Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu E.2023/276 K.2025/63

Dava konusu istem: Davacı adına, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın düzenlendiği tespit edilen faturaları kayıtlarına dahil ettiğinden bahisle düzenlenen vergi tekniği raporu done alınarak takdir komisyonu kararı uyarınca re'sen tarh edilen 2009 yılının Haziran, Temmuz, Eylül, Ekim, Kasım dönemlerine ilişkin katma değer vergileri ve vergilerin bir katı tutarında kesilen vergi ziyaı cezalarının kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararı:

Olayda, gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifasına dayanmaksızın düzenlenen faturaları kayıtlarına dahil ettiği yolunda takdire sevk tarihi itibarıyla hakkında somut bir tespit bulunmayan davacı adına takdir komisyonuna sevk tarihinden sonra düzenlenen vergi tekniği raporuna atıfla matrah takdir edilmiştir. Değinilen usulde takdir edilen matrah üzerinden 213 sayılı Vergi Usul Kanunu’nun 31. maddesine aykırı şekilde re’sen tarh edilen vergi ziyaı cezalı katma değer vergilerinde hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Mahkeme bu gerekçeyle cezalı tarhiyatı kaldırmıştır.

Davalının temyiz istemini inceleyen Danıştay Dördüncü Dairesinin 16/11/2020 tarih ve E:2016/11658, K:2020/4312 sayılı kararı:

3065 sayılı Kanun'un 29. maddesinin (1) numaralı fıkrasına göre mükellefler kendilerine yapılan teslim ve hizmetler nedeniyle düzenlenen fatura ve benzeri vesikalardaki katma değer vergisini indirim konusu yapabilirler. Ancak 213 sayılı Kanun'un 3. maddesinin (B) işaretli bendinde ifade edildiği üzere vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır. Bu kuralın gereği olarak mükelleflerin 3065 sayılı Kanun'un 29. maddesi (1) numaralı fıkrası hükmünden yararlanabilmelerinin ön şartı, fatura ve benzeri vesikaların gerçeği yansıtması, indirim konusu yapılacak verginin fatura veya benzeri belgeler ile gümrük makbuzu üzerinde ayrıca gösterilmesi ve söz konusu belgelerin kanuni defterlere kaydedilmiş olmasıdır.

Mükelleflerin yapmış oldukları katma değer vergisi indirimlerinin hukuka uygun olup olmadığını incelemek amacıyla defter ve belgelerin incelemeye ibrazı vergi dairesi tarafından istenmesine rağmen ibraz edilmemesi ya da bir kısım gider belgelerinin sahte olduğunun iddia edilmesi durumunda vergi dairesince, 3065 sayılı Kanun'un 29. ve 34. maddelerinde düzenlenen indirim şartlarının yerine getirilip getirilmediği araştırılarak indirim konusu vergilerin reddi ve re'sen vergi tarhiyatı yapılabileceği açıktır.

Dosyanın incelenmesinden, alış yaptığı bir kısım mükellef hakkında olumsuz tespitler bulunan davacı adına gerçek bir emtia teslim veya hizmet ifasına dayanmaksızın düzenlenen faturaları kayıtlarına dahil ettiğinden bahisle takdir komisyonu kararına istinaden re'sen tarhiyat yapıldığı anlaşılmaktadır. Mahkemece davacının alış yaptığı mükelleflere ilişkin yapılacak bir değerlendirme sonucu uyuşmazlık hakkında bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.

Daire bu gerekçeyle kararı bozmuştur. Davacının karar düzeltme istemini ise reddetmiştir.

... Vergi Mahkemesinin ...... tarih ve E:..., K:... sayılı ısrar kararı:

Mahkeme, ilk kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçeyle ısrar etmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

Dava konusu vergi ve cezaların hukuka uygun olduğu belirtilerek ısrar kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

Cevap verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ

Temyizen incelenen ısrar kararının, Danıştay Dördüncü Dairesinin kararında yer alan hukuksal nedenler ve gerekçe uyarınca bozulması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

24/06/2014 tarihli inceleme yazısına istinaden hakkında 2009 dönemine ilişkin olarak vergi incelemesi başlatılan davacı, 14/11/2014 tarihinde takdire sevk edilmiştir. Henüz matrah takdir edilmeden inceleme tamamlanarak davacı adına gerçek bir emtia teslimi veya hizmet ifası bulunmaksızın düzenlenen faturaları kayıtlarına dahil ettiğinden bahisle vergi tekniği raporu düzenlenmiştir. Takdir komisyonunca anılan rapordaki tespitler esas alınmak suretiyle beş yıllık genel zamanaşımı süresi dolduktan sonra 29/09/2015 tarihinde matrah takdirine gidilmiştir.

Takdir komisyonu kararlarının vergi dairesine tevdii üzerine 15/10/2015 tarihinde cezalı tarhiyatlara ilişkin ihbarnameler düzenlenerek 16/10/2015 tarihinde davacıya tebliğ edilmiştir. Anılan ihbarnameler içeriği vergi ve cezaların kaldırılması istemiyle dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 113. maddesinde, zamanaşımı, süre geçmesi suretiyle vergi alacağının kalkması olarak tanımlanmıştır.

