Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/1290 K.2025/412

Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılının muhtelif dönemlerine ilişkin gelir (stopaj) ve damga vergileri ile geçici verginin vadesinde ödenmediğinden bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı ödeme emrinin iptali istemiyle dava açılmıştır. ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

Katma Değer Vergisi Genel Tebliği (Seri No:84) ile ihracat istisnası ve ihraç kaydıyla teslimlerden doğan iade taleplerinin kural olarak Tebliğ'in “I. Genel Esaslar” bölümündeki esaslara göre; sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenleme veya kullanma fiili ile doğrudan veya dolaylı olarak ilgisi bulunan mükelleflerin iade taleplerinin ise Tebliğ'in “II. Özel Esaslar” bölümündeki esaslara göre yerine getirileceği düzenlenmiştir.

Tebliğ'in özel esaslara ilişkin değinilen bölümünde incelemeye sevk edilmiş olsun olmasın sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge kullandığı konusunda hakkında tespit bulunanların veya işletme kapasitesi ile iş hacmi arasında açık nispetsizlik tespit edilenlerin, tespitin ilgili olduğu döneme ilişkin iade taleplerinin bu tespite konu alışlara isabet eden kısma ilişkin olarak dört kat teminat göstermesi veya bu alışlara isabet eden kısmın iade talebinden çıkarması halinde, kalan kısma ve diğer dönemlere ilişkin iade taleplerinin ise genel esaslara göre yerine getirileceği belirtilmiş;

tespitin bulunduğu dönemler için teminat gösterilmemişse iade işleminin vergi inceleme raporuna göre gerçekleştirileceği düzenlenmiştir.

Dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden davacı şirketin, ihracattan doğan katma değer vergisi iade alacağının dava konusu ödeme emrindeki vergi borçlarına mahsubunu talep ettiği, davacının değinilen talebine ilişkin olarak incelemeye sevk edildiği ve talep hakkında henüz karar verilmeden dava konusu ödeme emri düzenlenerek mahsubu talep edilen vergi borçlarının tahsili amacıyla takibe geçildiği anlaşılmaktadır.

Davacı şirketin mahsup talebinin gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmayan fatura kullanımı veyahut başkaca bir sebepten ötürü usulüne uygun şekilde vergi incelemesi yapıldıktan sonra neticelendirilmesi gerekirken herhangi bir karşıt inceleme, vergi incelemesi yapılmaksızın ve rapor tanzim edilmeksizin yerine getirilmeyerek mahsubu istenen vergilere ilişkin ödeme emri düzenlenmesi ve davacı talebinin sürüncemede bırakılması "kanuni öngörülebilirlik" ilkesine aykırıdır.

Davacının ihracat nedeniyle 3065 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) işaretli bendinden kaynaklanan iade hakkına sahip olduğu ve davalı idarece iade hakkını doğuran ihracatın gerçekleşmediği yönünde herhangi bir tespit olmadığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle davacı hakkındaki incelemeye sevk işlemi neticelendirilmeden mahsubu talep edilen vergi borçlarına ilişkin ödeme emri düzenlenmesinde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Kaldı ki davacı şirket hakkında sonradan yapılan bir inceleme sonucunda düzenlenen rapor ile fazladan iade edildiği tespit edilen verginin davacıdan zamanaşımı süresi içerisinde geri istenebileceği de açıktır.

Mahkeme bu gerekçeyle dava konusu ödeme emrinin iptaline karar vermiştir.

Davalının istinaf istemini inceleyen ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı:

Davacı tarafından 2016 yılının Eylül ve Ekim dönemlerine ilişkin 3065 sayılı Kanun'un 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) işaretli bendinden doğan katma değer vergisi iade alacağının vadesi geçmiş vergi borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçlarına mahsubu istenmiştir.

Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden mahsup talepleriyle ilgili olarak Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden inceleme talep edildiği görülmektedir.

