HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU · NO. 6100
HMK 198. Madde: Delillerin Serbestçe Değerlendirilmesi
HMK 198. madde nedir?
HMK 198, hâkimin delilleri değerlendirme biçimini düzenler. Maddeye göre kanuni istisnalar dışında hâkim delilleri serbestçe değerlendirir. Bu, delillerin serbestçe (vicdani) değerlendirilmesi ilkesini ifade eder.
Kapsamı
- Kural: hâkim, önüne gelen delilleri serbestçe değerlendirir ve vicdani kanaatine göre sonuca ulaşır,
- İstisna: kanunun belirli hâllerde öngördüğü bağlayıcı delil kuralları (örneğin senetle ispat zorunluluğu, kesin deliller) saklıdır,
- Serbest değerlendirme, hâkimin keyfiliği anlamına gelmez; gerekçeli ve mantıklı bir değerlendirmeyi gerektirir.
İstisnalarla ilişkisi
Serbest değerlendirme ilkesinin başlıca istisnası, kesin delillerdir. Örneğin senetle ispat zorunluluğu (HMK 200) bulunan hâllerde hâkim, senedin aksini takdiren kabul edemez. İspat hakkı HMK 189, ispat yükü ise HMK 190 ile düzenlenmiştir.
Resmi kaynak: Madde metni
Sık Sorulan Sorular
HMK 198 uyarınca kanuni istisnalar dışında hâkim delilleri serbestçe değerlendirir; yani vicdani kanaatine göre sonuca ulaşır.
Evet. HMK 198 uyarınca kanuni istisnalar saklıdır. Örneğin senetle ispat zorunluluğu gibi kesin delil kurallarının bulunduğu hâllerde hâkimin serbest değerlendirme yetkisi sınırlanır.
Bu maddeyle ilgili hukuki destek mi arıyorsunuz?
Somut olayınızı değerlendirmek, savunma veya dava stratejisi için büromuzla iletişime geçin.