Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2018/452 K.2022/1046

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili 05.06.2018 tarihli dilekçe ile davalı aleyhine icra takibine yapılan itirazın iptali istemli dava açmıştır. Dilekçeye göre; taraflar arasındaki ticari ilişki (akaryakıt alım satımı) kapsamında cari hesap ilişkisi bulunduğunu, alacağın tahsili için Adana 3. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, davalının haksız itirazı takibin ile durdurulduğu ileri sürülerek itirazın iptaline ve % 20 icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davacı vekili bilirkişi ... tarafından düzenlenen rapora 11.10.2022 tarihli dilekçe ile itirazda bulunmuş olmakla birlikte raporda belirtilen; davacının muavin defterindeki 03.10.2016 tarihinde davalıya 130.000 TL kasadan para verilmesine ilişkin belge/delil sunmamıştır.

CEVAP

Davalı vekili 27.06.2018 tarihli cevap dilekçesi ile davanın reddini savunduğunu, dilekçeye göre; davanın yetkili mahkemede açılmadığını, davalının yerleşim yerine göre yetkili mahkemenin Mersin mahkemeleri olduğunu, taraflar arasında 3 yıldır ticari ilişki bulunmadığını, bu ilişki nedeniyle davalı borçlarını zamanında ödediğini, davacı tarafın dayandığı cari hesap ekstresinin tek taraflı düzenlenmiş olduğunu, bu konuda taraflar arasında mutabakat bulunmadığını, davalı tarafın takip öncesi temerrüde düşürülmediğini beyan etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Adana 3. İcra Müdürlüğünün ... sayılı dosyasının incelenmesinden; davacı tarafın davalı taraf aleyhine 24.04.2018 tarihinde ilamsız takipte bulunduğu görülmüştür. Takip talebinde; 235.035,58 TL asıl alacağın takip tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte tahsili talep edilmiştir. Davalı tarafın borca itirazı üzerine takip durdurulmuştur.

Her iki tarafın kayıtlı olduğu vergi dairesinden 2015-2016-2017-2018 yılı BA-BS formu getirtilmiştir.Mali müşavir ... tarafından 05.09.2019 tarihli rapor düzenlenmiştir.

Rapora göre; davalı tarafın 2015-2018 dönemi kebir ve yevmiye defterleri incelenmiştir. Defterlerin tasdiki süresinde yaptırılmıştır. Davalı defterlerinde davacı ile olan ticari ilişki ... No.lu hesapta takip edilmiştir. Davalı defterlerine göre taraflar arasındaki ticari ilişki nedeniyle borç/alacak durumu şu şekildedir:

BORÇ ÖDEME BAKİYE

2015 544.083,77 542.670,00 1.413,77

2016 3.783.534,38 3.676.055,00 107.478,78

2017 4.168.244,43 3.842.800,00 325.444,43

2018 2.146.460,12 2.189.762,00 -43.301,88

Mali müşavir bilirkişi ... tarafından her iki tarafın ticari defter ve kayıtları hakkında 23.09.2022 tarihli rapor düzenlenmiştir. Rapora göre; davacı tarafın 2016-2017-2018 yılı defterleri incelenmiştir. Yevmiye ve kebir defteri elektronik ortamda (e-defter) tutulmakta olup 2019 yılı GİB onay beratları süresinde alınmıştır. Envanter defterleri ibraz edilmemiştir. Defterler genel kabul görmüş muhasebe usul ve esaslarına uygun bir şekilde tutulmuştur. Dosyaya taraflar arasında düzenlenmiş yazılı bir sözleşme sunulmamıştır.

a-2015 yılı içerisinde davalıya 544.083,77 TL tutarında satış yapılmıştır. Bu satışlara ilişkin faturalar davalı tarafın BA formunda beyan edilmiştir. Davacı defterindeki davalının ödeme tutarı 466.670,00 TL’dir. Ancak dava dosyasına sunulan ödeme belgelerine göre davalının ödeme miktarı 542.670,00 TL’dir. Bir sonraki yıla devreden alacak miktarı 1.413,77 TL’dir.

b-2016 yılı içerisinde davalıya 3.783.529,58 TL tutarında satış yapılmıştır. Bu satışlara ilişkin faturalar davalı tarafın BA formunda beyan edilmiştir. Davalının ödeme tutarı 3.981.055,00 TL’dir (davalı tarafın defterinde ödeme tutarı 3.676.055 TL olmakla birlikte davacının muavin defterinde buna ilave olarak 305.000 TL tutarında ödeme kaydına rastlanmıştır). Davacının muavin defterinde 03.10.2016 tarihinde davalıya 130.000 TL kasadan para verildiği kaydı girilmiştir.

Bu kayıt davalı defterlerinde gözükmemektedir. Davacı tarafça davalıya nakit 130.000 TL verildiğine ilişkin belge/delil sunulması halinde bu hususun yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir. Ancak dosyada bir belge bulunmadığından ve bu kayıt davalı defterince teyit edilmediğinden hesaplama dışında tutulmuştur.3.783.529,58 + 1.413,77 = 3.784.943,35 TL alacak toplamı. 3.981.055,00 TL ödemenin mahsubu sonucunda bir sonraki yıla devreden alacak miktarı -196.111,65 TL’dir.

c-2017 yılı içerisinde davalıya 4.168.244,41 TL tutarında satış yapılmıştır. Bu satışlara ilişkin faturalar davalı tarafın BA formunda beyan edilmiştir. Davacı defterindeki davalının ödeme tutarı 3.783.500,00 TL’dir. Ancak davacının muavin dökümünde davalıdan 134.300 TL daha tahsilat gözükmektedir.

