Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/300 K.2022/535

I- DAVA

1. Mahkememizin 2011/... esas sayılı dosyasında davacı ... vekili 29.06.2011 tarihli dilekçe ile davalılar .... A.Ş. ile .... Ltd. Şti. aleyhine tazminat davası açmıştır. Dilekçeye göre; davacı ile abisi ... iş ortaklığı yapmaktadır. Davacı ile ortağı 2010 yılında kiraladıkları 110 dönüm tarla için davalı .... Ltd. Şti.'ne 27.100 adet aşılı karpuz fidesi siparişi vermiştir. Davalı .... Ltd. Şti. davacı ve ortağına sattığı fideleri diğer davalı .... A.Ş. den temin etmiştir.

Fideler 17.02.2010 tarihinde davacı ve ortağına teslim edilmiştir. Faturalar ... adına düzenlenmiştir. Davacı ve ortağı fideleri ektikten 3 ay sonra karpuz üzerinde çatlak ve lekeler gözlemlemiş ve durumu davalı .... Ltd. Şti.'ne ihbar edilmiş ve diğer davalıya da telefonla bildirilmiştir. Bunun üzerine 25.05.2010 tarihinde .... A.Ş. mühendisi ... tarlada inceleme yapmıştır. Davacı ile ortağı durumu 27.05.2010 tarihinde Adana Tarım İl Müdürlüğüne de bildirmiştir.

Karpuz numunelerinde karpuz meyve lekesi hastalığı belirlenmesi üzerine 03.06.2010 tarihinde ekilen ürün imha edilmiş ve tarla karantinaya alınmıştır.

Davalıların davacıya hastalıklı karpuz fidesi satmaları nedeniyle uğranılan zarardan sorumlu olduğu ileri sürülerek fazlaya ilişkin haklar saklı olmak üzere 10.000,00 TL'nin (9.000,00 TL maddi zarar, 1.000 TL yoksun kalınan kar) 25.05.2010 tarihinden itibaren uygulanacak ticari faizi ile birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

2. Aynı dosyada karşı davacılar .... A.Ş. ile .... Ltd. Şti. vekili tarafından davalı ... aleyhine 18.07.2011 tarihli dilekçe ile alacağın tahsiline ilişkin karşı dava açılmıştır. Dilekçeye göre; davalı taraf .... Ltd. Şti.'nden satın aldığı 30.000 adet fide bedeli olan 29.810 TL ile zirai gübre, ilaç vb. malzeme bedeli olan 7.410 TL'yi ödememiştir. Davacının toplam 37.220 TL alacaklı olduğu ileri sürülerek bu tutarın fatura doğum tarihinden itibaren uygulanacak reeskont faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiştir.

II- SAVUNMA

1. Karşı davalı (...) vekili 08.08.2011 tarihli karşı cevap dilekçesi ile davanın reddini savunmuştur. Dilekçeye göre; davalı adına fatura düzenlenmediğinden davanın öncelikle pasif husumet yokluğu nedeniyle reddi gerekmektedir. Davacılardan .... A.Ş. ile ticari ilişki bulunmadığından bu davacının açtığı davanın da reddi gerekmektedir. Diğer davacının davaya konu ettiği 14.05.2010 tarih ... numaralı faturaya konu 29.810 TL tutarındaki karpuz fidesi ayıplı olduğundan alacak doğurmaz. Alacak doğsa bile davalı tarafından kısmi ödeme yapılmıştır. Ayrıca yine davaya konu edilen 15.10.2010 tarihli 7.410 TL tutarlı faturaya konu mallar davalıya teslim edilmediği belirtilerek davanın reddi talep edilmiştir.

III- DELİLLER

1. Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2010/... - 2011/... sayılı kararın incelenmesinden aynı maddi vakıa nedeniyle ... tarafından aynı davalılara 100.000 TL tazminat istemiyle dava açtığı görülmüştür. Yargılama sonucunda davacının ayıp olayını 03.06.2010 tarihinde öğrendiğini ancak ayıp ihbarı yapılmadan davanın 25.08.2010 tarihinde açıldığı gerekçesiyle davayı reddetmiştir.

2. Adana İl Tarım Müdürlüğü tarafından düzenlenen 03.06.2010 tarihli yazıda; 28.05.2010 tarihinde Karataş ilçesi Konaklı köyünde ...'a ait tarlada alınan karpuz numunelerinde Karpuz Meyve Yanıklığı tespit edildiği ve tarlada karantina tedbirlerinin uygulanacağı belirtilmiştir. Yazıda belirtilen hastalığın “tohum ve fide” ile taşınabildiği de belirtilmiştir.

3. Ana dosyada .... A.Ş. ile .... Ltd. Şti. vekili tarafından verilen 18.07.2011 tarihli dilekçede; Karpuz Meyva Lekesi hastalığının fideden değil tohumdan geçmektedir. Doğrudan tohum hastalığıdır. Yurtta üretilen veya ithal edilen zirai tohumdan fide ürecisi veya satıcısı değil devlet veya ithal edenler sorumlu olduğu belirtilmiştir.

