Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2020/622 K.2021/676

İddia

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı taşeron şirketlerde işçi olarak çalışan ...'ın isçilik alacaklarının ödenmediği talebiyle davacı ... ... İşletmeleri Ltd. Şti.’yi davalı göstermek suretiyle davacı olduğunu, dava dosyasına sunulmuş 03.10/2018 tarihli ihbar dilekçesi ile davacının çalışmış olduğu 11 taşeron şirkete HMK'nin 61 „62.63. Maddeleri gereğince davanın ihbarı yönünde talepte bulunulduğunu, davacı ... ile ... arasında görülen dava, Ankara ... Mahkemesi ....

Esası üzerinden yürütüldüğünü, 06.05.2019 tarih 2019/208 K. Sayılı kararıyla "davacının davasının kabulüne " şeklinde neticelendiğini, tarafımızca yapılan istinaf kanun yolu incelemesi dc Ankara BAM. 9.HD ... K. sayılı kesin nitelikte kararıyla onandığını, yerel mahkemece davanın kabulü kararına istinaden ... tarafından Ankara ... İcra Dairesi ... esas sayılı dosyası üzerinden de davacı şirkete karşı ilamlı icra takibi yürüttüğünü ve Ankara BAM, 9.HD ...

K, sayılı kesin nitelikte kararıyla da beraber davacı şirketçe herhangi bir haciz tehdidi altında da kalmamak amacıyla Ankara Bati icra Dairesi ... esas sayılı dosyasına toplam 51.555,57 TL ödeme yapılarak icra dosyası kapatıldığını, davacı şirket ..., Ankara ...

Iş Mahkemesi ....K. sayılı 18/09/2019 tarihli kararı ve neticesinde istinaf kararı gereğince kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti alacağı ödemek durumunda kaldığını, sayın Mahkemece yapılacak yargılama neticesinde davalı şirketlerin dava dışı işçisine 4857 sayılı İş Kanunu'nun İlgili maddeleri uyarınca, ödemekle sorumlu olduğu miktarlarının belirlenerek, Mahkemece belirlenecek miktarlar kadar kısmın hüküm altına alınmasını talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalılar, usulüne uygun tebliğ yapılmış olmasına rağmen cevap dilekçesi sunmamışlardır. DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME: Dava, hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen işçi alacağı istemine ilişkindir. Dava açılmadan önce arabulucuya müracaat edilmiş olup işbu dava şartı yerine getirilmiştir. Ankara ... Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyasının aslı ilgili getirtilerek dosya arasına alınmıştır. Taraflar arasındaki ihtilafın; davacı tarafından dava dışı işçi ...'a ödenen işçi alacakları sebebiyle davalıların sorumlu olup olmadıkları, sorumlu ise sorumluluk miktarları noktasında toplanmış olduğu anlaşılmıştır.

Davalıların ödenen ücretten sorumlu iseler sorumlu oldukları miktarların tespiti amacıyla dosyanın bilirkişiye tevdi edildiği, 17/05/2021 tarihli bilirkişi raporuna göre; davacı ... ... İşletmeleri Ltd. Şti. talep etmiş olduğu rücü tutarının; her davalı için ayrı ayrı durumunu mahkemece davacı ve davalının % 50 -%50 sorumlu olduğuna karar vermesi halinde sorumlu olduğu tutarları gösterir hesaplamaların; davalı ... İnş. Taah. San. Ve Tic. Ltd.

Şti'nin kıdem tazminatı 4.934,54TL, yılılk izin 0,00TL, %100 sorumluluk 4.934,541TL, %50 sorumluluk 2.467,27TL, davalı ... İns. Taah. Tur. Tic. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 698,46TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 698,46TL, %50 sorumluluk 349,23TL, davalı ... Peyzaj Dış Tic. San. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 2.022,80TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 2.022,80TL, %50 sorumluluk 1.011,40TL, davalı ... Peyzaj Tem. İnş. Tur. Ve Dış Tic. Ltd.

