Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/293 K.2022/174

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili kurumun bir kamu iktisadi teşebbüsü olduğunu, bina ve eklentilerinin temizliğinin sağlanması ihale yöntemiyle temizlik şirketlerinden satın aldığını, özel temizlik hizmetinde, ihale edilen her bir yüklenici firma ihale konusu hizmeti yürütmek üzere çalıştıracağı işçileri kendilerinin belirlediğini, söz konusu firmalarla yapılan sözleşmeler gereği işe alma ve işten çıkarma yetkileri ile bundan doğacak sorumluluğun bu firmalara ait olduğunu, ihale makamı müvekkil kurum, hizmet alımı için ihaleye çıktığını,

söz konusu temizlik hizmetini ihale usulü gereği en uygun teklifi veren firmaya bırakıldığını, bu firmanın da kendi çalıştırdığı işçileri ile bu hizmeti verdiğini, kendi işçileri açısından doğacak sorumlulukların da bu firma tarafından yerine getirilmesi gerektiğini belirterek,

müvekkili kurum ile davalılar arasında akdedilen hizmet alım sözleşmeleri kapsamında, yüklenici firmanın işçisi olan dava dışı ...'nın müvekkili firmada 08/06/2000- 24/06/2019 tarihleri arasında temizlik görevlisi olarak çalıştığı sırada 24/06/2019 tarihinde emeklilik nedeniyle müvekkili kurumdan ayrıldığını, davalıların kendi uhdelerinde çalışan adı geçen işçiye kıdem tazminatı ödenmemesi üzerine müvekkili kurumca damga vergisi dahil 04/07/2019 tarihinde 54.094,67 TL ödenmek zorunda kaldığını, dava dışı kişiye ödenen tazminatın davalıların uhdelerinde çalıştırdığı dönemler için tam sorumluluklarının bulunduklarını belirterek,

ödenen bu miktarın 04/07/2019 tarihinden itibaren işleyen ticari avans faizi ile birlikte davalıların sorumlu olduğu dönemlere ilişkin olarak, davalılardan tahsilini, adi ortaklık dönemlerine denk gelen kısımlar için ise davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı .... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın usulden reddini, aksi halde haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın esastan reddini, müvekkili şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırma dönemi ve bu dönemde dava dışı işçiye ödedikleri ücret üzerinden hesaplanacak kıdem tazminatının yarısına hükmedilmesini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı yana yükletilmesini talep etmiştir.

Davalılar .... ve ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafından yetkisiz mahkemede iş bu davanın açıldığını, davanın zaman aşımına uğradığını belirterek açılan davanın reddini, yargılama gideri ve avukatlık ücretinin davacı yana yükletilmesini talep etmiştir.

Davalılar ....ve ... vekillinin cevap dilekçesini özetle; davacı tarafın hangi davalılardan ne miktarda ödeme istediğini açıkça belirtmediğini, söz konusu sözleşmenin ihale sözleşmesi olduğunu belirterek haksız ve hukuka aykırı davanın reddini ve yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini arz ve talep etmiştir.

Davalı .... Vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının açmış olduğu davada müvekkili şirketin bir sorumluluğunun olmadığını belirterek açılan davayı kabul etmediklerini, davanın reddini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini arz ve talep etmiştir.

DELİLLER VE GEREKÇE

Dava, hizmet alım sözleşmesine dayalı olarak yapılan işçilik ödemesinden kaynaklı rücuen alacak istemine ilişkindir.

Mahkememiz, dava açılışından sonra tensip kararı ile birlikte, gerekli gördüğü bilgi ve evrakları dosya arasına celp edilmesi için ilgili mercilere müzekkereler yazmış, dava dilekçesi ve ekleri davalı taraflara tebliğe çıkarılarak, taraflar için yargılama usul ve esaslarına dair gerekli ihtaratlar yapılmış, davacı vekili tarafından yargılama sırasında davaya konu ihale sözleşmeleri, dava dışı işçiye yapılan ödemeye dair bilgi ve belgeler dosya arasına alınmış, dava konusu edilen tazminatın ödeme tarihi ve dava tarihi dikkate alınarak davalı vekilinin zamanaşımı itirazı Mahkememizce kabul görmemiştir.

Mahkememizce alınan 26/03/2021 tarihli bilirkişi raporunda. Dava dışı ....Tic.Ltd. 1241 gün, tam sorumluluk 9.834,67 TL, yarı yarıya sorumluluk. 4.917,34 TL, davalı ....Ltd.Şti. 1401 gün, 11.102,64 TL tam sorumluluk, yarı yarıya sorumluluk 5.551,32 TL, davalı ....İtd.Şti. 2015 gün, 15.968,47 TL tam sorumluluk, 7.984,23 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı .... 230 gün, 1.822,706 TL tam sorumluluk, 911,35 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı ....Ltd.şti.

30 gün, 237,74 TL tam sorumluluk, 118,87 yarı yarıya sorumluluk, davalı ....&... 671 gün, 5.317,54 TL tam sorumluluk, 2.65B,77 TL, yarı yarıya sorumluluk, davalı ... &.... 60 gün, 475,49 TL tam sorumluluk, 237, 74 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı ... 212 gün, 1.680,065 TL tam sorumluluk, 840,03 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı ....Ltd.Şti. 242 gün,1.917,80 TL tam sorumluluk, 958,90 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı ....