Buna göre yıl içerisinde toplam ödeme; 3.783.500 + 196.111,65 (bir önceki yıldan devreden fazla ödeme) + 134.300 = 4.113.911,65 TL’dir. Yıl içerisindeki 4.168.244,41 TL satıştan mahsubu sonucunda bir sonraki yıla devreden alacak miktarı 54.332,76 TL’dir.

d-2018 yılı içerisinde (takip tarihine kadar) davalıya 2.144.460,02 TL tutarında satış yapılmıştır. Bu satışlara ilişkin faturalar davalı tarafın BA formunda beyan edilmiştir. Davacı defterindeki davalının ödeme tutarı 2.189.762,00 TL’dir.

Buna göre takip tarihine kadar 2.144.460,02 + 54.332,76 = 2.198.792,78 TL alacak toplamı. 2.189.762,00 TL ödemenin mahsubu sonucunda bakiye alacak miktarı 9.030,78 TL’dir.

1.Davalı taraf mahkemenin yetkisine itiraz etmiştir.

6098 sayılı TBK 89. maddesi şu şekildedir.

Madde 89- Borcun ifa yeri, tarafların açık veya örtülü iradelerine göre belirlenir. Aksine bir anlaşma yoksa, aşağıdaki hükümler uygulanır;

1.Para borçları, alacaklının ödeme zamanındaki yerleşim yerinde,

2.Parça borçları, sözleşmenin kurulduğu sırada borç konusunun bulunduğu yerde,

3.Bunların dışındaki bütün borçlar, doğumları sırasında borçlunun yerleşim yerinde, ifa edilir.

Alacaklının yerleşim yerinde ifası gereken bir borcun doğumundan sonra alacaklının yerleşim yerini değiştirmesi sebebiyle ifa önemli ölçüde güçleşmişse borç, alacaklının önceki yerleşim yerinde ifa edilebilir.

Somut olayda taraflar arasında akdi bir ilişkinin varlığı ihtilafsızdır. TBK 89. maddesi uyarınca; para borcunun aksi kararlaştırılmadığı sürece alacaklının yerleşim yerinde ödenmesi gerektiğinden davalı tarafın yetki itirazı reddedilmiştir.

2.6100 sayılı HMK 222. maddesi şu şekildedir:

Madde 222 - (1) Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.

(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.

(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir. Bu şartlara uygun olarak tutulan defterlerdeki sahibi lehine ve aleyhine olan kayıtlar birbirinden ayrılamaz.

(4) Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur.

(5) Taraflardan biri tacir olmasa dahi, tacir olan diğer tarafın ticari defterlerindeki kayıtları kabul edeceğini belirtir; ancak, karşı taraf defterlerini ibrazdan kaçınırsa, ibrazı talep eden taraf iddiasını ispat etmiş sayılır.

3.Davacı taraf taraflar arasındaki ticari ilişkiye dayanarak takip ve itirazın iptali isteminde bulunmuştur. Davalı taraf ise ticari ilişkiyi kabul etmekle birlikte ödenmemiş borcun bulunmadığını savunmuştur.

Davacı taraf yevmiye ve kebir defterini sunmasına karşılık envanter defterini ibraz etmemiştir. Davalı tarafın defterleri ise genel muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulmamıştır.

Buna karşılık ticari ilişki kapsamında davacı tarafça düzenlenen faturalar konusunda davalı tarafın BA kayıtları ile davacı kayıtları uyuşmaktadır. Buna göre her iki tarafın kendi defterindeki lehine olan kayıtlar diğer tarafın defteriyle uyuşmadığı durumda tek başına defter kaydıyla ispatlanmış kabul edilmemiştir (HMK 222/3). Tarafların defterindeki diğer taraf lehine olan kayıtlar ise sahibi aleyhine dikkate alınmıştır (HMK 222/4).

Az önce belirtildiği gibi davacı tarafça düzenlenen satış faturalarının tamamı davalının BA formlarında beyan edildiğinden davacı tarafın satış faturalarına konu malı davalıya teslim ettiği ispatlanmış olmaktadır. Buna karşılık davacının muavin kaydında yer alan; 03.10.2016 tarihinde davalıya 130.000,00 TL kasadan nakit para verilmesine ilişkin belge/delil sunulmadığından ve bu kayıt davalı kayıtları ile teyit edilmediğinden bu miktar alacak hesabında dikkate alınmamıştır.

Davacı tarafın 2016 yılı kayıtlarında davalı tarafın defterindeki kayda göre ilave olarak yer alan 305.000 TL tutarında ödeme kaydı davalı lehine delil/ödeme olarak kabul edilmiştir.(HMK 222/4).

Bilirkişi ... tarafından düzenlenen ve her iki tarafın kayıtları ile dosyaya ibraz edilen ödeme belgeler değerlendirilerek düzenlene rapora göre takip tarihi itibariyle davacı tarafın ticari ilişki kapsamında ödenmeyen alacak miktarı 9.030,78 TL’dir. Bu nedenlerle davanın kısmen kabulü gerektiği kanaatine varılmıştır.