Ankara 1. Asliye Ticaret Mahkemesi E.2022/303 K.2022/333

İddia

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;16/09/2017 tarihinde, Polatlı-Yunak istikametinde, tekfen şantiyesi yakınlarında, ...'nın sevk ve idaresindeki ... plakalı çekici ile ... ...'ın sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın karışmış olduğu kaza neticesinde müvekkilinin oğlu....'ın hayatını kaybettiğini, müvekkilinin bu ölümler nedeniyle maddi zarara uğradığını, bu zararın giderilmesi için davalı sigorta şirketine başvurulduğunu, davalı tarafla yapılan yazışmalar neticesinde 35.491,00 TL ödeme yapıldığını, ancak yapılan ödemenin uğramış olduğu zararın çok altında olduğunu, müvekkili ... kaza neticesinde hayatını kaybeden oğlu,

gelini ve torunlarının desteğinden yoksun kaldığını, sadece maddi destek veya parasal destek olabileceğinden değil hizmet, ev işlerinde yardım veya farklı biçimlerde destekten yoksun kaldığını, müvekkili ... ...'ın oğlu ... ... hayvancılık ve tarım işiyle geçimini sağladığını, bu işlerden iyi bir kazanç elde ettiğini, bu işlerden elde ettiği kazanç ile annesi ... ...' a parasal destekte bulunduğunu, şimdilik destekten yoksun kalma tazminatı olarak 500,00 TL tazminat talebinde bulunduklarını, müvekkilimin vefat eden oğlu,

gelini ve 3 torunu için cenaze ve defin işlemleri sırasında çeşitli harcamalar yapıldığını ve bu giderlerin de maddi tazminat hesaplanırken zarar kalemi olarak hesaba katılması gerektiğini, cenaze ve defin gideri olarak şimdilik 100,00 TL tazminat talebinde bulunduklarını belirtmiş ve müvekkiline verilmiş olan zararlar için sigorta limit bedelleri ile sınırlı kalmak kaydı ile şimdilik 500,00 TL destekten yoksun kalma tazminatı ve vefat edenlerin defin masrafları için ise yine 100,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren işleyecek olan yasal faiziyle birlikte davalı sigorta şirketinden alınarak tarafımıza ödenmesi ve yargılama

giderleri ile vekalet ücretinin davalı şirket üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının müracaatı üzerine tazminat bedelinin ödendiğini, bizzat davacı vekili tarafından verilen ibraname karşılığı ödeminin yapıldığını, davacının talebine konu destekten yoksun kalma tazminatına ilişkin tazminat hesabının ZMMS Genel Şartları A.5/Ç maddesi ve ekinde yer alan esaslara göre yapılmasının gerektiğini, somut olayda müteveffanın müterafik kusurunun olup olmadığının incelenmesini, somut olayda hatır taşımacılığı söz konusu olduğunu, TBK md.51.gereği uygun bir indirim yapılmasının gerektiğini,

davacı tarafın müracaatı üzerine aktüer tarafından destekten yoksun kalma tazminatı tespit edildiğini ve bu miktarın 01/08/2018 tarihinde davacı tarafa ödendiğini, böyle bir durumda alacağın muaccel olmayacağı ve dolayısıyla müvekkili şirketin temerrüde düşmediğini, dolayısıyla müvekkili şirketin temerrüde düşmediği dikkate alındığında yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu tutulamayacağını talep etmiştir.

DELİLLER, KABUL VE DEĞERLENDİRME : Dava, destekten yoksun kalma tazminatı istemine ilişkindir.

Polatlı .... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .... Karar sayılı ilamı ile; davanın Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevine giren dava ve işlerden olduğu Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı gereğince "Ankara Asliye Ticaret Mahkemesi Yargı çevresinin Ankara ilinini mülki sınırları (Ankara Batı Ağır Ceza Mahkemesi yargı çevresi hariç)" olarak belirlendiğinden dava dosyasının görevli ve yetkili Ankara Asliye Ticaret Mahkemesine devrinin gerektiği gerekçesi ile dosyanın mahkememize devredilmesine karar vermiştir.

Eldeki davanın muhtemel istinaf incelemesini yapacak olan Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 23. Hukuk Dairesi'nin 2021/1939 Esas, 2021/1732 Karar sayılı ilamındaki "... Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 1'inci maddesi mahkemelerin görevinin ancak yasa ile belirlenebileceğini ve göreve ilişkin kuralların kamu düzenine ilişkin olduğunu açıkça ifade etmiştir. Kesin yetki halleri de bu çerçevede değerlendirilir.

Bu yasal düzenlemeye paralel olarak görev ve kesin yetki halleri dava şartları arasında sayılmıştır (HMK m.114/1-c ve ç). Bir diğer ifade ile görev ve kesin yetkiye ilişkin koşullar yerine getirilmeden bir davanın esasına girilemez ve bu noktadaki eksiklik, istinaf ve temyiz de dahil olmak üzere yargılamanın her aşamasında dikkate alınır.