335 gün, 2.654,81 TL tam sorumluluk, 1.327,40 yarı yarıya sorumluluk, davalı ... 50s$. ... 365 gün 2.892,55 tam sorumluluk, 1.446,28 TL yarı yarıya sorumluluk, davalı .... 24 gün, 190,20 TL tam sorumluluk, 95.10 TL yarı yarıya sorumluluk, davacı kurumca dava dışı ... 'ya 04/07/2019 tarihinde ödenen 54.094,67 TL tutarındaki kıdem tazminatının çalıştığı sürelerle sınırlı davalı şirketlerce rücu oranlarının hesaplandığı belirtilmiştir.

4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde, “Bir işverenden, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu işyerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.” hükmü bulunmaktadır.

Dava konusu olayda da davacı ile davalılar arasında alt işveren-asıl işveren ilişkisi mevcut olup, davacı asıl işveren, alt işverenlerin işçilerine karşı o işyeri ile ilgili olarak İş Kanunu’ndan kaynaklanan yükümlülükler nedeniyle, alt işverenlerle birlikte müteselsilen sorumludur. Burada kanundan kaynaklanan bir teselsül hali söz konusu olup, asıl ve alt işverenler, dış ilişki itibariyle (dava dışı işçiye karşı) müseselsilen sorumludurlar. Asıl ve alt işverenler arasındaki ilişkide ise İş hukuku değil, Borçlar Kanunu ve sözleşme hukuku esas alınacağından, uyuşmazlığın taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre çözümlenmesi gereklidir.

Alacaklıya karşı müteselsilen sorumlu olan borçlular, kendi aralarındaki iç ilişkide, bu husustaki nihai sorumluluğun hangi tarafa ait olduğu konusunda bir anlaşma yapabilirler. Nitekim 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 167. (Mülga Borçlar Kanunu’nun 146.) maddesinde düzenlenen, “Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar.

Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır.” şeklindeki hükümde de, müteselsil borçlulardan her birinin alacaklıya yapılan ifadan birbirlerine karşı genel olarak eşit paylarla sorumlu oldukları, ancak bunun aksinin kararlaştırılabileceği de açıkça belirtilmiştir.

İşte müteselsilen sorumlu olan borçlular arasındaki iç ilişkide, bu konudaki sorumluluğun tamamen borçlulardan birine ait olacağı yönünde bir sözleşme yapılmış ise, tarafların serbest iradeleri ile düzenlemiş oldukları sözleşme hükümleri kendilerini bağlayacağından, dış ilişkide kanundan doğan teselsül gereğince borcu ödemiş olan müteselsil borçlunun, ödediği miktarın iç ilişkide borcun nihai yükümlüsü olan borçludan rücuen tahsilini talep edebileceği kabul edilmelidir.

Asıl işverenden tahsil edilen işçilik alacakları, çoğunlukla işçinin birden fazla alt işverenler nezdindeki çalışmalarını kapsamaktadır. İşçinin çalışmış olduğu her bir alt işverenin dönemine isabet eden işçilik alacaklarından, ilgili olan alt işveren sorumlu olacağından, davalı alt işverenin sorumluluğu da sadece kendi dönemi ile sınırlı olmalıdır.

Tüm dosya kapsamı ve toplanan delillerin incelenmesi sonucunda; davacı şirket ile davalı şirketler arasında asıl-alt işverenlik ilişkisi bulunduğu, taraflar arasında hizmet alımına dair sözleşme ile bu sözlemelere ait teknik şartnameler bulunduğu, taraflar arasındaki uyuşmazlığın dava dışı işçiye ödenen kıdem tazminatının davalılardan rücu talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı, uyuşmazlığın çözümü kapsamında dosyada mevcut şartnamede ve sözleşme hükümleri irdelendiğinde idarenin işçinin kıdem tazminatına ilişkin sorumluluğunun mevcut olmayıp yarı yarıya sorumluluk halinin bulunmadığı,

davalı şirketlerin tam sorumluluklarının söz konusu olduğu anlaşılmış, davacı kurumun, aradaki sözleşme gereği davalı şirketlere kıdem tazminatı ile ilgili rücu etme hakkının bilirkişi raporu ile belirlenen dönemleri kapsadığı, dava dışı işçinin çalıştığı 08/06/2000 - 15/01/2001, 19/01/2001 - 31/12/2001, 01/01/2002 - 31/12/2002, 07/03/2003 - 31/12/2003 dönem aralığını kapsar 1241 günlük çalışmasının geçtiği şirketin davaya dahil edilmediği,

diğer dönemler için kıdem tazminatı sorumluluğunun ayrıntılı şekilde bilirkişi raporlarında belirtildiği üzere davalı şirketlerde olduğu anlaşılmakla, davacının ödeme tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte hükme esas alınan bilirkişi raporunda belirtilen miktarlar üzerinden davalılardan tahsiline ilişkin davanın kısmen kabulüne dair karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.