Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/590 K.2021/675

İddia

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle. DHMİ Genel Müdürlüğü 8.6.1984 tarih ve 233 sayılı KHK hükümlerine tabi kurulmuş tüzel kişiliğe sahip bir kamu iktisadi kuruluş olduğunu DHMİ Genel Müdürlüğünün hizmet binası ile işletmekte olduğu havalimanlarındaki temizlik hizmetleri piyasaya ihale yoluyla yaptırdığını, Antalya Havalimanında temizlik hizmetleri. 01.10.2003-04.11.2003 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 04.11.2003-03.12.2003 döneminde ...

Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 04.12.2003-31.12.2003 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.01.2004-0431.01.2004 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.02.2004-29.02.2004 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.03.2004-31.03.2004 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.04.2004-30.06.2004 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.07.2004-31.08.2004 döneminde ...

Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.09.2004-31.12.2005 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.01.2006-28.02.2006 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.03.2006-31.03.2006 döneminde ... Tem.Taah.İnş.Med.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.04. 2006-31.12.2006 döneminde ... Sosyal Hiz. İth.İhr. ve Tiz.Ltd.Sti. 01.01. 2007-31.05.2007 döneminde ...-... Temizlik Firması. 01.06 2007-30.09.2007 döneminde ... Tem.Sosyal Hiz.

Bil.Sağ.Hiz.İnş.San. ve Tic.Ltd.Şti.01.10.2007-31.12.2007 döneminde ... Tem.Sosyal Hiz. Bil.Sağ.Hiz.İnş.San. Ve Tic.Ltd.Şti.01.01.2008-31.01.2008 döneminde ... Tem.Sosyal Hiz. Bil.Sağ.Hiz.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. 01.02.2008-31.12.2009 döneminde ... Müş.İnş.San.ve Tic.Ltd.Şti. 01.01.2010-30.04.2010 döneminde ... Turz.Maden.Enerji Bilgi İşlem Tem.ve Yemek Hiz.Gıda İnş.Nak.Taah.İth.İhr.Tic.San.Ltd.Şti. 01.05.2010-30.06.2010 döneminde ...

Otomasyon Sosyal Hiz.Taş.Tem.Elek.Orman Urün.Otomotiv Turz.İnş. Taah. Yemek.Reklam Sanayi Tic.Ltd.Şti. 0107/2010-31.07.2010 döneminde ... Tem.Gıda Yemek Bilgi İşlem Turz.Taş.Inş.Özel Sağ. Hiz.San. ve Tic.Ltd.Şti. 01.08.2010-31.12.2012 döneminde ... Enerii Turz.Tem.Maden.İth.İhr.Tic.Ltd.Şti. 01.01.2013-31.08.2013 döneminde ... Bilgi İşlem Tem. Ve Yemek Hiz. Gıda Enerji Pet.Ür.İnş.Nak.Turz.San.Tic.Ltd.Şti. 01.09.2013-31.12.2014 döneminde ...

Kimya Kim.Mad.Tem.Taah.ve Tic.Ltd.Şti. tarafından yürütüldüğünü, davalılar bünyesinde Antalya Havalimanında çalışan dava dışı işçi tarafından 07.02.2004- 26.02.2014 dönemi çalışmaları için kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti alacaklarının tahsili istemiyle açılan dava sonucunda verilen karar neticesinde icra dosyasına ödemeye yapıldığını, Yüklenicinin istihdam ettiği personelin.

Iş Kanunu, SSK Mevzuati ve diğer kanun mevzuatlarla belirlenen uygulamalar, tüm hak ve alacaklar bakımından muhatabı da sorumlusu da yüklenicidir.

Yüklenici tarafından istihdam edilen personele ilişkin herhangi bir sorumluluk DHMİ 'ne yüklenemez." şeklinde düzenleme bulunduğunu, : Açıklanan nedenlerle; davanın kabulü ile fazlaya ilişkin Alacaklarının saklı kalmak kaydıyla şimdilik toplam 22.997,65TL'nin ödeme tarihi olan 21.04.2016 tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalılardan kendi sorumluluk dönemleri ve miktarları ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı ... Enerji Turz.Tem. Maden İth. İhr. Tic. Ltd. Şti.

Vekilin cevap dilekçesinde özetle; alacaklarının zamanaşımına uğradığı için zamanaşımını itirazında bulunduklarını, davacı taraf dava dilekçesinde ...'mın dava sonucunda kendisine 22.997,65bişçilik alacağı ödediklerinden bahisle bu miktarın rücuen tazminini istediğini, söz konusu dava dışı işçi davalı firma bünyesinde 01.08.2010 - 31.12.2012 tarihleri arasında çalıştığını, bu talebi mevzuat önünde haksız ve yersiz olduğunu, yasada hizmet alım sözleşmeleri ile çalışan işçilerin kıdem tazminatından asıl işverenin sorumlu olduğunu düzenlendiğini, davacı taraf yasanın kendisini sorumlu tuttuğu kıdem tazminatını rücu etmeye çalıştığını,