Şti.'nin kıdem tazminatı 3.392,49TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 3.392,49TL, %50 sorumluluk 1.696,25TL, davalı ... Peyz. Tem.. San. Ltd. Şti.'nin 961,51TL, yıllık izin 0,00TL %100 sorumluluk 961,51TL, %50 sorumluluk 480,76TL, davalı ... Pey. Dış Tic. San. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 2.775,68TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 2.775,68TL, %50 sorumluluk 1.387,84TL, davalı ... Peyzaj Tem. İnş. Tarım Orm. San. Ltd.

Şti'nin kıdem tazminatı 3.836,97TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 3.836,97TL,%50 sorumluluk 1.918,49TL, davalı ... Pey. Tem. İnş. Tur. Ve Dış Tic. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 807,31TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 807,31TL, %50 sorumluluk 403,66TL, davalı ... Tasarım Peyz. İnş. Taah. Tic. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 3.147,59TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 3.147,59TL, %50 sorumluluk 1.573,80TL, davalı ... Yapı End. Müh. İnş. San. Ve Tic. Ltd.

Şti.'nin kıdem tazminatı 3.038,73TL, yıllık izin 0,00TL; %100 sorumluluk 3.038,73TL, %50 sorumluluk 1.51937TL, davalı ... Mim.. İth. İhr. Ve Tİc. Ltd. Şti.'nin kıdem tazminatı 1.206,42TL, yıllık izin 0,00TL, %100 sorumluluk 1.206,42TL, %50 sorumluluk 603,21TL olduğunun rapor edildiği görülmüştür.

4857 İş Kanunu'nun 2/6 maddesi "asıl işveren, alt işverenin işçilere karşı o işyeri ile ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur" hükmü yer almaktadır.

Yargıtay 23.Hukuk Dairesinin 15/09/2020 tarihli ve 2017/2497 E- 2020/2808 sayılı kararında da izah edildiği üzere. Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir.

Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.

İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işveren karşı sorumludurlar. Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerin de bu fesih ile ücrete dönüştüğü göz önüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır. İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.

Somut olayda; davacı DHMİ ile davalılar arasında yapılan sözleşmelerin tamamında, yüklenicilerin, çalıştıracağı personele ilişkin olarak, İş Kanunu, SSK mevzuatı ve diğer kanun ve mevzuatlarda belirlenen tüm hak ve alacaklardan sorumlu olacağı, ...'nın bu gibi konularda sorumlu tutulmayacağı hüküm altına alınmıştır.

Söz konusu sözleşme hükümlerine göre, dava dışı işçinin davalı şirketlerde çalıştığı ve her türlü işçilik haklarından işçiyi çalıştıran davalı şirketlerin davacı ile yaptıkları sözleşme gereği kendi dönemleri ile sınırlı olarak %50 prensibine göre değil tamamen sorumlu oldukları, davalılarla yapılan sözleşme bedellleri içerisinde işçilere ait alacakların da bulunduğu, bu nedenle kıdem tazminatı dahil işçiye ödenen bedellerin davalılarca bunu işçiye ödeyen davacıya ödeme mükellefiyetlerinin bulunduğu,

ne var ki Yargıtay kararları ile sabit olduğu üzere yıllık izin ücretinden işçiyi en son çalıştıran işverenin sorumlu olacağı ve bu kapsamda davacıyı en son çalıştıran işverenin davacı olması nedeniyle 12741.96 TL tutarındaki yıllık izin ücretinden davacının sorumlu olacağı, öte yandan davacının kendi dönemi ile ilgili olarak belirlenen 12009,80 TL tutarındaki kıdem tazminatından da sorumlu olacağı ve bu miktarların davalılara yüklenemeyeceği kanaati ile hüküm vermeye ve denetime elverişli bilirkişi raporundaki hesaplama gözetilmek suretiyle aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.