Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/1194 K.2024/235

Dava konusu istem: Davacı tarafından, iş akdinin 27/03/2018 tarihinden önce imzalanan ikale sözleşmesi uyarınca sona erdirilmesi üzerine yapılan ek ödeme, kıdem tazminatı ve kullanılmayan yıllık izin ücreti üzerinden kesinti yapılmak suretiyle tahsil edilen gelir (stopaj) vergisi ile damga vergisinin kaldırılması ve kesilen tutarın faiziyle birlikte iadesi istemiyle dava açılmıştır.

… Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Dava konusu işlemin ek ödemeye ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:

Dava konusu ek ödemenin, iş akdinin ikale sözleşmesi uyarınca sona erdirilmesi nedeniyle yasal bir zorunluluk olmaksızın, davacının işsiz kalması sebebiyle yardım amaçlı yapılan bir ödemedir. İşverene bağlı bir hizmet karşılığı olarak yapılmayan bu ödemenin, ücret sayılan ödemelerin ortak özelliğini taşıdığından bahsedilemez.

Bu itibarla, anılan ödemeden Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi ve 94. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendi uyarınca gelir (stopaj) ve damga vergisi kesintisi yapılmasında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Dava konusu işlemin kıdem tazminatına ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25. maddesinin (7) numaralı fıkrası uyarınca mülga 1475 (mer'i 4857) sayılı İş Kanunu'na göre ödenmesi gereken kıdem tazminatının tamamının gelir vergisinden müstesna olduğu dikkate alındığında, bu tutar üzerinden gelir (stopaj) ve damga vergisi kesintisi yapılmasında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Dava konusu işlemin kullanılmayan yıllık izin ücretine ilişkin kısmı yönünden yapılan inceleme:

Davacıya ödenen kullanılmayan yıllık izin ücreti ödemesi ücret niteliğinde olduğundan, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Karar sonucu:

Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle ek ödeme ve kıdem tazminatı üzerinden kesilen gelir (stopaj) ve damga vergisinin davacıya faiziyle iadesine karar vermiş; dava konusu işlemin kullanılmayan yıllık izin ücretinden kaynaklanan kısmı yönünden davayı reddetmiştir.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

i. Mahkeme kararının, gelir (stopaj) vergisine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusu yönünden inceleme:

Vergi Dava Dairesi, Vergi Mahkemesi kararının anılan hüküm fıkrasının usul ve hukuka uygun olduğunu belirterek istinaf istemini reddetmiştir.

ii. Mahkeme kararının, damga vergisine ilişkin hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf başvurusu yönünden inceleme:

Damga vergisine tabi olduğu hususunda tereddüt bulunmayan ödeme belgeleri nedeniyle davacıya yapılan ödeme tutarları esas alınarak tevkifat yapılmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Söz konusu ödemelerin gelir vergisinden istisna tutulması nedeniyle damga vergisinden de istisna olduğu kabulünden hareketle aksi yönde verilen kararda hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle Vergi Mahkemesi kararının, damga vergisinin kaldırılması ve kesilen damga vergisi tutarının yasal faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf istemini kabul ederek kararın anılan hüküm fıkrasını kaldırdıktan sonra bu kısım yönünden davayı reddetmiş; diğer hüküm fıkrasına yöneltilen istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 01/11/2022 tarih ve E:2019/6007, K:2022/6058 sayılı kararı:

i. Temyize konu kararın, ek ödeme üzerinden yapılan gelir (stopaj) vergisi kesintisinin kaldırılmasına ve bu ödeme üzerinden yapılan kesintinin faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrası yönünden yapılan inceleme:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri uyarınca çalışanlara ücret, ödenek, tazminat veya başka adlar altında yapılan ödemelerin ücret olduğu, yapılan ödemelerin olay tarihi itibarıyla ancak 4857 sayılı İş Kanunu'nda tanımlanan tazminatlardan biri veya mahkeme kararına dayalı işe iade edilmeme tazminatı olması halinde gelir vergisinden müstesna tutulabileceği anlaşılmaktadır. Bu haliyle davacıya yapılan ödeme ücret niteliği taşımaktadır.

Bu durumda, davacıya iş akdinin sona erdirilmesi üzerine yapılan ve ücret niteliği taşıyan ödeme gelir vergisine tabi olup dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

ii. Temyize konu kararın, kıdem tazminatı üzerinden yapılan gelir (stopaj) vergisi kesintisinin kaldırılmasına ve bu ödeme üzerinden yapılan kesintinin faiziyle birlikte iadesine dair hüküm fıkrası yönünden yapılan inceleme:

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25. maddesinin birinci fıkrasının (7) numaralı bendinin olay tarihinde yürürlükte bulunan hali, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesi ve ilgili mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, kıdem tazminatı ödemesinin, 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesine göre belirlenecek tutarı aşan kısmının gelir vergisi kesintisine tabi olduğu anlaşıldığından ve davalı tarafından temyiz aşamasında davacıya hak kazandığı kıdem tazminatı tavan tutarından fazla ödeme yapıldığı iddia edildiğinden, Vergi Mahkemesince, davacıya yapılan kıdem tazminatı ödemesinin yasal olarak hak kazanılan azami tutarı aşıp aşmadığı,

hak edilen tutardan gelir vergisi kesintisi yapılıp yapılmadığı hususları araştırılarak buna ilişkin kısım yönünden durumun netleştirilmesi ve sonucuna göre yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.

iii. Karar sonucu:

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

i. Davacıya ek ödeme olarak ödenen tutar üzerinden yapılan gelir vergisi kesintisine ilişkin kısmı yönünden:

Bozma kararında belirtildiğinin aksine, 193 sayılı Kanun'un 25. maddesinin birinci fıkrasının (1) numaralı bendinde çalışana yapılan ödemenin gelir vergisinden müstesna olması için 4857 sayılı İş Kanunu'nda tanımlanan tazminatlardan olması veya mahkeme kararına dayalı "işe iade edilmeme tazminatı" olması gerektiği yönünde bir sınırlamaya yer verilmemiştir. Yardım ve tazminat ödemesinin gelir vergisinden müstesna tutulmasında, yalnızca işsizlik sebepleriyle yapılmış olmasının yeterli görüldüğü sonucuna varılmıştır.

ii. Davacıya kıdem tazminatı olarak ödenen tutar üzerinden yapılan gelir vergisi kesintisine ilişkin kısmı yönünden:

Uyuşmazlık konusu brüt kıdem tazminatı ödemesinin, yasal kıdem tazminatı tavan tutarını aşan kısmının, kıdem tazminatı ödemesine ek olarak iş akdinin sonlandırılması nedeniyle işsiz kalan davacıya, karşılıklı anlaşmaya bağlı olarak yasal zorunluluk olmadan ve işsizlik sebebiyle yardım amaçlı yapılan bir ödeme olduğu sonucuna varılmıştır.

Bu durumda davacıya yasal kıdem tazminatı tavan tutarını aşan kısmı iş güvencesi tazminatı niteliğinde yapılan bir ödeme olduğundan, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca gelir vergisinden istisna tutulan söz konusu ödeme üzerinden yapılan gelir stopaj vergisi kesintisinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Vergi Dava Dairesi bu gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, duruşma yapılmasına gerek görülmeyerek Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür. Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen iddialar, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyorum.