Adana 3. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/48 K.2022/1000

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı şirketten 54 ton kömür satın almak konusunda anlaştığını, kömürlerin karşılığı olarak ileri vadeli çeklerin davalıya teslim edildiğini, ...

A.Ş.'ye ait 28.02.2022 Keşide tarihli ve ... seri numaralı 45.000,00 TL bedelli çek ve 30.03.2022 Keşide tarihli ... seri numaralı 45.000,00 TL bedelli çekler düzenlendiğini ve kömürlerin karşılığı olarak davalıya verildiğini, az zaman kalmasına karşın çeklerin iadesi gerçekleşmediğini, davalının, çekin verilme sebebini oluşturan temel borç ilişkisine aykırı hareket ederek kendi edimi olan kömürleri göndermediğini, davalının kömürleri göndermemesi üzerine müvekkili tarafından çeklerin iade edilmesinin talep edildiğini, davalı şirket yetkilisi 'ın müvekkilini uzun süre oyaladığını,

ancak uzun zaman geçmesine rağmen müvekkiline çekleri teslim etmediğini, iadeden kaçındığını, tüm bu izah edilen sebepler müvekkilinin haksız ödemeler yapmasına neden olabileceğinden; davalı şirkete verilen çeklerin bedelsiz kaldığının tespitini talep etme zaruretinin hasıl olduğunu, temel borç ilişkisindeki karşı edimin hiç yerine getirilmemesi nedeniyle bedelsiz kalan çekin iadesini, müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLER VE GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davaya konu 45.000,00 TL meblağlı, 28/02/2022 keşide tarihli çek ile 45.000,00 TL meblağlı, 30/03/2022 keşide tarihli çekler için davacının davalıya borçlu olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememiz, dava açılışından sonra tensip kararı ile birlikte, gerekli gördüğü bilgi ve evrakları dosya arasına celp edilmesi için ilgili mercilere müzekkereler yazmış, dava dilekçesi ve ekleri davalı tarafa tebliğe çıkarılarak, her iki taraf içinde yargılama usul ve esaslarına dair gerekli ihtaratlar yapılmıştır.

Davacı vekilinin 01/12/2022 tarihli duruşmadaki beyanında, menfi tespit davası devam ederken çeklerin teslim edildiğini, bu nedenle dava konusuz kaldığını, yargılama giderlerinin davalı tarafından karşılanmasına ayrıca lehimize vekalet ücreti takdir edilmesini talep etmiştir.

HMK 123/1. maddede davanın geri alınması düzenlenmiş olup, davacı davalının açık rızası bulunması halinde davasını geriye alabilir. Davanın geri alınması davanın atiye bırakılması olarak da adlandırılmaktadır. Davanın açık rıza ile geri alınması halinde esastan karar verilmesi mümkün olmadığından karar verilmesine yer olmadığı kararı verilmelidir. Davanın geri alınması davanın takipsiz bırakılması ve davadan feragattan farklı olduğundan geri almaya ilişkin beyanın açık olması, açık değil ise açıklattırılması gerekir.

Davanın geri alınmasında yargılama giderlerinin hangi tarafa yükletileceği kanunda açıkça düzenlenmemiştir. HMK 331. maddede esastan sonuçlanmayan davada yargılama gideri düzenlenmiş olup 1. fıkrasında davanın konusuz kalması nedeniyle esastan karar verilmeyen hallerde davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin takdir edilerek hükmedileceği belirtilmiştir.

Davanın geri alınması nedeniyle esastan karar verilmeme durumunun, davanın konusuz kalması kapsamına girip girmediği yönünden madde açık değil ise de, maddenin gerekçesi incelendiğinde ve özellikle karşılığı olan HUMK 425. maddede belirtilen davanın terki ifadesinin niçin maddeye alınmadığına dair açıklamalar da değerlendirildiğinde, yasa koyucunun iradesinin davanın geri alınması nedeniyle esastan karar verilmeme durumunu davanın konusuz kalması genel ifadesi kapsamında gördüğü anlaşılmaktadır.

Bu sonuç maddenin başlığına da uygun bir sonuçtur. Bu nedenle yargılama giderlerinin bu madde kapsamında değerlendirilmesi ve dava tarihindeki haklılık durumuna göre hükmedilmesi gerekir.

Vekalet ücreti yönünden ise AAÜT'nde özel düzenleme bulunmakta olup tarifenin 6. maddesine göre anlaşmazlık, davanın konusuz kalması, nedeniyle ön inceleme tutanağı imzalanıncaya kadar giderilirse, Tarife hükümleriyle belirlenen ücretlerin yarısına, ön inceleme tutanağı imzalandıktan sonra giderilirse tamamına hükmolunur.

Mevcut dosya kapsamı ve yukarıda izah edilen nedenlerle; Yapılan yargılama sırasında davacı vekili “ dava konusu çeklerin müvekkiline iade edildiğini” belirtmiştir. Çekler Davacı tarafa teslim edilmiş olmakla, davalı tarafın artık zilyedi olmadığı bu çeklerle bir hak talebinde bulunması imkansız hale gelmiştir. Davalı taraf bu çekleri teslim etmekle davacıdan bir alacağı olmadığını kabullenmiştir. Bu halde, davacının menfi tespit talebi yönünden yargılamaya devam edilmesini gerektirir bir durum bulunmamaktadır. Menfi tespit talebi yönünden davacının davası konusuz kalmıştır.

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi 2021/ 4644 E sayılı ilamında konusuz kalan davada, haklılık durumuna göre davaya devam edilip araştırma yapılması gerektiğini belirtmiştir. Mahkemece, davalıya ihtar gönderip beyanda bulunmama halinde davanın konusuz kaldığına dair beyanları kabul edilmiş sayılacağını ve yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerine bir itirazlarının bulunmadığının kabul edileceğini belirtmiştir.

Davalı taraf yargılamaya gelip beyanda bulunmamış, bu halde dava açılmasına sebebiyet verdiğine kanaat getirilmiştir. Dava açılmasına sebebiyet veren taraf, yargılama giderlerinden sorumludur. Bu halde menfi tespit talebi yönünden davanın konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına yargılama giderlerinin ise ( yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin ) davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.