Dava konusu ödeme emrinin 2016 yılının Eylül dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

... tarih ve ... sayılı işlemle davacının 2016 yılının Eylül dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçlarına mahsubu talebinin, Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçlarına mahsubu talebi yönünden reddedildiği; vergi borçlarına mahsup talebi hakkında idarece işlem tesis edilmediği anlaşılmaktadır.

2016 yılının Eylül dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin idarece yerine getirilmemesi durumunda öncelikle bu hususun davacıya bildirilmesi gerekmektedir. Ara kararı üzerine idarece mahsup talebinin reddedildiğine dair davacıya herhangi bir yazının tebliğ edilmediği, davacının iade talebiyle ilgili vergi incelemesi talep edildiği ve bunun sonucuna göre mahsup talebiyle ilgili işlem yapılacağının belirtildiği görülmüştür. Dolayısıyla mahsup talebinin gerçekleşmeyeceğine ya da mahsup talebinin kesin olarak reddedildiğine dair herhangi bir yazı davacıya tebliğ edilmeden düzenlenen ödeme emrinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Dava konusu ödeme emrinin 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin reddine ilişkin işlemden kaynaklanan kısmı yönünden yapılan inceleme:

Davacının 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçları ve Sosyal Güvenlik Kurumu prim borçlarına mahsubu talebi ... tarih ve ... sayılı işlemle reddedilmiştir. Değinilen işlemin iptali istemiyle açılan davada ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

Bu durumda, davacının 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin reddine dair işlem mahkeme kararıyla iptal edildiğinden davacının söz konusu mahsup yoluyla ödeme isteminin yerine getirilmesi gerekmektedir. Dolayısıyla dava konusu ödeme emrinin değinilen mahsup talebinin reddinden kaynaklanan kısmında da hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Karar sonucu:

Vergi Dava Dairesi, bu gerekçeyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 24/11/2022 tarih ve E:2018/2777, K:2022/6878 sayılı kararı:

Kararın dava konusu ödeme emrinin 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin reddine ilişkin işlemden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası yönünden yapılan temyiz incelemesi:

Davacının 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin reddine ilişkin işlemin ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla iptal edildiği görüldüğünden temyiz dilekçesinde ileri sürülen hususlar, kararın değinilen hüküm fıkrasının bozulmasını sağlayacak nitelikte görülmemiştir.

Kararın dava konusu ödeme emrinin 2016 yılının Eylül dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrası yönünden yapılan temyiz incelemesi:

Olayda, davalı idarece davacının katma değer vergisi iadesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine 18/12/2018 tarihli yazı ile iade mahsup talepleri ile ilgili işlemlerin inceleme sonucuna göre yerine getirileceği belirtildiğinden, Vergi Dava Dairesi tarafından söz konusu incelemenin neticelenip neticelenmediği, neticelendi ise hazırlanan rapora göre davacının talebi hakkında işlem yapılıp yapılmadığı hususları araştırılmak ve hazırlanan raporun bir sureti davalıdan istenmek suretiyle bir karar verilmesi gerektiğinden aksi yönde verilen Vergi Dava Dairesi kararında hukuka uygunluk görülmemiştir.

Karar sonucu:

Daire bu gerekçeyle kararın dava konusu ödeme emrinin 2016 yılının Ekim dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin reddine ilişkin işlemden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasını onamış; dava konusu ödeme emrinin aynı yılın Eylül dönemine ilişkin iade alacağının vergi borçlarına mahsubu talebinin yerine getirilmemesinden kaynaklanan kısmına ilişkin hüküm fıkrasını bozmuştur.

... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:

Vergi Dava Dairesi, aynı hukuksal nedenler ve gerekçeyle ilk kararında bozulan hüküm fıkrası yönünden ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ

Uyuşmazlık konusu olayda dava konusu ödeme emri ile tahsili talep edilen vergi borçlarının tamamına ilişkin davacının mahsuben iade talebinin bulunup bulunmadığı ve davacının ... tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı iade talep dilekçeleri üzerine idarece herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği araştırılmak suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ve araştırmaya dayanan temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Davacı tarafından, 2016 yılının Mayıs ila Ekim dönemlerine ait ihracat istisnasından kaynaklanan iade alacaklarının dava konusu ödeme emri içeriği borçlara mahsuben iade edilmesi istemine ilişkin söz konusu borçların vade tarihlerinden önce düzenlenen ... tarih ve ... sayılı, ... tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı iade talep dilekçeleri dava dilekçesine eklenmiştir.

