Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/1415 K.2024/380

Dava konusu istem: Davacı adına, 2016 yılına ilişkin yasal defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmediğinden bahisle düzenlenen vergi inceleme raporuna istinaden anılan yılın Nisan ila Aralık dönemleri için re'sen tarh edilen katma değer vergileri ile vergilerin üç katı tutarında kesilen ve tekerrür hükmü uygulanmak suretiyle artırılan vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

... Vergi Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

2016 yılına ilişkin yasal defter ve belgelerinin incelemeye ibrazının istenmesine ilişkin yazı 27/12/2017 tarihinde davacıya tebliğ edilmiş olup yazı ile ibraz için tanınan on beş günlük süre 11/01/2018 tarihinde sona ermiştir. Anılan yazının tebliği üzerine davacı tarafından defter ve belgelerin ibrazı için üç aylık ek süre talep edilmiştir.

Dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağı vergi inceleme raporunda, defter ve belgelerin ibrazının istenmesine ilişkin yazının tebliğinden itibaren davacıya talep ettiği üç aylık ek sürenin verildiği, ancak raporun yazıldığı tarihe kadar davacı tarafından defter ve belgelerin ibraz edilmediği belirtilmiştir.

Defter ve belgelerini ibraz etmesi için ek süre verildiği yönünde bir yazının davacıya tebliğ edilip edilmediğinin ortaya konulması amacıyla verilen ara kararına cevaben davalı idarece dosyaya sunulan bilgi ve belgelerden davacıya bu yönde bir bildirimde bulunulmadığı anlaşılmıştır.

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun "Sürelerin hesaplanması" başlıklı 18. maddesinde yer alan düzenleme dikkate alındığında vergi inceleme raporunda belirtilenin aksine üç aylık ek sürenin, davacıya defter ve belgelerini incelemeye ibraz etmesi için tanınan on beş günlük sürenin dolduğu 11/01/2018 tarihinden itibaren başlaması gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

Dava konusu vergi inceleme raporunun ise yukarıda belirtildiği şekilde hesaplanacak sürenin dolması beklenmeksizin düzenlenmeye başlandığı ve 29/03/2018 tarihinde tamamlandığı görülmüştür.

Diğer taraftan, dava dilekçesi ekinde yer alan "Tesellüm Belgesi" ve "Teslim Tesellüm Tutanağı" başlıklı belgelerden, davacının 2016 yılına ait defterlerinin … Asliye Ceza Mahkemesinin E:… sayılı dosyasına ibraz edildiği ve 12/04/2018 tarihinde iade alındığı görüldüğünden, defter ve belgelerin vergi incelemesine ibraz imkanının da bulunmadığı anlaşılmaktadır.

Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde olayda re'sen tarh nedeninin gerçekleştiğinden söz edilemeyeceğinden, dava konusu cezalı tarhiyatlarda hukuka uygunluk görülmemiştir.

Vergi Mahkemesi bu gerekçeyle dava konusu vergi ve cezaları kaldırmıştır.

Davalının istinaf istemini inceleyen … Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı:

Vergi Dava Dairesi, Vergi Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu gerekçesiyle istinaf istemini reddetmiştir.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 20/12/2022 tarih ve E:2020/2279, K:2022/8637 sayılı kararı:

213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 14. maddesinin birinci fıkrasında, vergi muamelelerinde sürelerin vergi kanunları ile belli edileceği, ikinci fıkrasında, kanunda açıkça yazılı olmayan hallerde on beş günden aşağı olmamak şartıyla bu süreyi tebliği yapacak olan idarenin belirleyeceği ve ilgiliye tebliğ edeceği düzenlenmiş, 18. maddesinde vergi kanunlarında yazılı sürelerin hesaplanmasına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.

Aynı Kanun'un 139. maddesinde defter ve belgelerin incelemeye ibraz edilememesi hususunda haklı bir mazeret gösterenlere defter ve belgelerini ibraz etmesi için münasip bir mühlet verileceği belirtilmiştir.

Uyuşmazlıkta, dava konusu cezalı tarhiyatların dayanağı vergi inceleme raporunun, defter ve belge isteme yazısının tebliğ tarihinden itibaren verilen ek süre sonunda düzenlendiği görüldüğünden, anılan raporda bu yönden hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmıştır.

Diğer taraftan, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 08/02/2019 tarih ve E:2013/3, K:2019/1 sayılı kararıyla davacılar tarafından, mücbir sebep olmaksızın inceleme elemanına ibraz edilmeyen yasal defter ve belgelerin mahkemeye sunulabileceğinin ileri sürülmesi halinde bu defter ve belgeler davacıdan istenip defterlerdeki kayıtlar incelenip bu kayıt ve belgeler hakkında davanın diğer tarafı olan vergi dairesinin görüşü ve saptamaları da esas alınarak yapılacak hukuki değerlendirmeye göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, oluşan içtihat aykırılığının bu doğrultuda birleştirilmesine karar verilmiştir.

Bu durumda, davacının ilk derece mahkemesince yapılan yargılama aşamasında ibraz edebileceğini belirttiği defter ve belgeler istenmek suretiyle Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun anılan kararında belirtilen inceleme yapılarak karar verilmesi gerektiğinden, temyize konu kararın bozulması gerektiği sonucuna varılmıştır.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur.

… Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı ısrar kararı:

Davacı adına aynı tarh nedenine istinaden 2016 yılının Mart dönemi için vergi ziyaı cezalı olarak re'sen tarh edilen katma değer vergisinin kaldırılması istemiyle açılan davanın kabulü yolundaki Vergi Mahkemesi kararına yöneltilen istinaf isteminin reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararı Danıştay Üçüncü Dairesinin 24/03/2022 tarih ve E:2019/4831, K:2022/1263 sayılı kararıyla onanmıştır.

Vergi Dava Dairesi, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeye ek olarak bu gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Israr kararının hukuka aykırı olduğu belirtilerek bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NİN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek durumda görülmemiştir.

X - KARŞI OY

Temyiz isteminin kabulü ile ısrar kararının Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.