yargılama faaliyeti kapsamı dışında bırakıldığı ve maddi olay ile uygulanacak hukuk kurallarının eksik ve hatalı şekilde belirlendiği gerekçesiyle kaldırılması ve yeniden karar verilmek üzere dosyanın gönderilmesi üzerine verilen ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Davacı adına, 2010 yılının Aralık ayından devreden katma değer vergisinin azaltılmasına sebep olan 2010 yılına ilişkin tarhiyatların kaldırılması istemiyle açılan davada ... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla davanın kabulüne karar verilmiştir. Değinilen karara davalı tarafından yöneltilen istinaf istemi … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla gerekçeli olarak reddedilmiştir. Bu nedenle dava konusu vergi ve cezaların 2010 yılının Aralık döneminden devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Dava konusu vergi ve cezaların 2011 yılının ilgili dönemlerindeki katma değer vergisi indirimlerinin reddinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Olayda, şirketi ilgilendiren defter ve belgelerin istenmesine ilişkin yazı, kanuni temsilcinin ikamet adresinde eşine tebliğ edilmiş bulunmaktadır.

Şirketin kanuni temsilcisinin ikamet adresinde şirket adına yapılacak tebliğ o adreste bulunanı değil şirketi ilgilendirdiğinden, tebliğin bizzat ilgilisine yapılması gerekmektedir.

Şirketin kanuni temsilcinin ikametgah adresinde, kanuni temsilcinin eşine yapılan tebliğ hukuka aykırı olduğundan dava konusu vergi ve cezaların 2011 yılının ilgili dönemlerindeki katma değer vergisi indirimlerinin reddedilmesinden kaynaklanan kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Nitekim, Danıştay Dördüncü Dairesinin 23/06/2015 tarih ve E:2014/8848, K:2015/3801 sayılı kararında da kanuni temsilcilerin ikamet adreslerinde şirket adına yapılacak tebliğlerin bizzat ilgilisine yapılması gerektiğine karar verilmiştir.

Karar sonucu:

Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu cezalı tarhiyatları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu edilen kararın usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/02/2021 tarih ve E:2019/283, K:2021/913 sayılı kararı:

Dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile davacı şirket adına 2010 yılına ilişkin tarhiyatların kaldırılmasına dair kararına yöneltilen istinaf başvurusu … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararında belirtilen gerekçelerle reddedilmiş ise de sözü edilen karar Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/02/2021 tarih ve E:2017/3957, K:2021/912 sayılı kararı ile bozulmuştur. Bu durumda dava konusu tarhiyatın devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı hakkında, oluşan hukuki duruma göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

Dava konusu vergi ve cezaların 2011 yılının ilgili dönemlerindeki katma değer vergisi indirimlerinin reddinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Olayda, davacı şirkete ait defter ve belgelerin istenmesine ilişkin yazı, hem şirket adresine hem de şirketin kanuni temsilcisinin MERNİS adresine tebliğe çıkarılmıştır. Şirket adresine gönderilen evrak, tebliğ edilemediği halde şirketin kanuni temsilcisinin MERNİS adresine gönderilen evrak 16/11/2015 tarihinde kanuni temsilcinin eşine tebliğ edilmiştir.

Tüzel kişilere yapılacak tebliğ, bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine, vakıflar ve cemaatler gibi tüzel kişiliği olmayan teşekküllerde bunları idare edenlere veya temsilcilerine yapılabileceğinden, davacı şirketin temsilcisine tebligat yapılması yeterlidir. Bu durumda tebligatın 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun tebliğ yapılacak kimseleri belirleyen 94. maddesinin son fıkrasına uygun olarak yapıldığı anlaşılmaktadır.

Defter ve belge isteme yazısının usulüne uygun olarak tebliğine rağmen belirlenen sürede mücbir sebep olmaksızın defter ve belgelerin ibraz edilmediği anlaşıldığından dava konusu tarhiyatın 2011 yılının ilgili dönemlerine ait indirimlerin reddedilmesinden kaynaklanan kısmının kaldırılmasına dair Mahkeme kararına yöneltilen istinaf başvurusunun reddine dair Vergi Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.