Anılan Kanun'un 114. maddesinin ikinci fıkrasının, zamanaşımının durma süresinin belirsizliğinin Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu gerekçesiyle Anayasa Mahkemesinin 15/10/2009 tarihli ve E:2006/124, K:2009/146 sayılı kararı ile iptal edilmesinden sonra 23/7/2010 tarihli ve 6009 sayılı Kanun'un 8. maddesiyle yeniden düzenlenen ve 1/7/2010 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe giren halinde "Şu kadar ki, vergi dairesince matrah takdiri için takdir komisyonuna başvurulması zamanaşımını durdurur. Duran zamanaşımı mezkur komisyon kararının vergi dairesine tevdiini takip eden günden itibaren işlemeye devam eder. Ancak işlemeyen süre her hâl ve takdirde bir yıldan fazla olamaz." düzenlemesine yer verilmiştir.

Kanun'un 30. maddesinin birinci fıkrasında "Resen vergi tarhı, vergi matrahının tamamen veya kısmen defter, kayıt ve belgelere veya kanunî ölçülere dayanılarak tespitine imkân bulunmayan hallerde takdir komisyonları tarafından takdir edilen veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanlarca düzenlenmiş vergi inceleme raporlarında belirtilen matrah veya matrah kısmı üzerinden vergi tarh olunmasıdır. İnceleme raporunda bu maddeye göre belirlenen matrah veya matrah farkı resen takdir olunmuş sayılır." hükmü yer almaktadır.

213 sayılı Kanun'un 72 ilâ 75. maddelerinde takdir komisyonunun kuruluşu, üyelerin seçilmesi, görev ve yetkileri sayılmış, aynı Kanun'un 31. maddesinde, takdir komisyonunca belli edilen matrah veya matrah kısmının takdir kararına bağlanacağı belirtilmiştir. Kanun'un 74. maddesinin "a" işaretli fıkrasında ise takdir komisyonlarının maddede sayılan görevlerini yaparken takdir sebeplerinin bulunup bulunmadığını inceleyemeyeceği, yalnız hatalı gördüğü işlemlerde ilgili vergi dairesini yazı ile ikaz etmeye mecbur olduğu hükme bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 30. maddesinde sayılan re'sen vergi tarhını gerektiren sebeplerin varlığı halinde vergi inceleme elemanlarınca ilgili dönem matrahı re'sen takdir edilebileceği gibi takdir komisyonuna başvurularak da matrahın takdir edilmesi sağlanabilecektir. Anılan maddede sayılan hallerde matrahın takdir komisyonu tarafından takdir edilebileceği tartışmasız olup bu durumdaki bir mükellefin takdire sevk edilmesine ve düzenlenen inceleme raporlarının takdir komisyonunca done olarak kullanılmasına yasal bir engel bulunmamaktadır. Ayrıca Kanun'un 74. maddesindeki kuraldan takdir komisyonunun takdir nedenlerinin bulunup bulunmadığı hususunda bir inceleme yapamayacağı anlaşılmaktadır.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulunun süregelen içtihadı uyarınca dava konusu edilebilir nitelikteki tarh işleminin dayanağı olan takdir komisyonu kararının alındığı tarih itibarıyla re'sen tarh nedeninin bulunmasının gerekli ve yeterli olduğu açıktır (Çok sayıda karar arasından bkz. VDDK, E:2023/886, K:2024/399, 27/03/2024; VDDK, E:2022/919, K:2022/1497, 07/12/2022; VDDK, E:2019/1770, K:2020/246, 19/02/2020). Uyuşmazlıkta takdir komisyonu kararının alındığı tarihte davacı hakkında ... tarih ve... sayılı Vergi Tekniği Raporu'nun düzenlenmiş bulunduğu ve takdir komisyonunca anılan rapordaki tespitler dikkate alınarak karar verildiği sabittir.

Bu nedenle takdire sevk tarihi itibarıyla hakkında somut tespit bulunmayan davacı adına takdir komisyonuna sevk tarihinden sonra düzenlenen rapora atıfla takdir edilen matrah üzerinden yapılan cezalı tarhiyatta hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle verilen ısrar kararında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.

Öte yandan, Kanun'da takdir komisyonuna başvurulmasına bağlanan ve belirlilik ile öngörülebilirlik arz eden hukuki sonuç zamanaşımının durması olduğundan takdir komisyonuna sevkle tarh zamanaşımının durduğunun kabulü gerekmektedir. Somut olayda takdir komisyonu kararlarının idareye tevdii üzerine ihbarnamelerin kalan süre içinde tebliğ edildiği anlaşıldığından cezalı tarhiyatların zamanaşımına uğramadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Bu durumda, Mahkemece, davacı hakkında düzenlenen ve takdir komisyonunca done olarak kullanılan vergi tekniği raporu incelenerek davacının katma değer vergisi indiriminden yararlanma şartlarını yerine getirip getirmediği ve katma değer vergisi indirimlerinin reddi suretiyle tarh edilen cezalı vergilerin davacının yeniden oluşturulan katma değer vergisi beyan tablosuna uygun olarak belirlenip belirlenmediği araştırılarak karar verilmek üzere temyize konu kararın bozulması gerekmektedir.

X - KARŞI OY

Vergi incelemesine imkân tanımak amacıyla davacının takdir komisyonuna sevk edilmesi zamanaşımı süresini durdurmayacağından, zamanaşımı süresinin dolduğu tarihten sonra tebliğ edilen ihbarnameler içeriği vergi ve cezalarda hukuka uygunluk bulunmamaktadır. Bu nedenle vergi ve cezaların kaldırılması yolunda verilen ısrar kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığından davalının temyiz isteminin açıklanan gerekçeyle reddi gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.