HMK 108. Madde: İnşaî (Yenilik Doğuran) Dava

İnşaî dava yoluyla mahkemeden yeni bir hukuki durum yaratılması, mevcut bir durumun değiştirilmesi veya ortadan kaldırılması talep edilir. İnşaî hükümler kural olarak geçmişe etkili değildir.

HMK 108. madde nedir?

HMK 108, inşaî davayı (yenilik doğuran dava) düzenler. İnşaî dava yoluyla mahkemeden; yeni bir hukuki durum yaratılması veya mevcut bir hukuki durumun içeriğinin değiştirilmesi yahut onun ortadan kaldırılması talep edilir.

Örnekleri

Boşanma davası (evlilik ilişkisini ortadan kaldırır), ortaklığın giderilmesi davası, babalık davası gibi davalar inşaî davadır: mahkeme kararıyla hukuki durum değişir.

Özellikleri

Bir inşaî hakkın dava yoluyla kullanılmasının zorunlu olduğu hâllerde inşaî dava açılır,
Kanunlarda aksi belirtilmedikçe, inşaî hükümler geçmişe etkili değildir; yeni hukuki durum kural olarak kararın kesinleşmesiyle ileriye dönük olarak doğar.

Eda davasından (HMK 105) ve tespit davasından (HMK 106) farkı, kararla birlikte yeni bir hukuki durumun doğması/değişmesidir.

Resmi kaynak: Madde metni

Sık Sorulan Sorular

İnşaî (yenilik doğuran) dava nedir?

HMK 108 uyarınca inşaî dava, mahkemeden yeni bir hukuki durum yaratılmasının, mevcut bir durumun değiştirilmesinin veya ortadan kaldırılmasının istendiği davadır. Boşanma ve ortaklığın giderilmesi davaları inşaî davaya örnektir.

İnşaî hükümler geçmişe etkili midir?

Kural olarak hayır. Kanunlarda aksi belirtilmedikçe inşaî hükümler geçmişe etkili değildir; yeni hukuki durum kural olarak kararın kesinleşmesiyle ileriye dönük olarak doğar.