Dava dilekçesine eklenen ... tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı dilekçeler ile davacının 2016 yılının Mayıs ila Eylül dönemlerine ait ihracat istisnasından kaynaklanan iade alacaklarının 2016 yılının Temmuz-Eylül dönemine ilişkin geçici vergi borcundan mahsubunun talep edildiği anlaşılmaktadır.

Davalı idarece dava konusu ödeme emri ile tahsili talep edilen vergi borçlarından 2016 yılının Temmuz-Eylül dönemine ilişkin geçici verginin 1.188.029,17 TL tutarındaki kısmına ilişkin davacının mahsup talebinin bulunmadığı belirtilmiştir. Diğer vergi borçları yönünden mahsup talebinin reddedildiğine dair davacıya herhangi bir yazının tebliğ edilmediği, davacının iade talebiyle ilgili vergi incelemesi talep edildiği ve bunun sonucuna göre mahsup talebiyle ilgili işlem yapılacağının belirtildiği görülmüştür.

Dava dosyasına sunulan bilgi ve belgelerden davacının 2016 yılının Eylül ve Ekim dönemlerine ilişkin mahsup talepleriyle ilgili olarak Mükellef Hizmetleri Grup Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısına istinaden inceleme talep edildiği görülmektedir.

Davacının 2016 yılının Mayıs ila Ağustos dönemlerine ait ihracat istisnasından kaynaklanan iade alacaklarının dava konusu ödeme emri içeriği borçlara mahsuben iade edilmesi taleplerine dair idarece herhangi bir işlem tesis edilip edilmediğine dair bilgi ve belge dava dosyasına sunulmamıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun "Mal ve hizmet ihracatı" başlıklı 11. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (a) bendinde ihracat teslimlerinin katma değer vergisinden istisna olduğu belirtilmiştir.

Aynı Kanun'un "İstisna edilmiş işlemlere indirim" başlıklı 32. maddesinin uyuşmazlık konusu dönemde yürürlükte bulunan birinci fıkrasında, bu Kanun'un 11, 13, 14 ve 15. maddeleri ile 17. maddesinin (4) numaralı fıkrasının (s) işaretli bendi uyarınca vergiden istisna edilmiş bulunan işlemlerle ilgili fatura ve benzeri vesikalarda gösterilen katma değer vergisinin, mükellefin vergiye tabi işlemleri üzerinden hesaplanacak katma değer vergisinden indirileceği;

vergiye tabi işlemlerin mevcut olmaması veya hesaplanan verginin indirilecek vergiden az olması hallerinde indirilemeyen katma değer vergisinin, Maliye ve Gümrük Bakanlığınca, tespit edilecek esaslara göre bu işlemleri yapanlara iade olunacağı düzenlenmesine yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

İhracat istisnasından kaynaklanan iade alacaklarının vergi borçlarına mahsuben iadesi istemiyle yapılan başvuru üzerine idarece iade ile ilgili süreç tamamlanarak davacının istemi hakkında bir karar verilmek suretiyle borçların mahsup yoluyla ödenecek kısmı hakkında belirlilik sağlanmadan değinilen borcun tahsili aşamasına geçilmesi mümkün bulunmamaktadır.

Uyuşmazlık konusu olayda dava konusu ödeme emri ile tahsili talep edilen vergi borçlarının tamamına ilişkin davacının mahsuben iade talebinin bulunup bulunmadığı ve davacının ... tarih ve ..., ..., ..., ... ve ... sayılı iade talep dilekçeleri üzerine idarece herhangi bir işlem tesis edilip edilmediği araştırılmak suretiyle karar verilmesi gerektiğinden, eksik inceleme ve araştırmaya dayanan temyize konu Vergi Dava Dairesi kararının bozulması gerekmektedir.