Nitekim Anayasa'nın "Kanuni hakim güvencesi" başlıklı 37'nci maddesinde "Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz." denilerek görev ve kesin yetki kurallarının gücü, tabii hakim ilkesi olarak ifade edilen evrensel bir ilkenin anayasa hükmü haline getirilmesi suretiyle ortaya konmuştur.

Bu bağlamda belirtilmelidir ki, yargılanacak olan uyuşmazlığın gerçekleşmesinden önce, yürürlükte bulunan yasalar aracılığıyla görevi, yetkisi ve işleyişi (yani izleyeceği yargılama usulü) belirlenmiş olan mahkemenin hakimine tabii hakim, bunu öngören ilkeye de tabii hakim ilkesi denir (Tanrıver, S.: Tabii Hakim İlkesi ve Medeni Yargı, TBB Dergisi, 2013, S.104, s.12. Bilge, N.: Son Anayasa Değişikliğine Göre Tabii Hakim ve Savcı Teminatı, Prof.

Dr. Hüseyin Cahit Oğuzoğlu'na Armağan, Ankara 1972, s.574).

Dava açmanın maddi hukuk ve yargılama hukuku bakımından birtakım sonuçları vardır. Dava açmanın yargılama hukukuna ilişkin en önemli sonuçlarından biri davanın açılması anında görevli ve yetkili olan mahkemenin artık sabit hale gelmesidir (perpetuatio fori). Bu ilkeye göre sonradan ortaya çıkan değişiklikler görevi ve yetkiyi etkilemez. Bu çerçevede ortaya çıkan ikinci önemli sonuç da mahkemenin davayı inceleme zorunluluğunun doğmasıdır. Nitekim yasa değişikliklerinde dahi ayrı ve açık bir geçiş hükmü yoksa mahkemeler görevsizlik kararı vererek ellerinde derdest bulunan dosyaları yeni kurulan mahkemeye gönderemezler; bunlara bakıp sonuçlandırmak zorundadırlar.

Söz gelimi 4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun

'da bu devri sağlamak için özel olarak geçici 1 ve 2'nci maddeler va'zedilmişken, 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1'inci maddesinin 1 numaralı fıkrasında "Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam eder" düzenlemesi yapılmıştır.

Görev (ve kesin yetki) konusundaki genel ilkelere ilişkin kısa açıklamadan sonra Hakimler ve Savcılar Kurulu'nun yargı çevresi belirlemesine ilişkin 07.07.2021 gün ve 608 sayılı kararının hukuki mahiyeti konusuna da değinmek gerekir. 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun 4/1-a ve 7/2-f düzenlemelerine göre Adalet Bakanlığının bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlamak, Kurul genel kurulunun görevleri arasındadır.

Ancak yargı çevresi bir mahkemenin hangi coğrafi alandaki davalara bakacağıyla ilgili olup, bir görev kuralı niteliğinde değildir. Bu karar ancak bundan sonra o yerde görülecek davaların yargılamasını yapacak mahkemeyi belirlemek maksatlıdır. Kaldı ki, görevin ve kesin yetkinin sadece yasa ile belirleneceğine ilişkin yukarıdaki yasal düzenlemeler dikkate alındığında, bir Kurul kararı ile yapılan yargı çevresi belirlenmesi işinin yasa düzeyinde sayılamayacağı da ortadadır.

Nitekim karar 07.07.2021 günü alınmış, ancak yürürlük tarihi 01.09.2021 olarak belirlenmiştir. Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı, sadece bu kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davaları ilgilendirir. Aksi fikrin kabulü halinde Kurul'un tabii hakim ilkesini çiğneyerek derdest davaları dilediği mahkemede inceletme yetkisinin bulunduğu yolunda, Anayasa'ya aykırı bir sonuca varılmış olacaktır.

Ortada geçiş hükmü niteliğinde bir yasal düzenleme olmaksızın, sırf Kurul'un yargı çevresi belirlemeye ilişkin kararı ile tabii hakim güvencesini garanti eden Anayasa hükmü çiğnenerek derdest dosyaların görevsizlik, yetkisizlik ya da bunlara ilişkin dava şartı yokluğundan usulden reddi benzeri bir kararla başka mahkemeye gönderilmesi düşünülemez." şeklindeki gerekçe ışığında Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarih ve 608 sayılı kararı doğrultusunda ancak kararın yürürlük tarihinden sonra açılacak davalarda mahkememizin görevli olacağı,

eldeki davanın kararın yürürlük tarihinden önce açılmakla davada ilk tevzinin yapıldığı Polatlı 1. Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesi'nin davada görevli olduğu gerekçesiyle dava dilekçesinin görev yönünden reddine karar vermek gerekmiş ve Polatlı 1. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyayı mahkememize görevsizlik kararı ile değil devir kararı ile gönderdiğinden her iki mahkeme arasında olumsuz görev uyuşmazlığı çıkmadığı kanaati ile aşağıdaki hüküm fıkrası tesis kılınmıştır.