kaldı ki Kamudaki hizmet alım ihaleleri sonucu çalıştırılan işçilerin başından beri asıl işveren işçisi olduğunu, değişen taşeronlar zamanında rutin birer işlem olarak SGK kayıtlarının yeni şirkete aktarıldığını, maaşlarının bu şirketler üzerinden ödendiğini, ihale süresi biten şirketler giderken bu işçilerin de onlarla beraber gitmediğini, hep asıl işverenin işini ifa ettiği bilindiğini, davacının davasını bir kabul anlamına gelmemekle birlikte davacı dış ilişkide işçiye karşı ödemiş olduğu miktarı iç ilişkide diğer borçlulara karşı ancak payları oranında rücu edebileceğini,

iç ilişkide sorumlular arasında zincirleme sorumluluk söz konusu olamayacağından her bir sorumluya “payı oranında"rücu edilebileceğini, Yargıtayın yerleşmiş içtihatları da rücu davalarında her sorumluya payları oranında rucu edilebileceği yönünde olduğunu, tüm bu açıklanan hususlar doğrultusunda tarafları yönünden haksız ve yersiz olarak açılmış işbu davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... Kimya Kimyevi Mad. Tem. Taah. Ve Tic. Ltd.

Şti vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetki, görev, zamanaşımı, iş bölümü, taraf ehliyeti, derdestlik, kesin olan hukuki yarar yokluğu, husumet yönünden itiraz ettiklerini, davalı firma alt işveren olarak, asıl işveren olan davacı kurumun bizzat belirlediği işçiler ile belirli süreli iş sözleşmesi yaptığını,, sözleşme yapılan bu işçiler üzerinde davalı firmanın işe alma, işten çıkarma, yıllık izne çıkarma vb. hiçbir tasarrufunun bulunmadığını, isçiler bütün emir ve talimatları davacı kurumdan aldığını,davalı firma yalnızca kendisi ile sözleşme imzalamış olan işçilerin sigorta girişlerini yaptığını,

işçilerin hak etmiş oldukları alacakları ödediğini, davalı firmanın ihale süresinden önce davacı kurumun ihale sözleşmesi yaptığı bir başka alt işverenlikte çalışan isçilerin davalı firmanın ihale sözleşmesi sonlandıktan sonra yine aynı kurumun çatısı altında başka bir alt işverenlik bünyesinde çalışmaya devam ettiğini, bu durumda asil işveren olan davacı kurum ile işçiler arasında organik bir bağ bulunduğunu, istihdamın davacı kurum tarafından sağlandığını ve işçiler üzerinde tasarruf imkanı olan tek işverenin davacı kurumun olduğu açıkça görüldüğünü,

bu nedenle tüm yetkileri elinde bulunduran davacının davalı firma alt işverenliğinde çalışmış olan işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemesi sebebiyle başvurmak hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu, Davaci kurum ile davalı firma arasında imzalanan sözleşme maktu olduğunu, davacı yanca tek taraflı olarak hazırlandığını, İdari bir kurum olan davacı taraf ile davacı firma arasında imzalanan bu sözleşme eşitlik ilkesine uygun olmadığını,İhaleyi kazanan davalı firma, işe başlamak için bu maktu ve tek taraflı hazırlanan sözleşmeyi imzalamak zorunda kaldığını,

imzalanan bu sözleşmede işçilerin iş akitlerinin sona ermesi nedeni ile doğacak işçilik alacaklarının tümünden yüklenicinin sorumlu olacağına dair bir hüküm bulunmadığını , davacı kurum ihale süresince davalı firmaya kıdem tazminatları ile ilgili herhangi bir ödeme yapmamış olup aynı zamanda ihale sözleşmesinde ve idari şartnamede ihale öncesi yapılan yaklaşık maliyet hesabında dikkate alınan hususlar arasında kıdem tazminatı ilgili maddeler yer almadığını, davacı firmanın işçilere ödeme yapacağı ilişkin bir hüküm bulunmadığını, 6552 sayılı yasanın 8. Maddesi ile 4857 sayılı kanunun 112.

Maddesi " Aynı alt işveren tarafından ve ayni iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı Son kamu kurum veya kuruluşu tarafından, işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle denir." Şeklinde olduğunu,

Bu madde gereğince işçinin talep ettiği alacak kalemlerinin ilgili kurumca ödenmesi gerektiğini, davalının yapılan ödemeler açısından herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, davacı kurumun, işçiye yapmış olduğu ödemenin tamamını davalıdan talep etmesi hukuka aykırı olduğunu, işçinin davacı firma alt işverenliğinde yaptığı çalışma nedeni ile yapılan ödemeden hiçbir şekilde sorumluluğu olduğunu kabul etmemekle birlikte davalı firma alt işverenliği dışında çalıştığı sürede hak ettiği alacak kalemleri açısından müvekkilinin sorumluluğuna gidilmesi mümkün olmadığını,

bu talebin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Diğer davalılar, usulüne uygun yapılan tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunmamışlardır.

DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen işçi alacağı istemine ilişkindir.

Dava açılmadan önce arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir.

