Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/707 K.2022/622

Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili tarafından mahkememize sunulan dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı ... arasında 16/10/2017 tarihli sözleşme başlıklı temizlik kimyasalları alım satımına dayalı ticari faaliyette bulunma taahhütlerini içeren akit imzalandığını, davacı şirketin sözleşmeden kaynaklanan tüm vecibelerini yerine getirdiğini, bu kapsamda davacı şirketin toplam 1.890,00 USD meblağındaki 2 adet Bulaşık Yıkama Makinası olmak üzere iki adet makinayı promosyon olarak verme taahhüdünü yerine getirdiğini ve sözleşmenin 5.1.1 numaralı maddesinde belirtilen iskonto uygulaması taahhüdünü yerine getirdiğini,

buna karşılık davalının sözleşme belirtilen her bir yıl için 1.250 kg miktarında olmak üzere 3 yıllık sözleşme süresi içerisinde toplamda 3.750 kg. miktarında sözleşme konusu ürün satın alma taahhüdünü bulunmasına rağmen sözleşmenin 1.yılında 744,18 kg 2.yılında 377,12 kg ve son 2 ayına yaklaşılan sözleşmenin 3. yılında sadece 133,36 kg ürün alımının gerçekleştirdiği ve bakiye ürün alımı gerçekleştirmediği hususunun tespit edildiği, davalıya belirtilen sözleşmeye aykırılıkların giderimi ihtar edilmesine rağmen davalı tarafından herhangi bir şiparişte bulunulmadığı,

taraflar arasındaki sözleşmenin fesih ve cezai şart başlıklı 10. maddesinde bu gibi durumların gerçekleşmesi halinde davalının davacı şirkete sözleşmenin 6.1. maddesinde belirtilen şekilde verdiği promosyonlar karşılığı olmak üzere 1.890,00 USD cezai şart ödemesinin hükme bağlandığından bahisle 1.890,00 USD’nin dava tarihinden itibaren işleyecek devlet bankalarınca bir yıl vadeli USD bazında açılmış mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranın tatbiki suretiyle fiili ödeme günündeki döviz satış kuru üzerinden Türk Lirası karşılığının davalıdan tahsiline karar verilmesi talep ve dava edilmiştir.

Davalı vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davalı müvekkil tacir olmadığından görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu, görevsizlik kararı vermesi gerektiğini, dava konusu sözleşmenin 16/10/2017 tarihinde imzalanmış olup 16/10/2020 tarihi itibari ile resmi olarak sona erdiğini, davanın zamanaşımına uğradığını, açılan davada tebliğe aykırı olarak USD cinsinden cezai şart talep etmesi kanuna aykırı olduğundan açılan davanın reddi gerektiğini, müvekkilinin dava konusu sözleşmeyi 16/10/2017 tarihinde imzalamış olup sözleşmenin imzalandığı tarih itibari ile 1 USD = 3,63 TL olduğunu,

huzurda açılan davada ise döviz kuru 1 USD = 7,90 TL olduğunu, huzurdaki davada davacının sözleşmenin imzalandığı tarihteki kur üzerinden hak ve alacaklarını talep edebileceğini kabul edilmesi gerektiğini, davanın usuli sebeplerden dolayı reddini, usuli sebeplerden ötürü davanın reddi talebimizin kabul olmaması halinde davanın esastan reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletimesine karar verilmesini talep etmiştir.

Ziyapaşa Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne, Adana Valiliği İl Sağlık Müdürlüğü'ne yazılan müzekkerelere yanıt verildiği, dava konusu bilgi ve belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

Tarafların ibraz ettiği ticari defter ve dayanak belgeler dosyamız arasına alınmıştır.

Dosya mahkememizce mali müşavir ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişisi heyetine tevdi olunarak bilirkişi raporu alınmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmenin ve hukuki ilişkinin niteliği ve geçerli olup olmadığı, davalının davacıdan sözleşmede kararlaştırılan miktarda mal satın alıp almadığı, davalının eksik mal satın almış olması halinde, sözleşmede bu konuda yer alan hükmün yerine getirilmesi imkansız nitelikte ve dolayısıyla geçersiz olup olmadığı, davalının sözleşmede kararlaştırılandan eksik mal almış olması halinde bunun sözleşme süresi içindeki pandemiden kaynaklanıp kaynaklanmadığı ve dolayısıyla mücbir sebep niteliğinde kabul edilip edilemeyeceği, davacının cezai şart talep hakkının olup olmadığı ve tutarı, alacağa uygulanması gerekli faizin türü ve başlangıç tarihi ile oranı hususlarındadır.

