Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2022/587 K.2024/39

Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

İSTEMİN KONUSU

… Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem: Hakkında gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın fatura düzenlediği yolunda vergi tekniği raporu bulunan …'dan mal veya hizmet aldığını Ba formuyla bildiren davacı adına, değinilen faturalara konu katma değer vergisi indirimlerinin reddi gerektiği yolunda düzenlenen vergi tekniği raporuna dayanılarak 2010 yılının Mayıs döneminden devreden katma değer vergisinin azaltılması nedeniyle aynı yılın Haziran, Temmuz, Eylül, Ekim ve Kasım dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergileri ile vergilerin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır. … Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca, takdir komisyonlarının görevi, yetkili makamlar tarafından istenilen matrah ve servet takdirlerini yapmak ile vergi kanunlarında yazılı fiat, ücret veya sair matrah ve kıymetleri takdir etmektir.

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nda öngörülen indirim mekanizması ise vergilendirme tekniği açısından matrah takdirinden farklı bir müessese olup mükelleflerin gerek sahte fatura kullanmaları gerekse defter ve belgelerini ibraz etmemeleri gibi durumlarda matrah takdirini gerektiren bir husus bulunmamaktadır.

Bu tür fiillerin, Katma Değer Vergisi Kanunu'nun 29 ve 34. maddelerinde düzenlenen indirim mekanizması içinde değerlendirilmesi suretiyle katma değer vergisi indirimleri yönünden yapılacak vergi incelemesi ile bir sonuca bağlanması gerekmektedir.

Bu gibi hallerde, mükelleflerin matrah takdiri için takdir komisyonlarına sevk edilmesi ve kendisine matrah, servet ve kıymet takdiri görevi verilmiş olan ve katma değer vergisi indirim reddi yetkisi bulunmayan takdir komisyonlarınca takdir edilen matrah üzerinden cezalı tarhiyat yapılması mümkün değildir.

Bu nedenle davacının sahte fatura kullandığından bahisle takdir komisyonuna sevk edilmesi üzerine katma değer vergisi indirim reddi yetkisi bulunmayan takdir komisyonunca alınan karara istinaden davacı adına yapılan cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Mahkeme bu gerekçeyle cezalı tarhiyatları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Vergi Dava Dairesi, istinaf istemine konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektirecek herhangi bir nedenin bulunmadığı gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 14/01/2019 tarih ve E:2018/7070, K:2019/49 sayılı kararı:

Matrah takdiri için takdir komisyonuna sevkin yapıldığı sırada re'sen takdir nedeninin var olması yeterli olup takdir komisyonları bütün vergi türleri için matrah takdirine yetkilidir. Vergi türleri bakımından matrahın nasıl belirleneceği, kendi özel kanunlarında düzenlenen "istisna", "muafiyet", "kanunen kabul edilmeyen gider", "oran", "indirim mekanizması" gibi çeşitli vergisel kurumlar ile belirlenmiştir.

Takdir komisyonları, matrahı belirlenecek verginin özel kanununda sayılan bu düzenlemeleri esas alarak matrah takdir edecektir. 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 74. maddesinde de belirtildiği üzere takdir komisyonlarının takdir sebebinin bulunup bulunmadığını inceleme yetkisi bulunmamaktadır.

Bu şartların yerine getirilmesi durumunda ise takdir komisyonları her türlü inceleme yetkisini haiz olup kendileri inceleme yapabilecekleri gibi takdir komisyonlarının inceleme yetkisini haiz diğer şahıs ya da kurumlar tarafından yapılmış incelemeleri dikkate alarak matrah takdir etmelerinde de yasal bir engel bulunmamaktadır.

Olayda, takdir komisyonunun, katma değer vergisi indirimlerini kabul etmeyerek matrah belirleme ve sahte faturalardan kaynaklı maliyetin tenzili yetkisi bulunduğundan, işin esası hakkında bir karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

Bozma kararına uyduğunu belirten … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararı:

Vergi incelemesine imkân tanımak amacıyla davacının takdir komisyonuna sevk edilmesi zamanaşımı süresini durdurmayacağından, zamanaşımı süresinin dolduğu tarihten sonra tebliğ edilen ihbarnameler içeriği vergi ve cezada hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 01/07/2020 tarih ve E:2019/9203, K:2020/2530 sayılı kararı:

Tarh zamanaşımı süresi dolmadan önce yapılan takdire sevk işlemi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 114. maddesi uyarınca işlemeye devam eden tarh zamanaşımı süresini durduracağından, sahte fatura kullanılıp kullanılmadığı, takdir komisyonunca takdir edilen matrahın hukuka uygun olup olmadığı ve benzeri hususlar yönünden değerlendirme yapılmak suretiyle karar verilmesi gerekmektedir.