4. Mali müşavir bilirkişi ... tarafından 13.02.2012 ve 03.07.2012 tarihli rapor düzenlenmiştir. Raporlara göre; .... Ltd. Şti. defterleri ibraz edilmemiş ancak defterlerin dava ile ilgili kısımları noter onaylı olarak ibraz edilmiştir. İncelenen kayıtlara göre defterler muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulmamış, kapanış tasdiki yaptırılmamıştır. ... Ltd. Şti. kayıtlarına göre davaya konu edilen 14.05.2010 tarih ... numaralı 29.810 TL tutarlı fatura ... adına düzenlenmiştir.

Ancak karşı davalı ... kendi dilekçesinde ... ile birlikte iş ortaklığı yaptığını beyan ettiğinden faturanın ... yerine ... adına düzenlenmesinin bir önemi yoktur. Yine davaya konu edilen 15.10.2010 tarihli faturaya konu mallar teslim edilmiştir. Bu şekilde karşı davalılara 46.744,00 TL tutarında ...'e 5.973,00 TL tutarında mal teslimi yapılmıştır. ... Ltd. Şti. defterlerindeki ödemeler ise. 23.12.2019 tarihli ... No.lu çek 15.000 TL (İADE), 03.02.2010 tarih ...

No.lu çek 7.000 TL, 03.02.2010 tarihli nakit ödeme 8.000 TL’dir.

IV- GEREKÇE

1. 2011/... esas sayılı dosyada 13.03.2013 tarihli ara kararı üzerine karşı dava ana dosyadan ayrılmış ve ayrı bir esasa kaydedilmiştir. Ana dosyada ... tarafından açılan dava ise zamanaşımı nedeniyle reddedilmiştir.

2. Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda 27.06.2013 tarih 2013/...-... sayılı hükümle ... A.Ş. tarafından açılan davanın reddine, ... Ltd. Şti. tarafından açılan davanın kısmen kabulü ile 1.434,00 TL’nin 18.07.2011 tarihinden itibaren uygulanacak avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine hükmedilmiştir.

Hükme karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 11.02.2016 tarih 2015/... – 2016/... sayılı kararla hükmü davalı (...) yararına bozmuştur. Bozma kararına göre;

1- Davacı .... AŞ yönünden işlemden kaldırılan dava süresinde yenilenmediğine göre, bu davacı açısından davanın açılmamış sayılmasına karar verilmesi gerekir.

2- Davacı ... Ltd. Şti. davalıyla olan hesaplarına göre 37.220 TL alacakları olduğunu ileri sürmüş, davalı ise adı geçen davacıdan alınan fidelerin ayıplı olması nedeniyle fidelerin bedelinin alacaktan düşülmesi gerektiğini savunmuş; mahkeme de 29.810 TL hastalıklı fide bedelini davacının alacağından mahsup etmiştir. Oysa davalının, fidelerin ayıplı olması nedeniyle davacıya karşı açtığı Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2011/... E. sayılı dosyasında görülen maddi tazminat davası süresinde açılmamış olması nedeniyle reddedilmiş ve kesinleşmiştir. O halde mahkemece alacak hesabı yapılırken, hastalıklı fide bedelinin mahsubu doğru değildir.

3- Davacı ... Ltd. Şti. davalıya 29.810 TL bedelinde 30.000 adet fide ve 7.410 TL bedelinde zirai gübre, ilaç vb. malzeme teslim ettiğini iddia etmiş, davalı fideleri kabul etmiş ancak onun dışında başka bir malzeme teslim almadığını savunmuş, ancak mahkemece fide dışındaki malzemelerin de davalıya teslim edildiği benimsenmek suretiyle hüküm tesis edilmiştir. Oysa anılan bu malzemelerin davalıya teslim edildiğine ilişkin dosyada usulüne uygun bir delil bulunmamaktadır.

Yine benzer şekilde, adı geçen davacı, davalıdan alınan 15.000 TL bedelindeki çekin davalıya iade edildiğini, dolayısıyla ödemelerden sayılmaması gerektiğini ileri sürmüş, davalı ise bu iddiayı reddetmiş olmasına karşın, mahkemece davacının iddiası benimsenmek suretiyle hüküm tesis edilmiştir. Oysa anılan çekin karşılıksız iade edildiğine ilişkin dosyada usulüne uygun bir delil yoktur. O halde mahkemece, değinilen hususların yeniden değerlendirilmesi gerektiği belirtilmiştir.

3. Mahkememizce bozma kararına uyularak 16.10.2019 tarih 2019/...-... sayılı hükümle; ... AŞ tarafından açılan davanın açılmamış sayılmasına ve ... Ltd. Şti. tarafından açılan davanın reddine karar verilmiştir. Hükümde; ... tarafından davalılar .... A.Ş. ile .... Ltd.