Davalı vekilince müvekkilinin tacir olmadığından bahisle mahkememizin görevli olmadığı ileri sürülmüş ise de, davacının ticari şirket ve davalının bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü 1.sınıf tacir niteliğinde olduğu, her iki tarafın tacir ve uyuşmuzlık konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu tespit edilmekle uyuşmazlığın çözümünde mahkememiz görevli olduğundan görev itirazının reddine karar verilmiştir.

Yine, davalı vekilince zamanaşımı def'i ileri sürülmüş ise de, taraflar arasındaki uyuşmazlığın 16/10/2017 tarihli satış sözleşmesinden kaynaklandığı, dava konusu alacağın 6098 sayılı TBK'nın 146.maddesi uyarınca 10 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, eldeki davanın söz konusu 10 yıllık zamanaşımı süresinin dolmasından önce 11/11/2020 tarihinde açılmış olduğu gözetilerek zamanaşımı def'inin reddine karar verilmiştir.

Mahkememizce re'sen seçilen mali müşavir bilirkişisi ... ve nitelikli hesap uzmanı bilirkişisini ...'tan alınan 26/01/2022 tarihli raporda, davaya konu olayda taraflar arasında akdedilen 16.10.2017 tarihli sözleşmenin m. 4 hükmünde davalının her yıl 1.250,00 kg ve 3 yıllık sürede toplam 3.750,00 kg ürün taahhüdünde bulunduğu halde 1.435,05 kg ürün aldığından sözleşmedeki taahhüdünü yerine getirmediğinin tespit edildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin m. 6 hükmünde ... ve/veya yetkilendirdiği bayisinin alıcı konumundaki davalıya 1.690 USD ödeyeceği öngörülmüş olup, dava dışı ...

Anonim Şirketi tarafından 22.12.2017 tarihli 3.646,20 TL'lik fatura ve 27.12.2017 tarihli 3.646,20 TL fatura ile toplam 7.292,40 TL sözleşme karşılığı yatırım bedeli açıklaması ile fatura düzenlediği, dolayısıyla davacının yükümlülüğünü yerine getirdiği anlaşıldığı,

taraflar arasındaki sözleşmenin m. 10.2 hükmünde ise sözleşmenirn Diversey tarafından haklı nedenle feshi, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi sözleşme süresi sona ermesine rağmen tonaj kotasının tamamlanmaması halinde davacı Diversey'in madde 6.1'de belirtilen promosyonların karşılığı olan 1.890 USD meblağı sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın alıcıdan talep hakkını haiz olduğu öngörüldüğü, davaya konu olayda davalının sözleşmede taahhüt ettiği miktarda ürün almadığı, davacı şirketin ihtarname ile 7 gün süre verdiği halde sipariş vermediği,

dolayısıyla davacı şirketin promosyon olarak yaptığı ödeme tutarı 1.890 USD'yi talep şartlarının mevcut olduğu, davalı tarafın sözleşmedeki alım taahhüdünü ihlalinin (16.10.2017-15.10.2019) mücbir sebep olarak ileri sürülen pandemiden (10.03.2020) önce olduğu, pandemi etkilerinin ülkemizde görülmesinden sonra mücbir sebebe dayalı olarak taraflar arasındaki sözleşmenin yazılı bildirimle askıya alınma imkanı olmasına rağmen davalı tarafın bu imkandan yararlanmadığına ilişkin görüş ve kanaat bildirilmiştir.

