HMK 25. Madde: Taraflarca Getirilme İlkesi

Kanunda öngörülen istisnalar dışında hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz, hatırlatamaz. Kanunla belirtilen durumlar dışında kendiliğinden delil toplayamaz.

HMK 25. madde nedir?

HMK 25, medeni yargılamanın temel ilkelerinden taraflarca getirilme ilkesini düzenler. Bu ilkeye göre yargılamanın malzemesini (vakıa ve delilleri) mahkemeye kural olarak taraflar getirir, hâkim değil.

İlkenin içeriği

Kanunda öngörülen istisnalar dışında hâkim, iki taraftan birinin söylemediği şeyi veya vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz; bunları taraflara hatırlatabilecek davranışlarda dahi bulunamaz,
Kanunla belirtilen durumlar dışında hâkim, kendiliğinden delil toplayamaz.

Resen araştırma ilkesinden farkı

Taraflarca getirilme ilkesi, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği davalarda geçerlidir. Kişi hâline, kamu düzenine ilişkin bazı davalarda (örneğin bazı aile davalarında) ise kanun, hâkime resen araştırma görevi verir; bu, HMK 25'in istisnasıdır. İlke, tarafların hukuki dinlenilme hakkıyla (HMK 27) birlikte yargılamanın adilliğini sağlar.

Resmi kaynak: Madde metni

Sık Sorulan Sorular

Taraflarca getirilme ilkesi nedir?

HMK 25'e göre, kanundaki istisnalar dışında hâkim tarafların ileri sürmediği vakıaları kendiliğinden dikkate alamaz ve kural olarak kendiliğinden delil toplayamaz. Yargılamanın malzemesini taraflar getirir.

Hâkim hiç mi delil toplayamaz?

Kural olarak toplayamaz; ancak kanunla belirtilen durumlarda (örneğin kamu düzenini ilgilendiren bazı davalarda geçerli resen araştırma ilkesinde) hâkim kendiliğinden araştırma yapabilir. Bu, HMK 25'in istisnasıdır.