Karar sonucu:

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu vergi ve cezaların hukuka uygun olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı şirketin 2010 ve 2011 yıllarına ilişkin defter ve belgelerinin istenmesine ilişkin 13/11/2015 tarihli yazı şirket adresinde tebliğe çıkarılmıştır. Adresin mesai saatlerinde kapalı olması nedeniyle tebligatın yapılamadığı, 17/11/2015 tarihinde 10.00-16.00 saatleri arasında yazıda belirtilen adrese müracaat edilebileceğine ilişkin görüşme mektubu bırakıldığı ve görüşmeye icabet eden olmadığı hususları 21/11/2015 tarihinde tutanak altına alınmıştır.

Davacı şirketin defter ve belgelerinin istenmesine ilişkin kanuni temsilci adına düzenlenen 13/11/2015 tarihli yazı, kanuni temsilcinin ikametgah adresinde 16/11/2015 tarihinde kanuni temsilcinin eşine tebliğ edilmiştir.

Buna rağmen defter ve belgelerin mücbir sebep hallerinden biri olmaksızın incelemeye ibraz ibraz edilmediğinden bahisle ilgili dönem katma değer vergisi indirimleri reddedilmek ve 2010 yılının Aralık döneminden devreden katma değer vergisi azaltılmak suretiyle yeniden düzenlenen beyan tablosu uyarınca dava konusu katma değer vergileri tarh edilmiş ve vergi ziyaı cezaları kesilmiştir.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 93. maddesinde, tahakkuk fişinden gayri vergilendirme ile ilgili olup hüküm ifade eden bilumum vesikalar ve yazıların, adresleri bilinen gerçek ve tüzel kişilere posta vasıtasıyla ilmühaberli taahhütlü olarak tebliğ edileceği kurala bağlanmıştır.

Aynı Kanun'un “Tebliğ yapılacak kimseler” başlıklı 94. maddesinin birinci fıkrasında, tebliğin, mükelleflere, bunların kanuni temsilcilerine, umumi vekillerine veya vergi cezası kesilenlere yapılacağı; ikinci fıkrasında, tüzel kişilere yapılacak tebliğin bunların başkan, müdür veya kanuni temsilcilerine yapılacağı, tüzel kişilerin müteaddit müdür veya temsilcisi varsa tebliğin bunlardan birine yapılmasının yeterli olacağı; üçüncü fıkrasında ise kendisine tebligat yapılacak kimsenin bulunmaması halinde tebliğin, ikametgâh adresinde bulunanlardan veya iş yerlerindeki memur ya da müstahdemlerden birine yapılacağı düzenlenmiştir.

213 sayılı Kanun'un "Bilinen adresler" başlıklı 101. maddesinin 7061 sayılı Kanun'un 16. maddesiyle değiştirilmeden önceki hali şu şekildedir:

"Bu kanuna göre bilinen adresler şunlardır:

1. Mükellef tarafından işe başlamada bildirilen adresler;

2. Adres değişikliğinde bildirilen adresler;

3. İşi bırakmada bildirilen adresler;

4. Vergi beyannamelerinde bildirilen adresler;

5. Yoklama fişinde tesbit edilen adresler;

6. Vergi mahkemesinde dava açma dilekçelerinde ve cevaplarında gösterilen adresler;

7. Yetkili memurlar tarafından bir tutanakla tesbit edilen adresler (İlgilinin tutanakta imzası bulunmak şartiyle);

8. Bina ve arazi vergilerinde komisyonlarca tahrir varakalarında tesbit edilen adresler.

Mektupların gönderilmesinde bu adreslerden tarih itibariyle tebligat yapacak makama en son olarak bildirilmiş veya bu makamca tesbit edilmiş olanı nazara alınır."

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Dava konusu vergi ve cezaların devreden katma değer vergisinin azaltılmasından kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Davacı adına herhangi bir mücbir sebep bulunmaksızın yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporu uyarınca katma değer vergisi indirimleri reddedilmek suretiyle yeniden düzenlenen beyan tablosu uyarınca 2010 yılının muhtelif dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergileri ile vergilerin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarına karşı açılan davanın kabulü yolunda verilen mahkeme kararına yöneltilen istinaf isteminin dava konusu cezalı tarhiyatların zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle reddine ilişkin karara yöneltilen temyiz istemi Danıştay Dördüncü Dairesinin 11/02/2021

tarih ve E:2017/3957, K:2021/912 sayılı kararı ile olayda tarh zamanaşımı bulunmadığından uyuşmazlığın esası diğer yönlerden incelenerek karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle bozulmuştur.

. Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesi … tarih ve E:.., K:… sayılı kararıyla bozma kararına uyarak uyuşmazlığın esasını diğer yönlerden incelemek suretiyle davanın kabulü yolunda verilen mahkeme kararına yöneltilen istinaf isteminin reddine karar vermiştir.

Değinilen karara yönetilen temyiz istemi, Danıştay Dokuzuncu Dairesinin 31/10/2023 tarih ve E:2023/5919, K:2023/4224 kararıyla şirket adına düzenlenen defter ve belge isteme yazısının şirketin bilinen iş yeri adresine tebliği denenerek şirketin adresinde bulunamadığı usulüne uygun olarak ortaya konulduktan sonra kanuni temsilcinin ikametgah adresine tebliğe çıkılması gerekirken aynı tarihli defter belge isteme yazısının doğrudan şirketin kanuni temsilcisinin ikametgah adresine tebliğe çıkarılarak kanuni temsilcinin eşine tebliğ edilmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.

Davacı adına 2010 yılının muhtelif dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergileri nedeniyle aynı yılın Aralık döneminden devreden indirilecek katma değer vergilerinin azaltılması suretiyle yeniden oluşturulan beyan tablosu uyarınca re'sen tarh edilen katma değer vergileri ile vergilerin üç katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının sebep unsuru yargı kararıyla ortadan kalkmış olduğundan dava konusu cezalı katma değer vergilerinin değinilen kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Dava konusu vergi ve cezaların 2011 yılının ilgili dönemlerindeki katma değer vergisi indirimlerinin reddinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Tebliğ, hukuki bir işlemden ilgili kimsenin haber almasını sağlamak için yetkili makamın kanuni şekilde yazı veya ilan ile yapacağı belgelendirme işlemidir. İdari işlemlerin ilgilisine tebliğ edilmesinde amaç, işlemin muhatabı açısından yasal haklarını kullanabilmesine imkan tanımak; işlemi tesis eden idare açısından da hakkında işlem tesis edilen kişilerin hukuki sorumluluklarını yerine getirip getirmediğini tespit etmektir.

213 sayılı Kanun'da, gerçek ve tüzel kişilerin hangi adreslerinin bilinen adres olarak kabul edileceği sayma suretiyle belirlenmiştir. Bilinen adresler arasında tüzel kişilerin kanuni temsilcilerinin ikametgâh adresleri sayılmamıştır. Dolayısıyla tüzel kişilere 213 sayılı Kanun'da sayılan bilinen adreslerinde ulaşılamaması halinde kanuni temsilcisinin ikametgâh adresinde tebliğin denenmesi yönünde kanuni bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak tüzel kişilerin bilinen adreslerinde bulunamadığı hususunun usulüne uygun olarak tespit edilmiş olması durumunda, tebligatın yukarıda belirtilen amaçları dikkate alındığında, vergilendirme ile ilgili işlemin kanuni temsilcinin ikametgâh adresinde tebliğ edilmesinde hukuken bir engel bulunmamaktadır.

Olayda, davacı şirket adına düzenlenen 13/11/2015 tarihli defter belge isteme yazısının, şirketin bilinen adresine tebliği denenerek şirketin adresinde bulunamadığı usulüne uygun şekilde ortaya konulduktan sonra defter ve belge isteme yazısının kanuni temsilcinin ikamet adresine tebliğ edilmeye çalışılması gerekirken aynı tarihli defter belge isteme yazısının doğrudan şirket kanuni temsilcisinin ikâmet adresine de tebliğe çıkarılmasında hukuka uygunluk bulunmadığından davacı adına defter ve belge ibraz yükümlülüğünü yerine getirmediğinden bahisle tarh edilen cezalı vergilerde hukuka uygunluk bulunmamıştır.

Bu nedenle dava konusu cezalı tarhiyatların kaldırılması yolunda verilen Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf isteminin reddi yolundaki ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.

XX - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.