Bu nedenle, takdire sevk işleminin zamanaşımını durdurmayacağı ve dava konusu vergi ve cezaların zamanaşımına uğradığı gerekçesiyle verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

Bozma kararına uyduğunu belirtilen … Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Bozma kararında belirtilen takdir komisyonunca takdir edilen matrahın hukuka uygun olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılabilmesi için dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağı takdir komisyonu kararları ara kararıyla istenilmesine ve ara kararı gereklerinin yerine getirilmemesi halinde dosyadaki bilgi ve belgelere göre karar verileceğinin ara kararında belirtilmesine rağmen davalı idarece dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağı takdir komisyonu kararları dosyaya ibraz edilmemiştir.

Dosyada mevcut 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemlerine ilişkin takdir komisyonu kararları ile davacı hakkında düzenlenen 12/02/2016 tarihli vergi tekniği raporundan, … tarafından davacıya 2010 yılının Ocak ila Mayıs dönemlerinde düzenlenen faturaların sahte olduğundan bahisle eleştiri konusu edildiği, dava konusu dönemlerde adı geçen şahıs tarafından davacıya fatura düzenlenmediği gibi dava konusu dönemlere ilişkin ihbarnamelere, 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemlerine ilişkin 3256 ve 3257 sayılı takdir komisyonu kararlarının dayanak alındığı,

davacının dava konusu dönemlere yönelik olarak da takdir komisyonuna sevk edildiğinin ve dava konusu dönemlerde de adına matrah takdir edildiğinin ortaya konulamadığı anlaşılmıştır. Bu hususlar dikkate alındığında, dava konusu cezalı tarhiyatların, 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemleri için takdir edilen matrahlar nedeniyle sonraki dönemlere devreden indirilecek katma değer vergisi tutarının değişmesi nedeniyle gerçekleştirildiği sonucuna varılmaktadır.

Bu durumda, 2010 yılında doğan katma değer vergisi alacağı 31/12/2015 günü sonunda zamanaşımına uğrayacak olup tarh zamanaşımının durduğunun kabulünü gerektirecek dava konusu dönemlere ilişkin herhangi bir takdir komisyonu kararının bulunmaması karşısında 14/10/2016 tarihinde tebliğ edilen ihbarnameler içeriği dava konusu cezalı tarhiyatların zamanaşımına uğradığı sonucu varılmıştır.

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/11/2021 tarih ve E:2021/2808, K:2021/7482 sayılı kararı:

Dava konusu cezalı tarhiyatlara ilişkin ihbarnamelerde ''yapılan tarhiyatın/kesilen cezanın nedeni'' olarak ''takdir komisyonu kararı ile 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemleri için katma değer vergisi matrahı takdir edildiği, ancak ilgili dönemlerde ödenecek katma değer vergisi çıkmadığı, devreden katma değer vergisi tutarlarına göre 2010 yılının Haziran, Temmuz, Eylül, Ekim ve Kasım dönemlerinde ödenecek katma değer vergisi hesaplandığından ihbarname düzenlendiği'' belirtilmiştir. Ayrıca 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemlerine ait takdir komisyonu kararlarında, söz konusu dönemlerde indirimi reddedilecek katma değer vergisi tutarı belirtilerek düzeltme hükümlerine göre devam eden beyanlarının düzeltilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

Davacının 2010 yılı hesap ve işlemlerinin katma değer vergisi yönünden bir bütün olarak takdire sevk edildiği, bu haliyle takdire sevk ile zamanaşımı süresinin durduğu, dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağının 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemlerinden devreden katma değer vergisine ilişkin olduğu, devreden katma değer vergisi için ayrıca takdir komisyonunca bir karar alınmasına gerek bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu durumda, dava konusu cezalı tarhiyatlara dayanak olarak alınan davacının 2010 yılının Nisan ve Mayıs dönemlerinde faturalarını kullandığı …'ya ait vergi tekniği raporu incelenerek faturaların gerçeği yansıtıp yansıtmadığı hususu değerlendirilmek suretiyle işin esası hakkında bir karar verilmesi gerekmektedir.