Dosyaya ibraz olunan 16/10/2017 tarihli sözleşmenin incelenmesinde, taraflar arasında davalının davacıdan temizlik kimyasalları satın almasına ilişkin olarak düzenlendiği, sözleşmenin 4.maddesinde sözleşmenin alıcıya ait sözleşme konusu tesisin tüketim ihtiyaçları dikkate alınarak 1.yıl için 1.250 kg, 2.yıl için 1.250 kg ve 3.yıl için 1.250 kg olmak üzere toplam 3.750 kg miktarında ürün alımına kadar 3 yıllık süre için akdedildiği ve alıcı davalının sözleşmedeki taahhütleri doğrultusunda toplam ürün alım miktarına ulaşılmasıyla sözleşmenin kendiliğinden sona ereceği,

alıcının her yıl için minimum 1.000 kg ürün alımı yapmak ön koşuluna bağlı olarak sözleşme süresi sonunda 3.750 kg ürün alımını gerçekleştirmemiş olması halinde sözleşme süresinin gerçekleşmemiş bakiye ürün alımının yapılması için bir kereye mahsus 6 ay uzatılacağı hususunun kararlaştırıldığı,

sözleşmenin 6.maddesinde satıcı Diversey ve/veya yetkilendirdiği bayisinin davalı alıcıya 1.890 USD (KDV dahil) değerinde olmak üzere 2 adet İnoksan ... bulaşık yıkama makinesini alıcının düzenleyeceği "sözleşme karşılığı yatırım bedeli" faturası karşılığında, sözleşmenin imzasını takiben 30 gün içinde promosyon olarak vereceği, bu maddede bahsi geçen makinenin promosyonunun hesaplanmasında faturanın kesildiği tarihteki T.C.

Merkez Bankası efektif döviz satış kuru oranlarının esas alınacağı, sözleşmenin 10.maddesinde alıcının iş bu sözleşmede üstlendiği yükümlülüklerini kısmen veya hiç yerine getirmemesi halinde satıcının konuya ilişkin olarak alıcıya ihtarname çekmekle yükümlü olduğu,

alıcının iş bu ihtarnamenin kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gün içerisinde ihtarname konusu sözleşmedeki taahhütlerine ilişkin aykırılıklarını gidermez ise satıcının yeniden bir ihtara ve hüküm alınmasına gerek kalınmaksızın sözleşmeyi feshedebileceği, sözleşmenin satıcı tarafından haklı nedenle feshinde ve/veya alıcı tarafından haksız herhangi bir nedenle 4.maddede öngörülen süreden önce feshedilmesi, sözleşmeye fiilen devam edilmemesi,

sözleşme süresi sona ermesinden itibaren tonaj kotasının tamamlanmaması halinde promosyon bedelini satıcı veya bayisine fatura edilmiş olsa dahi satıcının sözleşmenin 6.1 maddesinde belirtilen promosyonların karşılığı olan 1.890 USD meblağı sözleşmenin yürürlükte kaldığı süre içinde gerçekleşen alım miktarı dikkate alınmaksızın alıcıdan talep hakkını haiz olduğu, sözleşmenin 12.maddesinde satıcı ile alıcının kontrolü dışında gerçekleşen ve tarafların bu sözleşmeyle hüküm altına girdiği yükümlülüklerini yerine getirmesini engelleyen veya geciktiren sözleşme konusu tesisi etkileyen coğrafi bölgedeki yangın, yıldırım düşmesi,

patlama, sel, toprak kayması gibi doğal afetler gibi sivil ayaklanma ilan edilmiş olsun veya olmasın savaş, terör eylemleri, grev, lokavt, sözleşme kapsamındaki işin yerine getirilmesini engelleyen veya etkileyen hükümet kararlarının mücbir sebep sayılacağı ve mücbir sebep hallerinin bu durumlarla sınırlı olacağı, mücbir sebep halinde yükümlülüklerini yerine getirmede gecikecek veya yerine getiremeyecek tarafın durumu derhal diğer tarafa yazılı olarak bildireceği, bu bildirimden itibaren sözleşmenin askıya alınacağı, mücbir sebep ortadan kalkar kalkmaz sözleşmeye konu yükümlülüklerin aynen yerine getirilmeye devam edileceği,

mücbir sebep olarak sayılan hallerden en az birisinin gerçekleşmiş veya etkisinin ardı ardına gelen 60 günlük bir süre boyunca devam etmiş olması halinde alıcının satıcıya yazılı bildirimde bulunmak ve sözleşmenin 10.3 maddesinde belirtilen bedeli satıcıya nakden ve defaten ödemek suretiyle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshetmek hak ve yetkisini haiz olduğu kararlaştırılmıştır.