Taraflar arasındaki ihtilafın;davacı tarafından dava dışı ...'a ... Mahkemesinin ... karar sayılı ilamına istinaden ve ... Müdürlüğünün ... Esas sayılı takip dosyası ile ödenen 22.997,65-TL'den davalıların sorumlu olup olmadığı, sorumlular ise miktarları noktasında toplandığı anlaşılmıştır.

Mahkememizce ... Mahkemesi .... Karar sayılı dosyası uyap sureti ile Antalya ....İcra Müdürlüğünün ... sayılı icra takip dosyası uyap sureti dosyaya kazandırılmıştır.

Mahkememizce, dava dışı işçiye ödenen alacaktan davalıların sorumluluklarının bulunup bulunmadığı hususunun tespiti amacıyla rücuen işçi alacağı alanında nitelikli hesap uzmanı bilirkişi marifetiyle rapor düzenlenilmesine karar verilmiş, bilirkişi tarafından sunulan 24/03/2021 tarihli raporda; davalı ... Tem.Taah.İnş.Med.San. Ve Tic.Ltd.Şti.'nin kıdem tazminatı 4.251,48TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 4.251,48TL, %50 sorumluluk 2.125,74TL, davalı ... Sosyal Hiz. İth.İhr.

Ve Tiz.Ltd.Sti.'nin kıdem tazminatı 1.491,27TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 1.491,27TL, %50 sorumluluk 745,64TL, davalı ...-... Temizlik Firması'nın kıdem tazminatı 818,84TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 818,84TL, %50 sorumluluk 409,42TL, ... Tem.Sosyal Hiz. Bil. Tic.Ltd.Şti.'nin 1.328,59 yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 1.328,59TL, %50 sorumluluk 664.29TL, davalı ...

Müş.İnş.San.Ve Tic.Ltd.Şti.'nin kıdem tazminatı 3.795,96TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 3.795,96TL, %50 sorumluluk 1.897,98TL, davalı ... Turz.Maden.Enerji.Ve Yemek kıdem tazminatı 650,74TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 650,74TL, %50 sorumluluk 325,37TL, davalı ... Otomasyon Sosyal.Elek.Orman kıdem tazminatı 330,79TL, 0,00TL, toplam rücu 330,79TL, %50 sorumluluk 165,40TL, davalı ...

Tem.Gıda Yemek..Taş.Inş.Özel Sağ.'nın kıdem tazminatı 168,11TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 168,11TL, %50 sorumluluk 84,05TL, davalı ... Enerii Turz.Tem.Maden.İth.İhr.Tic.Ltd.Şti.'nin kıdem tazminatı 4.793,76TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 4.793,76TL, %50 sorumluluk 2.396,88TL, davalı ... Bilgi İşlem Tem. Ve Yemek Hiz. Gıda Enerji'nin kıdem tazminatı 1.317,74TL, yıllık izin 0,00TL, toplam rücu 1.317,74TL, %50 sorumluluk 658,87TL, davalı ... Kimya Kim. Mad.

Tem Tur.Ltd.Şti.'nin kıdem tazminatı 970,68TL, yıllık izin 3.079,70TL, toplam rücu 4.050,38TL, %50 sorumluluk 2.025,19TL olduğunun rapor edildiği görülmüştür.

4857 İş Kanunu'nun 2/6 maddesi "asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü yer almaktadır.

Yargıtay 23.Hukuk Dairesinin 15/09/2020 tarihli ve 2017/2497 E- 2020/2808 sayılı kararında da izah edildiği üzere; hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir.

Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işveren karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

Somut olayda; dava, sözleşmeden kaynaklanmakta olup davacının ödeme yaptığı tarihten itibaren 10 yıllık zamanaşımı süresine tabidir. Davacının ödeme yaptığı 21.04.2016 tarihinden itibaren 10 yıllık süre geçmediğinden dava zamanaşımına uğramamıştır. Türk Borçlar Kanunu'nun 73. maddesinin olayda uygulanma yeri bulunmadığından davaya cevap veren davalıların zamanaşımı itirazları yerinde görülmemiştir.

Davacı DHMİ ile davalılar arasında yapılan sözleşmelerin tamamında; yüklenicilerin, çalıştıracağı personele ilişkin olarak, İş Kanunu, SSK mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarda belirlenen tüm hak ve alacaklardan sorumlu olacağı, DHMİ'nin bu gibi konularda sorumlu tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu sözleşme hükümlerine göre, dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalıştığı ve her türlü işçilik haklarından işçiyi çalıştıran davalı şirketlerin davacı ile yaptıkları sözleşme gereği kendi dönemleri ile sınırlı olarak %50 prensibine göre değil tamamen sorumlu oldukları, davalılarla yapılan sözleşme bedelleri içerisinde işçilere ait alacakların da bulunduğu,

bu nedenle kıdem tazminatı dahil işçiye ödenen tüm bedellerin davalılarca bunu işçiye ödeyen davacıya ödeme mükellefiyetlerinin bulunduğu ve Yargıtay kararları ile sabit olduğu üzere yıllık izin ücretinden işçiyi en son çalıştıran işverenin sorumlu olacağı kanaati ile hüküm vermeye ve denetime elverişli bilirkişi raporundaki hesaplama gözetilmek suretiyle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.