Öte yandan, davacı adına 2010 yılının Mart dönemine ilişkin olarak re'sen tarh edilen katma değer vergisine karşı açılan davada verilen …Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı, Danıştay Dördüncü Dairesinin 29/11/2021 tarih ve E:2021/2807, K:2021/7481 sayılı kararıyla bozulduğundan, devreden katma değer vergisi yönünden de değerlendirme yapılacağı tabiidir.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

…Bölge İdare Mahkemesi … Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

Bozma kararında belirtilenin aksine davacının dava konusu dönemlere yönelik olarak da takdir komisyonuna sevk edildiğini gösterir takdire sevk fişlerinin bulunduğu ve matrah takdir edildiği ortaya konulamamıştır.

Somut uyuşmazlıkta olduğu gibi Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen re'sen tarh nedenine dayanılarak gerçekleştirilecek vergilendirmede, gerek re'sen tarh nedeninin gerekse beyan tablosunun yeniden düzenlenmesi sonucu re'sen tarh edilecek katma değer vergisinin bulunup bulunmadığının ve varsa tutarının tespiti, mükellefin defter, kayıt ve beyanları üzerinde yapılacak araştırma, inceleme ve tespiti zorunlu kılmaktadır.

Bir mükellef adına, kullandığı alış/gider belgelerinin indirim koşullarını taşımadığından bahisle re'sen katma değer vergisi tarhiyatı gerçekleştirilebilmesi için bu belgelerin kayıtlara intikal ettirilerek katma değer vergisi indiriminde kullanıldığının tespiti zorunlu olduğu gibi belgelerde yer alan katma değer vergisi tutarı belgenin kayıt ve beyan edildiği tespit edilen dönemde indirimlerden reddedilmek ve o döneme ait diğer indirilecek katma değer vergisi tutarları ile önceki dönemden devreden indirilecek katma değer vergisi tutarları da dikkate alınmak suretiyle beyan tablosu yeniden düzenlendikten sonra ödenecek fark katma değer

vergisi tutarının bulunması da zorunludur.

Dava konusu uyuşmazlıkta, ne takdir komisyonunca ne takdir komisyonu kararına done teşkil eden vergi tekniği raporunu düzenleyen vergi müfettişince ne de davalı idarece, Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkrasının (6) numaralı bendinde belirtilen re'sen tarh nedeninin mevcudiyetine ve beyan tablosunun bu tarh nedeni uyarınca yeniden düzenlenmesi sonucu dava konusu dönemde re'sen tarh edilen tutarda ödenecek fark katma değer vergisi çıktığına ilişkin yeterli inceleme ve araştırma yapılmıştır.

Vergi incelemesinde, davacıya ve yetkilisine ulaşılamadığından ilgili yıl defter ve belgelerinin vergi müfettişince temin edilemediği görülmektedir. Bununla birlikte, bu durum, söz konusu faturaların davacının defterlerine kaydedildiğinin kabulünü gerektirir bir sebep değildir.

Şayet defter ve belge isteme yazısına ilişkin tebligat usulüne uygunsa, bu durum, yasal defter ve belgelerin usulüne uygun şekilde istenilmesine rağmen incelemeye ibraz edilmemiş olduğunu gösteren ve bu nedenle ilgili yıla ilişkin tüm katma değer vergisi indirimlerinin reddini gerektirir başka bir re'sen tarh nedeni teşkil etmektedir.

Öte yandan, dava konusu dönemlerde re'sen tarh edilen fark vergi tutarının ne şekilde tespit edildiğine ilişkin olarak done raporda, dayanak takdir komisyonu kararlarında ve davalı idarece dosyaya ibraz edilen belgelerde açıklayıcı ve aydınlatıcı bilgilere yer verilmemiştir.

Bir vergisel uyuşmazlıkta, re'sen tarh nedeninin ve re'sen tarhı gereken vergi farkı tutarının idarenin yerine geçerek ve idarenin yetkileri kullanılarak idari yargı yerince araştırılması ve belirlenmesinin yargılama usulü kurallarına da aykırılık teşkil edeceği açıktır.

Ayrıca, benzer bir ihtilafta aynı doğrultuda verilen karar, Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca eylemli ısrar kararı olarak değerlendirilip 24/11/2021 tarih ve E:2020/449, K:2021/1698 sayılı kararla onanmıştır.

Vergi Dava Dairesi, bir önceki kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek olarak bu gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.