Toplanan deliller, alınan bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre yapılan yargılama sonucunda, taraflar arasında davalının davacıdan temizlik kimyasalları satın almasına dair 16/10/2017 tarihli sözleşme imzalandığı, sözleşmede davacı şirketin ve/veya yetkilendirdiği bayisinin alıcı konumundaki davalıya 1.690 USD ödeyeceği öngörülmekle dava dışı ...

Anonim Şirketi tarafından 22.12.2017 tarihli 3.646,20 TL'lik fatura ve 27.12.2017 tarihli 3.646,20 TL fatura ile toplam 7.292,40 TL sözleşme karşılığı yatırım bedeli açıklaması ile fatura düzenlediği ve bu suretle davacı tarafın sözleşmeden kaynaklanan taahhüdünü yerine getirmiş olduğu, davalıya ait sözleşme konusu tesisin tüketim ihtiyaçları dikkate alınarak 1.yıl için 1.250 kg, 2.yıl için 1.250 kg ve 3.yıl için 1.250 kg olmak üzere davalı tarafından 3 yıllık süre içinde toplam 3.750 kg miktarında ürün satın alınmasının kararlaştırıldığı,

tarafların dayandıkları ticari defterleri ve dayanak belgeleri dosyamız arasına alınmak suretiyle alınan bilirkişi raporu ile sözleşmenin yürürlüğe girdiği 16/10/2017 tarihinden itibaren başlamak üzere davalı alıcı tarafından davacıdan1.yıl 744,178 kg, 2.yıl 377,12 kg ve 3.yıl 133,36 kg miktarında ürün satın alınmış olduğu,

davacı tarafça davalıya hitaben İzmir 20. Noterliği'nden 07/08/2020 tarih ve ... yevmiye numarasıyla keşide edilen ihtarname ile davalıdan sözleşmede belirtilen yıllık kotalardan eksik alınan miktarlardaki ürünlerin 7 gün içinde satın alınmasını ve aksi halde ayrıca ihtar çekilmesine ve başkaca merasime gerek kalmaksızın akdin feshedilmiş sayılacağını, sözleşmenin fesih ve cezai şart başlıklı 10.maddesinde belirtilen 1.890 USD cezai şartın, oluşan ve oluşması muhtemel fazlaya ilişkin müspet ve menfi zararlarının da ilavesiyle talep ve tahsili yoluna gidileceğini ihtar etmiş olduğu,

ihtarnameye rağmen davalı tarafça sözleşmede kararlaştırılan miktardan eksik olan ürünün satın alınması konusunda davacıdan sipariş işlemi yapılmadığı, davalı tarafça 2019 yılı Aralık ayından itibaren Çinde ve 10/03/2020 tarihinden itibaren ülkemizde görülen Covıd-19 Pandemisi sebebiyle mücbir sebebe dayalı olarak sözleşme konusu miktarlarda ürün satın alınması taahhüdünü yerine getiremediği savunulmuş ise de yukarıda belirtilen sözleşmenin 1. ve 2.yılı içindeki satın alma miktarları dikkate alındığında davalının esasen pandemi öncesindeki dönemde de sözleşmedeki satın alması gerekli ürün miktarına ilişkin taahhüdünü yerine getirmemiş olduğu

ve kaldı ki pandeminin ülkemizde görülmesinden sonraki dönemde de sözleşme gereğince yazılı bildirimde bulunmak suretiyle sözleşmeden kaynaklanan taahhüdünün askıya alınması imkanı bulunduğu halde davalının davacıya hitaben bu konuda herhangi bir yazılı bildirimi bulunmadığından davalı tarafın söz konusu savunmasına itibar edilemeyeceği, sonuç olarak davacı şirketin taraflar arasındaki sözleşmenin 6.1 maddesinde belirlenen promosyonların karşılığı olan 1.890 USD tutarındaki ödemesinin davalıdan talep edebileceği koşullarının mevcut olduğu anlaşılmakla davacının davasının kabulüne,

1.890,00 USD alacağın dava tarihinden itibaren devlet bankalarınca USD cinsinden bir yıl vadeli açılmış döviz mevduatı hesabına uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

Katip ... Hakim ...