Şti. aleyhine fidelerin ayıplı olduğu iddiasıyla açılan tazminat davası süre yönünden reddedilerek kesinleşmiş olmakla birlikte, bunun ...’ın somut davada 818 BK 207/2 maddesi uyarınca ayıp definde bulunmasına engel olmadığı, Adana İl Tarım Müdürlüğü tarafından düzenlenen 03.06.2010 tarihli yazı ile bizzat karşı davacı vekili tarafından sunulan 18.07.2011 tarihli dilekçede hastalığın tohumla bulaşacağı (karşı davacı fide sattığına göre zorunlu olarak fidenin de hastalıklı olması gerektiğinden) yönündeki beyanından karşı davacı ....

Ltd. Şti. tarafından satışı yapılan ve toplam tutarı 29.810,00 TL olan karpuz fidelerinin ayıplı olduğunun ispatlandığı, fidelerin tamamı hastalıklı ve ekildiği ürünün tamamı imha edildiğinden BK. 207/2 maddesi gereğince karşı davacının bu fatura bedelini talep etme hakkı bulunmadığı gerekçesine yer verilmiştir.

4. Hükme karşı ... Ltd. Şti. tarafından temyiz başvurusunda bulunmuş, ... AŞ ve davalı ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmamıştır. Böylece ... AŞ ile ... arasındaki dava için verilen açılmamış sayılmasına ilişkin hüküm kesinleşmiştir. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 11.02.2016 tarih 2020/...-2021/... sayılı kararla hükmü davacı (... Ltd. Şti.) yararına bozmuştur. Bozma kararına göre.

Yargıtay 13. Hukuk Dairesi 11.02.2016 tarih 2015/... – 2016/... sayılı bozma kararının birinci ve ikinci bentleri davacılar yararına (... AŞ ve ... Ltd. Şti.), üçüncü bendi ise davalı (...) yararınadır.

Mahkemenin bozma kararı sonrası verdiği hükümde önceki bozmada “alacak hesabı yapılırken hastalıklı fide bedelinin mahsubunun doğru olmadığı” açıklanmasına rağmen fidelerin tamamı hastalıklı ve ekildiği ürünün tamamı imha edildiğinden BK 207/2 maddesine göre davacının fatura bedelini talep etme hakkının bulunmadığı gerekçesiyle bozma kararını yerine getirmemiştir. Bozma kararına uyan mahkeme tarafından bozma kararı gereğince işlem yapmak ve hüküm vermek zorundadır.

Bu durumda mahkemenin usuli müktesep hak oluşturan ilk bozma ilam gereğini yerine getirecek şekilde hüküm tesis etmesi gerektiği belirtilmiştir.

5.1 Mahkememizce bozma kararına uyulmuştur. 5.2 ... AŞ ile ... arasındaki dava için verilen açılmamış sayılmasına ilişkin hükme karşı taraflarca temyiz yoluna başvurulmayarak kesinleşmiştir. Böylece 11.02.2016 tarihli bozma kararının 1. Bent gereği yerine getirilirmiştir. 5.3 11.02.2016 tarihli bozma kararının 2. Bendinde 29.810 TL hastalıklı fide bedelini davacının alacağından mahsup edilmemesi gerektiği belirtilmiştir. 3. Bendinde de ... Ltd. Şti.nin 29.810 TL fide bedeli dışındaki zirai gübre, ilaç vb. malzeme teslim ettiği iddiasının ispatlanmadığı ayrıca 15.000 TL bedelindeki çekin davalıya karşılıksız iade edildiğine ilişkin dosyada usulüne uygun bir delil olmadığı belirtilmiştir.

11.02.2016 tarihli bozma kararına göre ... Ltd. Şti.’nin karpuz fidesi dışında davalıya zirai ilaç, gübre vb. malzeme sattığı ispatlanmamıştır. Buna göre davacı defterindeki sadece karpuz fidesi satışına ilişkin tutar davacı alacağı olarak esas alınmıştır. Mahkememizin ilk hükmünde mali müşavir bilirkişinin görüşü doğrultusunda iade edilen 15.000 TL tutarlı çek davacı alacağından mahsup edilmemiştir.

Bozma kararının 3. Bendinde bu husus davalı lehine bozulmuş ve çekin karşılıksız iade edildiğine ilişkin dosyada usulüne uygun bir delil bulunmadığı belirtilmiştir. Buna göre bu çek bedelinin davacı alacağından mahsubu gerekmektedir. Bunun dışında davacı ... Ltd. Şti. defterinde davalı tarafından yapılan 15.000 TL daha ödeme kaydı bulunmaktadır.

Davacı defterindeki davalı lehine olan bu kayıt (davacı defterlerinin muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulmaması ve kapanış tasdikinin yaptırılmaması nedeniyle 6762 sayılı TTK m 84 ve HMK 222/4) davacı aleyhine delil olmaktadır. Bozma kararı ile bu hususlar dikkate alındığında davacı alacağı şu şekilde olmaktadır.

Karpuz fide satışı + 29.810 İade edilen ... No.lu çek -15.000 ... No.lu çek -7.000 Nakit Ödeme -8.000 Bakiye -190

Bu nedenlerle davanın reddi gerektiği kanaatine varılmıştır.

Katip ... Hakim ...