Adana 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/727 K.2022/873

Mahkememizde görülmekte olan "Menfi Tespit" davasının yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı takip alacaklısı şirketin, müvekkiline dava dışı takip borçlusu ... Tarım İnşaat Malzemeleri Dış Tic.

İth.İhr.San.ve Tic.Ltd.Şirketi 'nin kambiyo senedi borcundan doğduğu iddia edilen 2.249.000,00 TL alacağından dolayı 01.07.2022 tarihinde 89/1 haciz ihbarnamesinin, 15.08.2022 tarihinde ikinci ihbarnamenin tebliğ edildiğini, 89/2 haciz ihbarnamesine karşı Adana 3.İcra Hukuk Mahkemesi'nde tebligatın iptali talepli dava açıldığını, 89/3 haciz ihbarnamesinin ise 02.09.2022 tarihinde tebliğ edilmiş olup, müvekkilinin 05.09.2022 tarihinde tedavi altına alınarak 20-30 gün arasında yatak istirahati verilip sağlık durumu nedeni ile süresi içinde Menfi Tespit davası açamadığından iş bu tarihte dava açtığını,

müvekkilinin takip borçlusu şirket ile imzaladığı taşınmaz satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmesi gereğince borç olarak evini tahliye ederek taşınmazı şirkete teslim ettiğini, şirketin inşaatı yıkmasına rağmen 5 yıl kadar süre sonunda dahi inşaatin başlaması için bir girişimde bulunmadığını, bunun üzerine müvekkilinin ve taşınmaz parselinde bulunan dava dışı diğer paydaşların ilgili şirketi azlettiklerini, dolayısıyla müvekkilinin borçlu olmayıp maddi zarara uğratıldığından alacaklı konumunda olup bununla ilgili Adana 6. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...

Esas sayılı dosyasının derdest olduğunu, bu nedenlerle 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 89/3. maddesi gereğince müvekkilin mazeretinin ve iş bu davanın süresinde açıldığının kabulü ile, müvekkilin takip borçlusu şirkete borçlu olmadığının ve taraflar arasında mevcut ve geçerli bir hukuki ilişkinin bulunmadığının tespitine, ücreti vekalet ve masrafların davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir

Gaziantep Ticaret Sicili Müdürlüğü'ne yazılan müzekkere cevabında; davacı ...'in tacir sıfatıyla Müdürlüklerinde kaydının bulunmadığı bildirilmiştir.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 4/1. maddesinde her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılacağı hüküm altına alınmış, maddenin (a) bendinde bu kanunda öngörülen hususlardan doğan hukuk davaları ile çekişmesiz yargı işlerinin ticari dava ve çekişmesiz yargı işi sayılacağı belirtilmiştir. Bir uyuşmazlığın ticari dava niteliğinde olabilmesi için, her iki tarafın da Ticari işletmesini ilgilendirmesi yahut aynı maddenin alt bentlerinde düzenlenen istisnalardan birine dahil olması gerekmektedir.

Aksine düzenleme bulunmadıkça, dava olunan şeyin değerine ve tutarına bakılmaksızın Asliye Ticaret Mahkemesi tüm ticari davalara bakmakla görevlidir. (TTK'nın 5/1.)

TTK'nun 3. maddesi ise, ”Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir” hükmünü içermektedir.

Ticari davalar, mutlak ticari davalar ve nispi ticari davalar olmak üzere iki gruba ayrılmaktadır.

Mutlak ticari davalar, tarafların tacir olup olmadığına ve işin bir ticari işletmeyi ilgilendirip ilgilendirmediğine bakılmaksızın sırf dava konusunun TTK'da düzenlenmesi nedeniyle ticari sayılan davalardır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1. maddesinde bentler hâlinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra ve İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır.

Bu gruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz. TTK'nın 4/1. bendinde sınırlı olarak sayılan davalar arasında yer alması veya özel kanunlarda ticari dava olarak nitelendirilmesi yeterlidir. Bu davalar kanun gereği ticari dava sayılan davalardır.

Nispi ticari davalar ise, her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili olması hâlinde ticari nitelikte sayılan davalardır. TTK'nın 4/1. maddesine göre her iki tarafın ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan ve iki tarafı da tacir olan hukuk davaları ticari dava sayılır. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir.

Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez.

TTK, kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hâl böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava hâline getirmez.

Dava, İİK 89/3 maddesi uyarınca 3. haciz ihbarnamesi tebliğ edilen 3.kişi tarafından takip alacaklısına karşı açılan Menfi Tespit davasıdır. Yargıtay yerleşik içtihatlarına göre İİK 89.maddesindeki haciz ihbarnamesi üzerine açılan menfi tespit davalarında görevli mahkeme genel mahkemelerdir.

(Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 2015/7065 E. 2015/10762 K., 2016/3568 E. 2016/6425 K. ) Kaldı ki, Yargıtay 19.Hukuk Dairesinin 12/04/2016 tarih 2016/3568 E. 2016/6425 K. Sayılı ilamında belirtilen muhalefet şerhinde olduğu gibi mahkemenin görevinin takip borçlusu ile takip borçlusuna borcu olduğu ileri sürülen ve kendisine İİK nun 89.maddesi uyarınca haciz ihbarnamesi gönderilen davacı arasındaki borç ilişkisinin niteliğine göre belirleneceği kabul edilse dahi davacının tacir olmadığı gözetilerek görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşılmıştır.

Tüm bu nedenle İİK'dan kaynaklanan davanın ticari bir dava olmadığı gibi davacının da tacir olmaması nedeni ile mahkememizin görevsiz olduğu, asıl görevli mahkemenin Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğu anlaşılmakla, davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine, karar kesinleştiğinde ve yasal süre içinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Mahkeme olduğu anlaşılan Adana Nöbetçi Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine karar verilmesi gerektiği kanaatine varılarak, aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...