HMK 36. madde nedir?
HMK 36, hâkimin reddi sebeplerini düzenler. Kural: hâkimin tarafsızlığından şüpheyi gerektiren önemli bir sebebin bulunması hâlinde, taraflardan biri hâkimi reddedebileceği gibi hâkim de bizzat çekilebilir. Amaç, davanın bağımsız ve tarafsız bir hâkim tarafından görülmesini sağlamaktır.
Ret sebebinin kabul edildiği hâller
Özellikle şu hâllerde hâkimin reddi sebebinin varlığı kabul edilir:
- Davada taraflardan birine öğüt vermiş ya da yol göstermiş olması,
- Kanunen gerekmediği hâlde taraflardan birine veya üçüncü kişiye görüşünü açıklamış olması,
- Davada tanık veya bilirkişi olarak dinlenmiş ya da daha önce hâkim/hakem sıfatıyla görev yapmış olması,
- Taraflardan biriyle belirli derecede akrabalık veya menfaat ilişkisi bulunması.
Tarafsızlık ilkesi
Hâkimin reddi, hukuki dinlenilme hakkı (HMK 27) ile birlikte adil yargılanmanın güvencesidir. Yasaklılık (kesin sebeplerle hâkimin davaya bakamaması) hâllerinden farklı olarak ret, tarafsızlığa gölge düşüren durumlarda tarafın talebiyle işler.